III OSK 2802/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną F.M. i T.M. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił ich skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 31 maja 2021 r. nr XXXI/385/2021 w sprawie utworzenia użytku ekologicznego "Las Winny" w Dobranowicach. Uchwała ta ustanowiła użytek ekologiczny o powierzchni 13,32 ha, opierając się na art. 42 ustawy o ochronie przyrody. Celem było zachowanie zwartego kompleksu siedlisk leśnych: buczyny karpackiej oraz grądu subkontynentalnego, które są cenne przyrodniczo i wymienione w dyrektywie siedliskowej. Sąd I instancji uznał, że uchwała została podjęta w granicach upoważnienia ustawowego, jest zgodna z prawem i proporcjonalna, a interes społeczny ochrony przyrody ma prymat nad interesem właścicieli prowadzących działalność gospodarczą. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 21, 64, 31, 94) oraz ustawy o ochronie przyrody (art. 42, 44), twierdząc, że objęcie ochroną całej działki, gdzie tylko niewielki procent terenu ma wartość przyrodniczą, stanowi formę wywłaszczenia bez odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że ochrona użytku ekologicznego musi obejmować pewną całość przyrodniczą, a nie wybrane fragmenty. Stwierdził, że zarzuty skarżących dotyczące niewielkiego procentu cennego przyrodniczo obszaru są gołosłowne i sprzeczne z dokumentacją sprawy oraz treścią uchwały, która wskazuje na zajęcie niemal całej powierzchni przez cenne zbiorowiska leśne. NSA potwierdził, że właściciele mają prawo do odszkodowania lub wykupienia nieruchomości na podstawie przepisów Prawa ochrony środowiska w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. Sąd uznał, że siedliska buczyny karpackiej i grądu subkontynentalnego stanowią chronione zaskarżoną uchwałą siedliska przyrodnicze, a ich ochrona jest zgodna z dyrektywą siedliskową. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżących solidarnie na rzecz Miasta Wieliczka zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie dopuszczalności objęcia ochroną użytku ekologicznego całej działki, nawet jeśli tylko jej część ma walory przyrodnicze, pod warunkiem, że stanowi ona całość przyrodniczą i właścicielowi przysługują odpowiednie środki ochrony prawnej.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji utworzenia użytku ekologicznego i może wymagać analizy konkretnych okoliczności faktycznych w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy objęcie ochroną w formie użytku ekologicznego całej działki ewidencyjnej, na której tylko niewielki procent terenu posiada wartość przyrodniczą, jest zgodne z prawem i nie stanowi nadmiernego ograniczenia prawa własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, objęcie ochroną całej działki jest dopuszczalne, jeśli stanowi ona całość przyrodniczą, a właścicielowi przysługuje prawo do odszkodowania lub wykupienia nieruchomości.
Uzasadnienie
NSA uznał, że ochrona użytku ekologicznego musi dotyczyć pewnej całości przyrodniczej, a nie tylko wyizolowanych fragmentów. W tym przypadku, mimo zarzutów skarżących o niewielkim procencie cennego przyrodniczo obszaru, sąd stwierdził, że zbiorowiska leśne zajmują niemal całą powierzchnię działki, a właścicielom przysługują środki ochrony prawnej w postaci odszkodowania lub wykupienia nieruchomości.
Czy utworzenie użytku ekologicznego na działce, gdzie tylko niewielki procent terenu ma wartość przyrodniczą, stanowi formę wywłaszczenia bez odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi to formy wywłaszczenia bez odszkodowania, ponieważ właścicielowi przysługuje prawo do odszkodowania lub wykupienia nieruchomości na podstawie przepisów Prawa ochrony środowiska.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z utworzeniem użytku ekologicznego nie jest równoznaczne z wywłaszczeniem bez odszkodowania. Właściciel ma możliwość dochodzenia odszkodowania za poniesioną szkodę lub żądania wykupienia nieruchomości.
Czy pozostałość ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej stanowi samodzielną przesłankę ustanowienia użytku ekologicznego i pozwala na określenie jego zasięgu terytorialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale nie jest to jedyna przesłanka; należy również brać pod uwagę chronione siedliska przyrodnicze.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 42 ustawy o ochronie przyrody wymienia różne formy użytków ekologicznych, w tym pozostałości ekosystemów i siedliska przyrodnicze. W analizowanej sprawie podstawą utworzenia użytku ekologicznego było nie tylko stwierdzenie występowania pozostałości ekosystemów, ale także chronionych siedlisk leśnych, takich jak buczyna karpacka i grąd subkontynentalny.
Przepisy (14)
Główne
u.o.p. art. 42
Ustawa o ochronie przyrody
u.o.p. art. 44 § ust. 1
Ustawa o ochronie przyrody
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.o.ś. art. 129 § ust. 1 i 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 130 § ust. 1 pkt 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 131 § ust. 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
k.p.a.
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ochrona użytku ekologicznego musi obejmować całość przyrodniczą, a nie tylko wybrane fragmenty. • Właścicielom przysługuje prawo do odszkodowania lub wykupienia nieruchomości w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. • Siedliska przyrodnicze, takie jak buczyna karpacka i grąd subkontynentalny, stanowią podstawę do utworzenia użytku ekologicznego i są zgodne z prawem UE.
Odrzucone argumenty
Objęcie ochroną całej działki ewidencyjnej, gdzie tylko niewielki procent terenu ma wartość przyrodniczą, stanowi nadmierne ograniczenie prawa własności i formę wywłaszczenia bez odszkodowania. • Występowanie na działce obiektów istotnych przyrodniczo nie uprawnia do objęcia użytkiem ekologicznym całej działki, jeśli tylko niewielka jej część jest cenna przyrodniczo.
Godne uwagi sformułowania
ochronie w formie użytku ekologicznego musi podlegać pewna całość przyrodnicza, a nie wybrane fragmenty ekosystemu • twierdzenia skarżących wskazujące na jedynie 5% powierzchni cennej przyrodniczo, należy zatem ocenić jako gołosłowne • w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, właściciel może żądać odszkodowania z poniesioną szkodę bądź wykupienia nieruchomości lub jej części • siedliska przyrodnicze, do których odnosi się art. 42 u.o.p., należy rozumieć jako obszary lądowe lub wodne wyodrębnione w oparciu o cechy geograficzne, abiotyczne i biotyczne, zarówno całkowicie naturalne, jak i półnaturalne, zgodnie z art. 1 lit. b) dyrektywy siedliskowej.
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Kobak
członek
Piotr Korzeniowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności objęcia ochroną użytku ekologicznego całej działki, nawet jeśli tylko jej część ma walory przyrodnicze, pod warunkiem, że stanowi ona całość przyrodniczą i właścicielowi przysługują odpowiednie środki ochrony prawnej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji utworzenia użytku ekologicznego i może wymagać analizy konkretnych okoliczności faktycznych w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy konfliktu między ochroną przyrody a prawem własności, co jest tematem interesującym dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochrony środowiska.
“Ochrona przyrody kontra własność: Czy można objąć ochroną cały las, nawet jeśli tylko jego część jest cenna?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.