III KK 63/16Uchylenie leczenia psychiatrycznego niepoczytalny
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego w S., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M. Orzeczenie Sądu Rejonowego w punkcie II skierowało R. K., wobec którego umorzono postępowanie karne z powodu całkowitej niepoczytalności (art. 31 § 1 k.k.), na psychiatryczne leczenie ambulatoryjne na podstawie art. 93 k.k. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego, wskazując, że art. 93 k.k. nie mógł stanowić samodzielnej podstawy orzeczenia takiego środka w sytuacji umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności. Sąd Najwyższy przyznał rację Rzecznikowi, podkreślając, że w dacie orzekania obowiązywał inny system środków zabezpieczających. Stwierdzono, że wobec sprawcy popełniającego czyn w stanie niepoczytalności, wyłączne zastosowanie miał art. 94 § 1 k.k. (umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym), a skierowanie na leczenie ambulatoryjne było związane z innymi przesłankami (art. 95a, art. 97 k.k.), które nie miały zastosowania. Sąd Najwyższy uznał, że utrzymanie w mocy orzeczenia o skierowaniu na leczenie ambulatoryjne stanowiło rażącą niesprawiedliwość i naruszenie prawa materialnego, które sąd odwoławczy powinien był wyeliminować z urzędu na podstawie art. 440 k.p.k. Wobec tego, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej środka zabezpieczającego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających w sprawach o niepoczytalność oraz obowiązków sądu odwoławczego w zakresie kontroli orzeczeń rażąco naruszających prawo materialne.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania, choć zasady interpretacji przepisów o środkach zabezpieczających i obowiązkach sądu odwoławczego pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (1)
Czy skierowanie sprawcy niepoczytalnego, wobec którego umorzono postępowanie karne, na psychiatryczne leczenie ambulatoryjne na podstawie art. 93 k.k. jest dopuszczalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skierowanie sprawcy niepoczytalnego, wobec którego umorzono postępowanie karne, na psychiatryczne leczenie ambulatoryjne na podstawie art. 93 k.k. stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.
Uzasadnienie
Przepis art. 93 k.k. ma charakter ogólnej normy gwarancyjnej i nie może stanowić samodzielnej podstawy orzekania środków zabezpieczających takich jak leczenie ambulatoryjne, w oderwaniu od innych przepisów rozdziału X Kodeksu karnego. W przypadku sprawców popełniających czyny w stanie niepoczytalności, wyłączne zastosowanie ma art. 94 § 1 k.k. (umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym), a skierowanie na leczenie ambulatoryjne jest związane z innymi, szczególnymi przesłankami.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| E. O. | osoba_fizyczna | oskarżycielka prywatna |
Przepisy (17)
Główne
k.k. art. 31 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93
Kodeks karny
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 94 § § 1
Kodeks karny
Pomocnicze
k.k. art. 157 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 17 § § 1 pkt 2
Kodeks karny
k.k. art. 99 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 39 § pkt 2b
Kodeks karny
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 170 § § 1 pkt. 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 193
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 95a
Kodeks karny
k.k. art. 97 § § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 93 k.k. nie stanowi samodzielnej podstawy do orzeczenia środka zabezpieczającego w postaci leczenia ambulatoryjnego wobec sprawcy niepoczytalnego, gdy postępowanie zostało umorzone. • Sąd odwoławczy miał obowiązek wyjść poza granice zarzutów apelacji i wyeliminować rażąco niesprawiedliwe orzeczenie na podstawie art. 440 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
Rażące naruszenie prawa karnego procesowego, to jest art. 433 § 1 k.p.k. (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania) w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na zaniechaniu dokonania wszechstronnej, poza granicami środka odwoławczego, kontroli odwoławczej, wskutek czego doszło do rażąco niesprawiedliwego utrzymania w mocy wyroku Sądu pierwszej instancji, który został wydany z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 k.k. (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania) i w konsekwencji do niezasadnego orzeczenia na podstawie tego przepisu, wobec R. K., środka zabezpieczającego w postaci skierowania na psychiatryczne leczenie ambulatoryjne. • Przepis art. 93 k.k. ma charakter ogólnej normy gwarancyjnej. • Rażąca niesprawiedliwość" musi być nie tylko "oczywistą" (a więc "widoczną na pierwszy rzut oka", "niewątpliwą"), ale też ma wyrażać poważny "ciężar gatunkowy" uchybienia
Skład orzekający
Krzysztof Cesarz
przewodniczący
Andrzej Stępka
członek
Dorota Rysińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających w sprawach o niepoczytalność oraz obowiązków sądu odwoławczego w zakresie kontroli orzeczeń rażąco naruszających prawo materialne."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania, choć zasady interpretacji przepisów o środkach zabezpieczających i obowiązkach sądu odwoławczego pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotna jest prawidłowa interpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających, zwłaszcza w kontekście niepoczytalności sprawcy, oraz jak ważna jest rola Rzecznika Praw Obywatelskich w korygowaniu błędów sądów.
“Sąd Najwyższy: Leczenie ambulatoryjne nie dla każdego niepoczytalnego sprawcy!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.