Orzeczenie · 2026-02-18

III FSK 865/25Oddalenie skargi kasacyjnej egzekucja świadczeń pieniężnych 24

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-02-18
NSAPodatkoweWysokansa
postępowanie egzekucyjneegzekucja administracyjnamajątek wspólnyzarzutyzażalenielegitymacja procesowastrona postępowaniaNSAprawo materialneprawo procesowe

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. M., małżonki zobowiązanego, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie egzekucji świadczeń pieniężnych. Głównym zarzutem skargi kasacyjnej było naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) poprzez błędną wykładnię i uznanie, że skarżącej, jako małżonce zobowiązanego, nie przysługuje prawo do wniesienia zarzutów ani zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego, mimo skierowania egzekucji do majątku wspólnego. Skarżąca powoływała się na art. 78 Konstytucji RP, argumentując, że jako strona, której praw dotyczy postępowanie, powinna mieć możliwość jego zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 1a pkt 20 u.p.e.a., zobowiązanym jest konkretny podmiot wskazany w tytule wykonawczym, a prawo do wniesienia zarzutów jest uprawnieniem formalnym, zarezerwowanym dla tego podmiotu. Sąd wskazał, że od 2020 roku wprowadzono odrębne regulacje dotyczące ochrony małżonka zobowiązanego, w tym prawo do wniesienia sprzeciwu od egzekucji z majątku wspólnego (art. 27f u.p.e.a.), który stanowi swoisty środek zaskarżenia, odrębny od zarzutów przysługujących zobowiązanemu. W związku z tym, NSA uznał, że ocena WSA o braku legitymacji skarżącej do wniesienia zażalenia była prawidłowa, a zarzuty skargi kasacyjnej niezasadne. Sąd nie ustosunkował się do kwestii uznania małżonki za stronę postępowania na podstawie ogólnej definicji strony z k.p.a., gdyż skarżąca nie podniosła takiego zarzutu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów dotyczących legitymacji procesowej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności rozróżnienia między zarzutami zobowiązanego a sprzeciwem małżonka.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji małżonka zobowiązanego w kontekście egzekucji z majątku wspólnego i ścisłej definicji zobowiązanego w u.p.e.a. Może być mniej relewantne w sprawach, gdzie kwestia strony jest mniej sporna.

Zagadnienia prawne (2)

Czy małżonek zobowiązanego, wobec którego skierowano egzekucję administracyjną do majątku wspólnego, posiada legitymację do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, małżonek zobowiązanego nie posiada legitymacji do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż zgodnie z definicją ustawową, zobowiązanym jest podmiot wskazany w tytule wykonawczym. Małżonek posiada odrębny środek ochrony w postaci sprzeciwu od egzekucji z majątku wspólnego.

Uzasadnienie

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) zawiera definicję zobowiązanego, a prawo do wniesienia zarzutów jest uprawnieniem formalnym zarezerwowanym dla tego podmiotu. Od 2020 roku wprowadzono odrębne regulacje dotyczące ochrony małżonka zobowiązanego, w tym prawo do sprzeciwu od egzekucji z majątku wspólnego, które jest odrębnym środkiem prawnym od zarzutów.

Czy małżonek zobowiązanego, wobec którego skierowano egzekucję administracyjną do majątku wspólnego, posiada legitymację do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego rozpatrujące zarzuty zobowiązanego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, małżonek zobowiązanego nie posiada legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego rozpatrujące zarzuty zobowiązanego, jeśli sam nie był zobowiązanym w rozumieniu ustawy.

Uzasadnienie

Skoro małżonek zobowiązanego nie ma legitymacji do wniesienia zarzutów, to nie przysługuje mu również prawo do zaskarżenia postanowienia wydanego w przedmiocie tych zarzutów. Prawo do wniesienia zażalenia wynika z posiadania legitymacji do wniesienia zarzutów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Przepisy (17)

Główne

u.p.e.a. art. 1a § pkt 20

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja 'zobowiązanego' jako osoby fizycznej, prawnej lub jednostki organizacyjnej, która nie wykonała obowiązku pieniężnego lub niepieniężnego, lub osoby, której zobowiązanie nie jest wymagalne, ale zachodzi obawa utrudnienia lub udaremnienia egzekucji.

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis określający prawo zobowiązanego do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 34 § § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis dotyczący prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 27 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wymienia pouczenie zobowiązanego o prawie do zgłoszenia zarzutów.

u.p.e.a. art. 35 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa skutki wniesienia zarzutu przez zobowiązanego.

u.p.e.a. art. 27e

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Regulacje dotyczące prowadzenia egzekucji z majątku osobistego zobowiązanego i majątku wspólnego.

u.p.e.a. art. 27f

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Sprzeciw przysługujący małżonkowi zobowiązanego.

u.p.e.a. art. 27g

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Prawa przysługujące małżonkowi zobowiązanego.

u.p.e.a. art. 27h

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Skutki prawne oddalenia lub uznania sprzeciwu małżonka zobowiązanego.

u.p.e.a. art. 27 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

pkt 9a - pouczenie małżonka zobowiązanego o prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej przez NSA, w tym z urzędu nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki nieważności postępowania.

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 254 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Właściwość sądu do rozpoznania wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu.

Konstytucja RP art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 33 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 78 Konstytucji poprzez błędną wykładnię i uznanie, że prawo wniesienia zarzutów służy jedynie zobowiązanemu, podczas gdy małżonce zobowiązanego przysługuje tożsame prawo procesowe. • Naruszenie art. 34 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 78 Konstytucji poprzez błędną wykładnię art. 24 § 3 u.p.e.a. i uznanie, że skarżącej nie przysługiwało prawo do wniesienia zażalenia.

Godne uwagi sformułowania

Legitymacja do wnoszenia środków prawnych przez zobowiązanego ma charakter formalny - wynika z samego faktu wskazania w tytule wykonawczym tego podmiotu jako zobowiązanego. • Podmiot niewskazany w tytule wykonawczym jako zobowiązany nie może wnosić środków prawnych przysługujących zobowiązanemu ani żądać uznania go za zobowiązanego - uczestnika postępowania. • Sprzeciw małżonka zobowiązanego jest swoistym środkiem zaskarżenia, służącym małżonkowi zobowiązanego do obrony przed egzekucją z majątku wspólnego. • Wprowadzając ten szczególny środek prawny chroniący małżonka zobowiązanego jednoznacznie wskazano, że nie może on być wiązany z zarzutami przysługującymi zobowiązanemu.

Skład orzekający

Jan Rudowski

przewodniczący

Bogusław Woźniak

sędzia

Tomasz Kolanowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów dotyczących legitymacji procesowej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności rozróżnienia między zarzutami zobowiązanego a sprzeciwem małżonka."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji małżonka zobowiązanego w kontekście egzekucji z majątku wspólnego i ścisłej definicji zobowiązanego w u.p.e.a. Może być mniej relewantne w sprawach, gdzie kwestia strony jest mniej sporna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii procesowej w egzekucji administracyjnej, która może mieć znaczenie dla wielu osób. Rozstrzygnięcie jasno określa granice praw procesowych małżonka zobowiązanego.

“Czy małżonek dłużnika może blokować egzekucję z majątku wspólnego? NSA wyjaśnia.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst