Orzeczenie · 2026-05-15

III OSK 2491/23Wyjasnienie stosunku służbowego kas służba bezpieczeństwa

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-15
NSAAdministracyjneWysokansa
Krajowa Administracja Skarbowastosunek służbowywygaśnięcieorgany bezpieczeństwa państwaustawa o KASustawa wprowadzająca KASsłużba publicznaoświadczenie lustracyjne

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej I.L. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Szefa KAS o wygaśnięciu stosunku służbowego. Stosunek służbowy skarżącej wygasł z dniem 31 sierpnia 2017 r. na mocy art. 170 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, ponieważ Dyrektor IAS nie przedstawił jej propozycji nowych warunków zatrudnienia. Przyczyną braku propozycji było złożenie przez skarżącą oświadczenia o pełnieniu służby w organach bezpieczeństwa państwa, co zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy o KAS dyskwalifikowało ją z możliwości zatrudnienia w KAS. WSA i NSA uznały, że brak propozycji służby był uzasadniony, a decyzja o wygaśnięciu stosunku służbowego miała charakter deklaratoryjny i była zgodna z prawem, w tym z art. 60 Konstytucji RP dotyczącym dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieskuteczne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia stosunku służbowego w KAS w przypadku pełnienia służby w organach bezpieczeństwa państwa oraz charakteru deklaratoryjnego decyzji w tym zakresie.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji reformy KAS i przepisów przejściowych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej z powodu złożenia oświadczenia o pełnieniu służby w organach bezpieczeństwa państwa, zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy o KAS w powiązaniu z art. 170 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej KAS, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wygaśnięcie stosunku służbowego jest zgodne z prawem, ponieważ osoba pełniąca służbę w organach bezpieczeństwa państwa nie może być zatrudniona ani pełnić służby w KAS, co uzasadnia brak przedstawienia jej propozycji dalszej służby.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że zakaz zatrudnienia w KAS osób, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa państwa, ma zastosowanie również do funkcjonariuszy o przejściowym statusie, co może stanowić podstawę do nieprzedstawienia im propozycji służby i w konsekwencji prowadzić do wygaśnięcia stosunku służbowego. Podkreślono, że zasady dostępu do służby publicznej muszą być jednakowe na wszystkich etapach.

Czy decyzja stwierdzająca wygaśnięcie stosunku służbowego, wydana po upływie kilku lat od daty zdarzenia, jest wadliwa i niewykonalna?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja stwierdzająca wygaśnięcie stosunku służbowego ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan prawny, który zaistniał w przeszłości, nie tworząc nowego porządku prawnego. Jej wydanie po terminie nie czyni jej wadliwą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzja o wygaśnięciu stosunku służbowego jest deklaratoryjna, a nie konstytutywna. Oznacza to, że stwierdza ona fakt prawny, który nastąpił w przeszłości (w tym przypadku wygaśnięcie stosunku służbowego z dniem 31 sierpnia 2017 r.). Wydanie takiej decyzji po upływie pięciu lat od zdarzenia nie stanowi wady prawnej, ponieważ nie tworzy ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza istniejący.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (21)

Główne

p.w. KAS art. 170 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o KAS art. 144 § 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

Pomocnicze

p.w. KAS art. 165 § 3

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

p.w. KAS art. 177

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

p.w. KAS art. 170 § 3

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o KAS art. 144 § 2

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 276 § 2

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa lustracyjna art. 2

Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów

Konstytucja RP art. 60

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 144 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS poprzez błędną wykładnię. • Naruszenie art. 134 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz naruszenie przez organy art. 81a k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

dostęp do służby publicznej obejmuje (...) nie tylko etap wstąpienia do służby publicznej, ale również etap pozostawania w służbie publicznej aż do jej opuszczenia. • decyzja wygaszająca stosunek służbowy funkcjonariusza Służby Celno - Skarbowej na podstawie art. 170 ust. 1 pkt 1 p.w. KAS jest decyzją deklaratoryjną albowiem wywołuje ona skutek prawny tylko w określonym w tym przepisie terminie. • kandydat do służby nie może być do niej przyjęty z powodów, o jakich mowa w art. 144 ust. 1 ustawy o KAS, to zakaz wynikający z tego przepisu może również stanowić przesłankę braku propozycji służby dla funkcjonariusza o przejściowym statusie.

Skład orzekający

Olga Żurawska-Matusiak

przewodniczący sprawozdawca

Rafał Stasikowski

sędzia

Ireneusz Dukiel

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia stosunku służbowego w KAS w przypadku pełnienia służby w organach bezpieczeństwa państwa oraz charakteru deklaratoryjnego decyzji w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji reformy KAS i przepisów przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z reformą KAS i konsekwencjami pełnienia służby w organach bezpieczeństwa państwa dla dalszej kariery w administracji publicznej. Ma znaczenie dla funkcjonariuszy i pracowników KAS.

Czy służba w PRL dyskwalifikuje z pracy w Krajowej Administracji Skarbowej? NSA wyjaśnia.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst