III CZP 43/11Roszczenie o naprawe szkody służebność przesyłowa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej podjął uchwałę w odpowiedzi na zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Tarnowie, dotyczące możliwości dochodzenia przez właściciela nieruchomości roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy (art. 225 w zw. z art. 230 k.c.) od posiadacza zależnego w złej wierze, którego posiadanie odpowiada służebności przesyłu. Sprawa wywodziła się z powództwa Stanisławy S. przeciwko "E." S.A. o zapłatę kwoty wynikającej z utraty wartości rynkowej działek, na których bez tytułu prawnego zbudowano infrastrukturę elektroenergetyczną. Sąd Rejonowy zasądził odszkodowanie, uznając, że nastąpiło pogorszenie rzeczy. Sąd Okręgowy powziął jednak wątpliwości co do możliwości zastosowania art. 225 k.c. w sytuacji, gdy właścicielowi przysługuje roszczenie negatoryjne. Sąd Najwyższy, analizując judykaturę i doktrynę, stwierdził, że roszczenie o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy ma charakter szczególny i nie obejmuje utraconych korzyści. Wskazał, że zmniejszenie wartości nieruchomości wynikające z normalnego korzystania w zakresie służebności przesyłu jest rekompensowane przez wynagrodzenie za ustanowienie służebności (art. 305² k.c.) lub wynagrodzenie za bezumowne korzystanie. Podkreślono, że roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy może spełniać cele odszkodowawcze. W związku z tym, właściciel nieruchomości nie może skutecznie dochodzić od nieuprawnionego posiadacza służebności przesyłu naprawienia szkody z powodu obniżenia wartości nieruchomości związanego z normalnym korzystaniem z niej w zakresie odpowiadającym treści takiej służebności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu roszczeń właściciela nieruchomości wobec posiadacza służebności przesyłu w zakresie naprawienia szkody z powodu pogorszenia rzeczy.
Dotyczy sytuacji, gdy pogorszenie wynika z normalnego korzystania z nieruchomości w zakresie służebności przesyłu, a nie z działań niezgodnych z prawem lub nadzwyczajnych zdarzeń.
Zagadnienia prawne (1)
Czy właścicielowi nieruchomości przysługuje w stosunku do osoby będącej jej posiadaczem zależnym w złej wierze, które to posiadanie odpowiada służebności przesyłu, roszczenie o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy (art. 225 w związku z art. 230 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właścicielowi nieruchomości nie przysługuje wobec nieuprawnionego posiadacza służebności przesyłu roszczenie o naprawienie szkody z powodu obniżenia jej wartości, związanego z normalnym korzystaniem z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści takiej służebności (art. 225 w związku z art. 230 k.c.).
Uzasadnienie
Utrata wartości nieruchomości związana z normalnym korzystaniem w zakresie służebności przesyłu jest rekompensowana przez wynagrodzenie za ustanowienie służebności lub wynagrodzenie za bezumowne korzystanie, które może spełniać cele odszkodowawcze. Roszczenie o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy nie obejmuje utraconych korzyści i nie może być dochodzone, gdy właścicielowi przysługuje roszczenie negatoryjne lub gdy szkoda jest rekompensowana w inny sposób.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stanisława S. | osoba_fizyczna | powódka |
| "E." S.A. w K. | spółka | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Roszczenie o naprawienie szkody za pogorszenie rzeczy, które istnieje, gdy działania lub zaniechania posiadacza prowadzą do obniżenia wartości użytkowej lub ekonomicznej rzeczy. Odpowiedzialność posiadacza w złej wierze jest niezależna od winy i obejmuje przypadkowe uszkodzenie lub utratę rzeczy, ale tylko do wartości rzeczy.
k.c. art. 305²
Kodeks cywilny
Uprawnia właściciela do wystąpienia z roszczeniem o ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem, co ma pierwszeństwo przed roszczeniem odszkodowawczym z tytułu pogorszenia rzeczy.
Pomocnicze
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Przepis stosowany odpowiednio do rozliczeń między właścicielem a posiadaczem służebności.
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Określa roszczenia właściciela wobec posiadacza w złej wierze, w tym roszczenie o naprawienie szkody za pogorszenie rzeczy.
k.c. art. 352 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis stosowany odpowiednio do rozliczeń między właścicielem a posiadaczem służebności.
k.c. art. 222 § § 2
Kodeks cywilny
Roszczenie negatoryjne, które może wpływać na ocenę trwałości pogorszenia rzeczy.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Ogólne przepisy o zobowiązaniach, stosowane w kwestiach nieuregulowanych w przepisach szczególnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy nie obejmuje utraconych korzyści. • Zmniejszenie wartości nieruchomości wynikające z normalnego korzystania w zakresie służebności przesyłu jest rekompensowane przez wynagrodzenie za ustanowienie służebności lub wynagrodzenie za bezumowne korzystanie. • Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy może spełniać cele odszkodowawcze. • Roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem (art. 305² k.c.) ma pierwszeństwo przed roszczeniem odszkodowawczym z tytułu pogorszenia rzeczy.
Odrzucone argumenty
Właścicielowi przysługuje roszczenie o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy (art. 225 w zw. z art. 230 k.c.) od nieuprawnionego posiadacza służebności przesyłu, gdy obniżenie wartości nieruchomości ma charakter trwały i nieodwracalny.
Godne uwagi sformułowania
Właścicielowi nieruchomości nie przysługuje wobec nieuprawnionego posiadacza służebności przesyłu roszczenie o naprawienie szkody z powodu obniżenia jej wartości, związanego z normalnym korzystaniem z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści takiej służebności. • Szkoda w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości występuje wtedy, gdy tego rodzaju „obniżka” ma charakter trwały i nieodwracalny. • Wynagrodzenie za tzw. bezumowne korzystanie z rzeczy może spełniać cele odszkodowawcze.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Jan Górowski
sprawozdawca
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu roszczeń właściciela nieruchomości wobec posiadacza służebności przesyłu w zakresie naprawienia szkody z powodu pogorszenia rzeczy."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pogorszenie wynika z normalnego korzystania z nieruchomości w zakresie służebności przesyłu, a nie z działań niezgodnych z prawem lub nadzwyczajnych zdarzeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie dotyczące rozliczeń między właścicielami nieruchomości a przedsiębiorstwami przesyłowymi, co jest istotne dla wielu właścicieli i prawników zajmujących się prawem rzeczowym i nieruchomości.
“Czy budowa linii energetycznej na Twojej działce obniża jej wartość? Sąd Najwyższy wyjaśnia, czy możesz żądać odszkodowania.”
Dane finansowe
WPS: 31 238 PLN
zapłata: 31 238 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.