Orzeczenie · 2026-03-05

III FSK 247/25Oddalenie skargi kasacyjnej należności podatkowe 2

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-03-05
NSAPodatkoweWysokansa
postępowanie egzekucyjnenależności podatkoweRejestr Należności Publicznoprawnychskarga kasacyjnaNSAWSAzaległości podatkowerozłożenie na ratysprzeciw

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Sprawa dotyczyła sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem należności podatkowych w Rejestrze Należności Publicznoprawnych (RNP). Sąd pierwszej instancji potwierdził prawidłowość działań organów podatkowych, wskazując, że wydanie decyzji ratalnej nie wpływa na ujawnienie zaległości w RNP, a jedynie wierzyciel jest zobowiązany uwidocznić zmiany w rejestrze. Podkreślono, że organ egzekucyjny jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności zmierzających do wykonania obowiązku, a zaległości wynikały z niewywiązywania się przez zobowiązaną z obowiązku zapłaty podatku. W skardze kasacyjnej skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego i postępowania, w tym dotyczące nieprawidłowego obsadzenia składu orzekającego WSA oraz błędnej wykładni przepisów dotyczących RNP i obowiązku egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za nieuzasadnione. W odniesieniu do składu orzekającego, NSA powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym powołania sędziowskie dokonane przez Prezydenta RP, nawet w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po 2017 r., nie podlegają weryfikacji sądowej i nie można uznać ich za wadliwe w stopniu powodującym nieważność postępowania. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, wskazując, że przepisy p.p.s.a. dopuszczają takie postępowanie w przypadku postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, co miało miejsce w tej sprawie. Sąd podkreślił, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest uprawnieniem sądu i nie narusza zasady jawności, która może być ograniczana. Odnosząc się do zarzutów materialnoprawnych, NSA stwierdził, że skarżąca nie wykazała w sposób konkretny, na czym polegała błędna wykładnia art. 18i § 5 u.p.e.a. oraz że nie przedstawiła dowodów podważających rozliczenia wpłat dokonane przez organ. Sąd podkreślił, że prawo wniesienia sprzeciwu przysługuje wyłącznie w przypadku kwestionowania istnienia lub wysokości należności, a ciężar dowodu spoczywa na zobowiązanym. NSA potwierdził również, że podjęcie czynności egzekucyjnych nie jest uzależnione od zgody zobowiązanego, a obowiązek wierzyciela do podjęcia działań egzekucyjnych powstaje w sytuacji, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania, nawet jeśli podjął starania w celu jego przyszłej realizacji lub uzyskał decyzję o rozłożeniu na raty.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ugruntowanie linii orzeczniczej NSA w zakresie skuteczności powołań sędziowskich w kontekście wadliwości procedury ich nominacji oraz dopuszczalności rozpoznawania spraw w trybie uproszczonym. Potwierdzenie zasad dotyczących ujawniania należności w RNP i obowiązku egzekucyjnego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz procedury sądowo-administracyjnej. Kwestia wadliwości składu orzekającego jest szeroko dyskutowana i może ewoluować w orzecznictwie.

Zagadnienia prawne (5)

Czy wadliwe obsadzenie składu orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wynikające z procedury powoływania sędziów, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wadliwe obsadzenie składu orzekającego nie prowadzi do nieważności postępowania, gdyż powołania sędziowskie dokonane przez Prezydenta RP są skuteczne i nie podlegają weryfikacji sądowej w tym zakresie, a sędziowie spełniają standardy europejskie.

Uzasadnienie

NSA powołuje się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym powołania sędziowskie przez Prezydenta RP są ostateczne i nie podlegają kontroli sądowej, a sędziowie powołani w ramach obowiązujących procedur, nawet z potencjalnymi wadami, spełniają standardy niezależności i bezstronności wymagane przez prawo UE i EKPC.

Czy rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym narusza prawa strony do jawnego rozpatrzenia sprawy i czynnego udziału?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jest zgodne z przepisami p.p.s.a. i Konstytucją, a sąd ma uprawnienie do wyboru tego trybu, nawet bez wniosku strony.

Uzasadnienie

NSA wskazuje, że art. 119 i 120 p.p.s.a. dopuszczają rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w określonych przypadkach, w tym w sprawach dotyczących postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Prawo do jawności postępowania może być ograniczane na ogólnych warunkach konstytucyjnych, a wybór trybu uproszczonego jest wyłącznym uprawnieniem sądu.

Czy ujawnienie należności podatkowych w Rejestrze Należności Publicznoprawnych jest dopuszczalne, gdy zobowiązany uzyskał decyzję o rozłożeniu zaległości na raty?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ujawnienie należności w RNP jest dopuszczalne, a decyzja o rozłożeniu na raty nie wpływa na samo ujawnienie, lecz może skutkować koniecznością aktualizacji danych w rejestrze.

Uzasadnienie

NSA potwierdza, że celem sprzeciwu w RNP jest wyłącznie wykreślenie lub zmiana danych, a nie kwestionowanie istnienia samej zaległości. Wydanie decyzji ratalnej nie wyklucza ujawnienia zaległości, a wierzyciel ma obowiązek uwidocznić zmiany w rejestrze zgodnie z art. 18g u.p.e.a.

Kiedy powstaje obowiązek podjęcia czynności egzekucyjnych w administracji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Obowiązek podjęcia czynności egzekucyjnych powstaje w sytuacji, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania, nawet jeśli podjął starania w celu jego przyszłej realizacji lub uzyskał decyzję o rozłożeniu na raty.

Uzasadnienie

NSA podkreśla, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma na celu realizację obowiązku przez zobowiązanego. Podjęcie czynności egzekucyjnych nie jest uzależnione od zgody zobowiązanego, a obowiązek wierzyciela do podjęcia działań egzekucyjnych powstaje w sytuacji niewykonania określonych obowiązków przez zobowiązanego, gdy obowiązek jest wymagalny.

Czy skarżąca skutecznie zakwestionowała wysokość należności podatkowych w postępowaniu dotyczącym sprzeciwu w RNP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skarżąca nie wykazała w sposób konkretny, na czym polegało zawyżenie kwoty należności podatkowych, a jej zarzuty dotyczące rozliczenia wpłat nie zostały poparte dowodami.

Uzasadnienie

NSA zauważa, że skarżąca nie wskazała konkretnej kwoty zawyżenia, a kwestionowanie zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowych powinno odbywać się w trybie określonym Ordynacją podatkową. Ponadto, kwoty należności głównych wskazane w decyzjach ratalnych były wyższe niż te ujawnione w zawiadomieniu o zagrożeniu ujawnieniem w RNP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną A. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Przepisy (29)

Główne

u.p.e.a. art. 18c § § 1, § 2 i § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Celem wniesienia sprzeciwu z art. 18i § 1 u.p.e.a. jest wyłącznie wykreślenie lub zmiana danych w RNP.

u.p.e.a. art. 18i § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Prawo wniesienia sprzeciwu przysługuje wyłącznie, gdy zobowiązany kwestionuje istnienie lub wysokość należności pieniężnej lub odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie.

u.p.e.a. art. 18f § § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wierzyciel wprowadził do rejestru znane mu informacje, dotyczące m.in. rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnych.

u.p.e.a. art. 18g

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wierzyciel jest zobowiązany uwidocznić zmianę w rejestrze, jeżeli zaistnieją zdarzenia wpływające na zmianę kwot ujawnionych w rejestrze.

u.p.e.a. art. 6 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Organ jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności zmierzających do zastosowania przewidzianych przez ustawodawcę środków, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku.

u.p.e.a. art. 18b § § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W rejestrze gromadzi się informacje o należnościach pieniężnych, podlegających egzekucji administracyjnej, dla których wierzycielem jest naczelnik urzędu skarbowego albo jednostka samorządu terytorialnego, jeżeli należności te wynikają między innymi z decyzji, postanowienia lub innego orzeczenia, które jest ostateczne.

u.p.e.a. art. 18i § § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Prawo wniesienia sprzeciwu przysługuje wyłącznie, gdy zobowiązany kwestionuje istnienie lub wysokość należności pieniężnej lub odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie.

u.p.e.a. art. 18i § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Sprzeciw wnosi się do wierzyciela.

u.p.e.a. art. 18i § § 13

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Na postanowienie wierzyciela o odmowie uwzględnienia sprzeciwu przysługuje zażalenie.

u.p.e.a. art. 18i § § 14

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Od postanowienia w przedmiocie rozpoznania zażalenia przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

u.p.e.a. art. 6 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wierzyciel może nie podejmować czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, jeżeli wysokość należności pieniężnej nie przekracza dziesięciokrotności kosztów upomnienia, chyba że okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest krótszy niż 6 miesięcy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 90

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit. c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 38

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 68

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 122

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ordynacja podatkowa art. 62 § § 4 i 4a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty dotyczące wadliwości składu orzekającego WSA są nieuzasadnione w świetle utrwalonego orzecznictwa NSA i standardów prawa UE. • Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jest zgodne z przepisami p.p.s.a. i nie narusza praw strony. • Ujawnienie należności w RNP jest dopuszczalne mimo decyzji o rozłożeniu na raty, a skarżąca nie wykazała skutecznie błędów w ustaleniu wysokości należności. • Obowiązek podjęcia czynności egzekucyjnych powstaje w przypadku wymagalności należności i powstrzymywania się od jej wykonania, niezależnie od starań zobowiązanego czy decyzji ratalnej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego, błędna wykładnia art. 18i § 5 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż stanowisko DIAS było prawidłowe, a skarżąca nie zakwestionowała skutecznie wysokości zobowiązania. • Naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 6 ust. 1 u.p.e.a. w zw. z art. 38 i 68 Konstytucji, poprzez błędną wykładnię, że jedynym celem tego przepisu jest odzyskanie wierzytelności kosztem życia i zdrowia podatnika. • Naruszenie przepisów postępowania skutkujące stwierdzeniem nieważności postępowania z uwagi na nieprawidłowe obsadzenie składu orzekającego WSA. • Naruszenie art. 90 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji poprzez skierowanie sprawy do postępowania uproszczonego, co skutkowało naruszeniem zasady jawności i czynnego udziału strony. • Naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez naruszenie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej.

Godne uwagi sformułowania

celem wniesienia sprzeciwu z art. 18i § 1 u.p.e.a. jest wyłącznie wykreślenie lub zmiana danych w RNP • wydanie decyzji ratalnej nie ma wpływu na ujawnienie przez organ zaległości w RNP • organ jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności zmierzających do zastosowania przewidzianych przez ustawodawcę środków, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku • nie można uznać, że naruszenie dotyczyło normy kluczowej dla procesu powołania sędziów • w aktualnym stanie prawnym prezydenckie akty powołań do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego nie podlegają sądowej weryfikacji i nie są wzruszalne • sędzia sądu administracyjnego [...] jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej • rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie jest zależne nawet od woli stron postępowania • prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd może być ograniczane na ogólnych warunkach z art. 31 ust. 3 Konstytucji • skarżąca podnosi, iż na każdym etapie postępowania kwestionowała wysokość wierzytelności, która została wskazana w zawiadomieniu z dnia 2 października 2023 r. o zagrożeniu ujawnieniem danych w Rejestrze Należności Publicznoprawnych. Nie wskazuje jednak konkretnej kwoty zawyżenia • kwestionowanie zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowych może się odbywać w trybie określonym przepisami art. 62 § 4 i 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. […]

Skład orzekający

Anna Dalkowska

sędzia

Cezary Koziński

sprawozdawca

Sławomir Presnarowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej NSA w zakresie skuteczności powołań sędziowskich w kontekście wadliwości procedury ich nominacji oraz dopuszczalności rozpoznawania spraw w trybie uproszczonym. Potwierdzenie zasad dotyczących ujawniania należności w RNP i obowiązku egzekucyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz procedury sądowo-administracyjnej. Kwestia wadliwości składu orzekającego jest szeroko dyskutowana i może ewoluować w orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu sądowo-administracyjnym, w tym kontrowersyjnej kwestii statusu sędziów powołanych w ramach reformy sądownictwa, co może być interesujące dla prawników. Dodatkowo, porusza praktyczne aspekty egzekucji administracyjnej i rejestru należności publicznoprawnych.

“Status sędziów pod lupą NSA: Czy wadliwa procedura nominacji unieważnia wyrok?”

Dane finansowe

WPS: 48 945,4 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst