Orzeczenie · 2025-12-04

III FSK 647/24Oddalenie skargi kasacyjnej egzekucja świadczeń pieniężnych

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-12-04
NSAPodatkoweWysokansa
postępowanie egzekucyjneegzekucja administracyjnazajęcie wierzytelnościwierzytelności przyszłedłużnik zajętej wierzytelnościorgan egzekucyjnyNSAprawo podatkoweskarżący kasacyjny

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który wcześniej oddalił skargę skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach dotyczące egzekucji świadczeń pieniężnych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., oraz naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) dotyczących zajęcia wierzytelności. Kwestionowała ustalenie stanu faktycznego przez organy i błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 89 § 2, art. 1a pkt 18, art. 71a § 9 i art. 18 u.p.e.a. w zw. z przepisami k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług obejmuje również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, ale powstaną w przyszłości z tytułu tych dostaw, robót i usług, pod warunkiem istnienia w dniu zajęcia stosunku prawnego, z którego te wierzytelności wynikają. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie istniała stała współpraca gospodarcza między skarżącą a zobowiązaną spółką, co uzasadniało zajęcie przyszłych wierzytelności. Ponadto, sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, wskazując na prawidłowość uzasadnienia wyroku WSA oraz nieskuteczność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w sytuacji oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności zajęcia przyszłych wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności w kontekście dostaw, robót i usług oraz istnienia stosunku prawnego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. Kluczowe jest wykazanie istnienia stosunku prawnego w momencie zajęcia.

Zagadnienia prawne (4)

Czy zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług obejmuje również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, ale powstaną w przyszłości, jeśli w dniu zajęcia istnieje stosunek prawny, z którego te wierzytelności wynikają?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług obejmuje również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług, pod warunkiem istnienia w dniu zajęcia stosunku prawnego, z którego te wierzytelności wynikają.

Uzasadnienie

NSA oparł się na art. 89 § 2 u.p.e.a., który wprost stanowi, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności przyszłych, jeśli istnieje już stosunek prawny, z którego te wierzytelności wynikają. Sąd podkreślił, że jest to przepis rygorystyczny, a jego zmiana należy do ustawodawcy.

Czy brak pisemnej umowy o współpracy gospodarczej wyklucza istnienie stałej współpracy gospodarczej, która uzasadnia zajęcie przyszłych wierzytelności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, brak pisemnej umowy nie wyklucza istnienia stałej współpracy gospodarczej, która może być dowiedziona innymi środkami, np. częstotliwością dokonywanych dostaw i rozliczeń.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że o stałej współpracy gospodarczej świadczy częstotliwość dokonywanych dostaw towarów (oleju napędowego i benzyny) w latach 2021-2023, co potwierdzają raporty JPK VAT i protokół kontroli, a także oświadczenia skarżącej. Forma zapłaty (gotówką) nie ogranicza możliwości skutecznego zajęcia wierzytelności.

Czy naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą do podważenia ustalonego przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego?

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być wykorzystany do podważania stanu faktycznego sprawy; przepis ten dotyczy wymogów formalnych uzasadnienia wyroku.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy uzasadnienia wyroku, a jego wadliwość może być podstawą kasacyjną, gdy uzasadnienie jest niepełne lub uniemożliwia kontrolę instancyjną. W tej sprawie uzasadnienie WSA było kompletne i pozwalało na ocenę rozstrzygnięcia.

Czy sąd pierwszej instancji, oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., mógł naruszyć art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.?

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie mógł naruszyć art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., ponieważ przepis ten dotyczy uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji/postanowienia, a sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. (oddalenie skargi).

Uzasadnienie

NSA wskazał, że zarzut naruszenia przepisu wynikowego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) jest nieskuteczny, gdy sąd pierwszej instancji zastosował inny przepis (art. 151 p.p.s.a.) i oddalił skargę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (15)

Główne

u.p.e.a. art. 89 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług, pod warunkiem istnienia w dniu zajęcia stosunku prawnego, z którego te wierzytelności wynikają.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § pkt 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § § 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa podstawę zastosowania środków egzekucyjnych.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wyznacza granice skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki nieważności postępowania.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa niezbędne elementy uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki uwzględnienia skargi.

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 zd. 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez akceptację jako podstawy faktycznej swojego rozstrzygnięcia błędnie ustalonego przez organy I i II instancji stanu faktycznego w zakresie przejęcia, że wraz z doręczeniem Skarżącej w dniu 17.08.2021 r. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności, doszło do zajęcia egzekucyjnego jakichkolwiek wierzytelności przysługujących zobowiązanemu względem Skarżącej. • Naruszenie prawa materialnego w postaci art. 89 § 2, art. 1a pkt 18, art. 71a § 9 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a.", przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług • bezpodstawnie uchyla się • usprawiedliwioną podstawą do uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania tej wierzytelności mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela

Skład orzekający

Anna Dalkowska

członek

Bogusław Woźniak

przewodniczący sprawozdawca

Jacek Pruszyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności zajęcia przyszłych wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności w kontekście dostaw, robót i usług oraz istnienia stosunku prawnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. Kluczowe jest wykazanie istnienia stosunku prawnego w momencie zajęcia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu egzekucji administracyjnej – zajęcia przyszłych wierzytelności, co ma istotne znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców. Interpretacja NSA jest klarowna i stanowi istotny punkt odniesienia.

“Egzekucja administracyjna: Czy można zająć przyszłe faktury? NSA wyjaśnia.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst