III OSK 1315/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił skargę skarżącego na decyzję Prezesa Rady Ministrów odmawiającą przyznania renty specjalnej. NSA, działając z urzędu na podstawie art. 189 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę, stwierdzając, że została ona wniesiona po upływie ustawowego terminu. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że decyzja Prezesa Rady Ministrów została skutecznie doręczona skarżącemu 13 lutego 2024 r., a termin do wniesienia skargi do WSA upływał 15 marca 2024 r. Żadne z pism skarżącego złożonych do tej daty nie mogło być uznane za skargę, a sama skarga została wniesiona dopiero 15 listopada 2024 r. NSA podkreślił, że doręczenie kopii decyzji pełnomocnikowi skarżącego w październiku 2024 r. nie otwierało nowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. W związku z tym, WSA miał obowiązek odrzucić skargę jako wniesioną po terminie, a NSA, korygując to uchybienie, uchylił wyrok WSA i odrzucił skargę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWniesienie skargi po terminie, skutki wniosku o przyznanie prawa pomocy, stosowanie art. 189 P.p.s.a. przez NSA.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z terminami wnoszenia skargi i wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniesienie skargi do sądu administracyjnego po upływie ustawowego terminu, mimo złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, może być skuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniesienie skargi po upływie terminu, nawet przy złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, skutkuje odrzuceniem skargi, chyba że złożono wniosek o przywrócenie terminu.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że decyzja Prezesa Rady Ministrów została doręczona skarżącemu w dniu 13.02.2024 r., a termin do wniesienia skargi do WSA upływał 15.03.2024 r. Żadne z pism skarżącego do tej daty nie stanowiło skargi, a wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zastępuje skargi. Skarga została wniesiona dopiero 15.11.2024 r., co stanowiło naruszenie art. 53 § 1 P.p.s.a. i obligowało WSA do jej odrzucenia.
Czy okoliczności faktyczne sprawy (ciężki stan zdrowia, aktywność obywatelska) uzasadniały przyznanie renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS?
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji uznał, że choć aktywność obywatelska skarżącego mimo choroby zasługuje na uznanie, nie można jej uznać za unikatową w skali kraju, a schorzenia nie stanowiły szczególnego zdarzenia losowego uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego. NSA nie badał tej kwestii z uwagi na odrzucenie skargi z przyczyn formalnych.
Uzasadnienie
WSA ocenił, że podjęta przez skarżącego aktywność obywatelska mimo ciężkiego stanu zdrowia nie była unikatowa, a jego schorzenia nie kwalifikowały się jako szczególne zdarzenie losowe w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ administracji nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Przepisy (12)
Główne
u.e.r. FUS art. 82 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prezes Rady Ministrów może przyznać świadczenie specjalne w szczególnie uzasadnionych przypadkach, co wiąże się z wybitnymi zasługami lub zdarzeniem losowym o nadzwyczajności. Pojęcie 'szczególnie uzasadniony przypadek' jest niedookreślone i pozostawione uznaniu organu. Sytuacja bytowa jest brana pod uwagę, ale nie jest jedyną przesłanką.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, ale bierze z urzędu pod rozwagę przesłanki nieważności lub odrzucenia skargi.
P.p.s.a. art. 189
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla orzeczenie WSA i odrzuca skargę lub umarza postępowanie, jeżeli skarga ulegała odrzuceniu lub istniały podstawy do umorzenia postępowania przed WSA.
P.p.s.a. art. 53 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Termin do wniesienia skargi do WSA wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie.
P.p.s.a. art. 58 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Nakaz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie oznacza prowadzenia postępowania dowodowego, gdy całokształt okoliczności wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia.
k.p.a. art. 77
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozważenie dowodów i okoliczności faktycznych.
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania przed WSA.
u.e.r. FUS art. 83 § ust. 1-2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepisy dotyczące świadczeń w drodze wyjątku, odrębnych od renty specjalnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga została wniesiona po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego przez WSA (niebadane z uwagi na odrzucenie skargi).
Godne uwagi sformułowania
NSA postanowieniem uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę. • W tej sprawie zachodzi przesłanka do odrzucenia skargi wniesionej do Sądu pierwszej instancji. • Skuteczne doręczenie A. S. decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] nastąpiło w dniu 13 lutego 2024 r. • Wniesienie w okolicznościach tej sprawy w dniu 15 listopada 2024 r. skargi [...] nastąpiło po upływie 30-dniowego terminu.
Skład orzekający
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Rafał Stasikowski
przewodniczący
Zbigniew Ślusarczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wniesienie skargi po terminie, skutki wniosku o przyznanie prawa pomocy, stosowanie art. 189 P.p.s.a. przez NSA."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z terminami wnoszenia skargi i wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są terminy procesowe, nawet w obliczu trudnej sytuacji życiowej strony. Pokazuje też, jak NSA może korygować błędy sądu niższej instancji.
“Spóźniona skarga na rentę specjalną – NSA odrzuca wniosek mimo trudnej sytuacji życiowej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.