Orzeczenie · 2026-01-22

III FSK 1029/25Oddalenie skargi kasacyjnej egzekucja swiadczen pienieznych

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-01-22
NSAPodatkoweWysokansa
egzekucja administracyjnakoszty egzekucyjneumorzenie kosztówinteres publicznyzasada zaufaniaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiwniosek o ratyNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który uchylił postanowienie organu o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ zarzucał sądowi niższej instancji naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego oraz błędną wykładnię art. 64e § 2 pkt 1 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), twierdząc, że WSA nieprawidłowo uznał, iż w sprawie występuje interes publiczny uzasadniający umorzenie kosztów. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając wyrok WSA za zgodny z prawem. Sąd kasacyjny podkreślił, że przepis art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. dopuszcza umorzenie kosztów egzekucyjnych ze względu na ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, przy czym spójnik 'lub' oznacza alternatywność przesłanek. NSA podzielił stanowisko WSA, że w tej konkretnej sprawie wystąpiła przesłanka interesu publicznego, ponieważ spółka złożyła wniosek o rozłożenie zaległości na raty przed doręczeniem upomnienia i wystawieniem tytułu wykonawczego, co wskazywało na brak zamiaru uchylania się od wykonania obowiązku. Wszczęcie egzekucji przed rozpatrzeniem wniosku o raty, z potencjalnym celem nałożenia kosztów egzekucyjnych, zostało uznane za naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa i zasady zaufania. Sąd kasacyjny wyjaśnił również, że pojęcie 'uchylania się od wykonania obowiązku' w rozumieniu art. 6 § 1 u.p.e.a. wymaga ustalenia świadomego zamiaru zobowiązanego, a nie tylko samego faktu upływu terminu płatności.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia 'uchylania się od wykonania obowiązku' w kontekście wszczęcia egzekucji administracyjnej oraz ocena interesu publicznego przy umarzaniu kosztów egzekucyjnych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wniosek o raty został złożony przed doręczeniem upomnienia i wystawieniem tytułu wykonawczego.

Zagadnienia prawne (5)

Czy wszczęcie postępowania egzekucyjnego przed formalnym rozpoznaniem wniosku o rozłożenie zaległości na raty, złożonego przed doręczeniem upomnienia, może naruszać interes publiczny i zasadę zaufania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wszczęcie egzekucji w takiej sytuacji, zwłaszcza gdy celem mogło być nałożenie kosztów egzekucyjnych, narusza zasadę demokratycznego państwa prawa i zasadę zaufania.

Uzasadnienie

Sąd kasacyjny podzielił stanowisko WSA, że złożenie wniosku o raty przed doręczeniem upomnienia i wystawieniem tytułu wykonawczego świadczy o braku zamiaru uchylania się od obowiązku. Wszczęcie egzekucji w takich okolicznościach, z potencjalnym celem obciążenia zobowiązanego kosztami, jest sprzeczne z zasadami państwa prawa.

Jak należy interpretować pojęcie 'uchylania się od wykonania obowiązku' w kontekście wszczęcia postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Pojęcie to należy rozumieć jako świadome działanie zobowiązanego zmierzające do niewykonania obowiązku, a nie tylko jako sam fakt upływu terminu płatności lub otrzymania upomnienia.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że dla przypisania zobowiązanemu uchylania się od wykonania obowiązku konieczne jest ustalenie jego świadomego nastawienia i zamiaru niewykonania zobowiązania, co wymaga analizy dodatkowych przesłanek faktycznych.

Czy sąd administracyjny narusza art. 3 § 1 p.p.s.a. (właściwość rzeczowa), rozpoznając skargę na akt lub czynność, nawet jeśli wynik kontroli lub zastosowany środek nie odpowiadają prawu?

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie narusza tego przepisu, dokonując kontroli, nawet jeśli jej wynik i zastosowany środek nie odpowiadają prawu.

Uzasadnienie

Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. polega na wykraczaniu poza właściwość rzeczową sądu lub odmawianiu merytorycznego rozpoznania sprawy, a nie na błędnej ocenie legalności aktu.

Czy sąd administracyjny narusza art. 133 § 1 p.p.s.a. (podstawa orzekania), jeśli opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organy administracji?

Odpowiedź sądu

Nie, sąd rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu, korzystając z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy.

Uzasadnienie

Podstawą orzekania są akta sprawy, a sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające tylko w określonych warunkach. Skarga kasacyjna nie wykazała uchybień w tym zakresie.

Czy sąd administracyjny narusza art. 135 p.p.s.a. (środki usuwania naruszenia prawa), kwestionując legalność zaskarżonej decyzji?

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten dotyczy orzeczeń uwzględniających skargę i nakłada obowiązek wyjścia poza granice skargi w celu usunięcia naruszenia prawa w aktach poprzedzających.

Uzasadnienie

Zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. nie może skutecznie kwestionować oceny legalności zaskarżonej decyzji przez sąd.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku.

Przepisy (18)

Główne

u.p.e.a. art. 64e § § 2 pkt 1 lit. a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Wystarcza spełnienie jednej z alternatywnych przesłanek. Instytucja ma charakter uznaniowy.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 6 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wierzyciel ma obowiązek wszczęcia egzekucji w sytuacji 'uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku'.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 173

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wszczęcie egzekucji przed formalnym rozpoznaniem wniosku o rozłożenie zaległości na raty, złożonego przed doręczeniem upomnienia, narusza interes publiczny i zasadę zaufania. • Pojęcie 'uchylania się od wykonania obowiązku' wymaga ustalenia świadomego zamiaru zobowiązanego, a nie tylko upływu terminu płatności.

Odrzucone argumenty

Wyrok WSA naruszył przepisy p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę, ocenę materiału dowodowego i wykładnię prawa, uwzględniając skargę zamiast jej oddalenia. • WSA błędnie zastosował art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a., odmawiając umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na interes publiczny. • Organy dopuściły się naruszenia art. 6 § 1 u.p.e.a., art. 7 § 3 u.p.e.a. oraz art. 8 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Godne uwagi sformułowania

cel działania organu mogło być nałożenie kosztów egzekucji • naruszałoby zasadę demokratycznego państwa prawa i zasadę zaufania • świadość uchylania się nie może być ustalana tylko i wyłącznie w oparciu o sam fakt upływu terminu wykonania obowiązku, otrzymania upomnienia, czy tytułu wykonawczego

Skład orzekający

Dominik Gajewski

przewodniczący-sprawozdawca

Paweł Borszowski

członek

Agnieszka Olesińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'uchylania się od wykonania obowiązku' w kontekście wszczęcia egzekucji administracyjnej oraz ocena interesu publicznego przy umarzaniu kosztów egzekucyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wniosek o raty został złożony przed doręczeniem upomnienia i wystawieniem tytułu wykonawczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w egzekucji administracyjnej – czy organ może wszcząć egzekucję, aby nałożyć koszty, gdy podatnik stara się uregulować należność w ratach. Pokazuje to, jak ważne jest przestrzeganie zasad państwa prawa i zaufania.

“Czy organ egzekucyjny może 'polować' na koszty, wszczynając egzekucję mimo wniosku o raty?”

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst