III FSK 314/25Druznik rzeczowy zarzut przedawnienie egzekucja administracyjna
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez "I." sp. z o.o. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Spółka, będąca właścicielem nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową, wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, podnosząc wygaśnięcie dochodzonego obowiązku z powodu przedawnienia. Naczelnik Urzędu Skarbowego początkowo oddalił zarzut, a następnie DIAS uchylił to postanowienie, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. WSA w Gliwicach uznał, że właściciel rzeczy obciążonej zabezpieczeniem rzeczowym (dłużnik rzeczowy) nie jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie ma prawa do wnoszenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, ograniczając jego uprawnienia do sprzeciwu wobec czynności egzekucyjnych. NSA w wyroku z dnia 5 maja 2026 r. podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną. Sąd kasacyjny podkreślił, że dłużnik rzeczowy uczestniczy w egzekucji z rzeczy obciążonej na prawach zobowiązanego jedynie w ograniczonym zakresie, dotyczącym konkretnych środków egzekucyjnych zastosowanych do tej rzeczy. Nie przysługują mu natomiast środki zaskarżenia dotyczące samego postępowania egzekucyjnego, takie jak zarzut przedawnienia czy wniosek o umorzenie postępowania, które są zarezerwowane dla zobowiązanego. NSA powołał się na przepisy art. 27i § 3 i art. 27j u.p.e.a. oraz utrwalone orzecznictwo, wskazując na zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu uprawnień dłużnika rzeczowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności w kontekście możliwości podnoszenia zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika rzeczowego w egzekucji administracyjnej z nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dłużnik rzeczowy (właściciel nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową) ma legitymację do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącego przedawnienia dochodzonego zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dłużnik rzeczowy nie ma legitymacji do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącego przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jego uprawnienia ograniczają się do wniesienia sprzeciwu wobec konkretnych czynności egzekucyjnych.
Uzasadnienie
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) przyznaje dłużnikowi rzeczowemu (właścicielowi rzeczy lub prawa majątkowego obciążonych zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową) uprawnienia do uczestniczenia w egzekucji na prawach zobowiązanego jedynie w ograniczonym zakresie, dotyczącym środków egzekucyjnych zastosowanych do obciążonego przedmiotu. Odpowiednim środkiem ochrony dla dłużnika rzeczowego jest sprzeciw, o którym mowa w art. 27j u.p.e.a., a nie zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.) czy wniosek o umorzenie postępowania, które przysługują wyłącznie zobowiązanemu.
Czy dłużnik rzeczowy może kwestionować samo postępowanie egzekucyjne lub jego umorzenie z powodu przedawnienia zobowiązania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dłużnik rzeczowy nie może kwestionować samego postępowania egzekucyjnego ani wnosić o jego umorzenie z powodu przedawnienia zobowiązania. Te uprawnienia przysługują wyłącznie zobowiązanemu.
Uzasadnienie
Pozycja dłużnika rzeczowego i zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym jest różna. Dłużnik rzeczowy może kwestionować egzekucję w obszarze, który go dotyczy (np. poprzez sprzeciw), podczas gdy zobowiązany ma szersze uprawnienia, w tym prawo do wnoszenia zarzutów i wniosków o umorzenie całego postępowania egzekucyjnego. Przyjęcie odmiennego stanowiska naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (17)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 27j § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
O.p. art. 59 § 1 pkt 9
Ustawa Ordynacja podatkowa
u.p.e.a. art. 27i § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 26ca
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § 1 pkt 3 lit. a)
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 1a § pkt 20
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 35 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § 2 pkt 5)
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 1 § 27j
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 27 § 1 pkt 9
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 110z
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dłużnik rzeczowy nie ma legitymacji do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącego przedawnienia zobowiązania. • Uprawnienia dłużnika rzeczowego w postępowaniu egzekucyjnym są ograniczone do sprzeciwu wobec konkretnych czynności egzekucyjnych, a nie do kwestionowania samego postępowania lub jego umorzenia.
Odrzucone argumenty
Dłużnik rzeczowy, kwestionując egzekucję z jego majątku, ma prawo do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 u.p.e.a. i powołania się na przedawnienie zobowiązania. • Naruszenie przez organ art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wygaśnięcia zobowiązania podatkowego z mocy prawa z powodu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
dłużnik rzeczowy nie jest zobowiązanym • uczestniczy na prawach zobowiązanego • środki ochrony dotyczące tylko środka egzekucyjnego zastosowanego do rzeczy obciążonej • zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia
Skład orzekający
Cezary Koziński
sprawozdawca
Paweł Borszowski
przewodniczący
Sławomir Presnarowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu uprawnień dłużnika rzeczowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności w kontekście możliwości podnoszenia zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika rzeczowego w egzekucji administracyjnej z nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w egzekucji administracyjnej, które ma istotne znaczenie praktyczne dla właścicieli nieruchomości obciążonych zabezpieczeniami, a także dla organów egzekucyjnych i doradców prawnych.
“Dłużnik rzeczowy kontra przedawnienie: Czy można bronić się przed egzekucją podatkową?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.