III CZP 22/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej podjął uchwałę w sprawie zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku, dotyczącego możliwości dochodzenia przez osobę prawną zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 43 k.c. Sąd Najwyższy uznał, że art. 448 k.c. stosuje się odpowiednio do osób prawnych. W uzasadnieniu podkreślono, że choć osoby prawne nie odczuwają krzywdy w sensie fizycznym czy psychicznym, mogą doznać szkody niemajątkowej, która uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia. Zadośćuczynienie pełni nie tylko funkcje kompensacyjne, ale także satysfakcjonujące, represyjne i prewencyjno-wychowawcze, które są istotne również w przypadku osób prawnych. Sąd odniósł się do bogatego orzecznictwa i doktryny, analizując pojęcie dóbr osobistych osób prawnych oraz wykładnię przepisów Kodeksu cywilnego, w tym nowelizacji wprowadzonych w 2023 roku. Ostatecznie przyjęto, że osoba prawna może domagać się zadośćuczynienia za naruszenie jej dóbr osobistych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności dochodzenia przez osoby prawne zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych na podstawie art. 448 k.c.
Stosowanie art. 448 k.c. do osób prawnych ma charakter fakultatywny i wymaga ostrożności, uwzględniając specyfikę działalności i naruszenia.
Zagadnienia prawne (1)
Czy osoba prawna może domagać się od osoby, która naruszyła jej dobra osobiste, zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 43 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 448 k.c. stosuje się odpowiednio do osób prawnych (art. 43 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo iż osoby prawne nie odczuwają krzywdy w sensie cierpień fizycznych czy psychicznych, mogą doznać szkody niemajątkowej, a zadośćuczynienie pełni również funkcje represyjne i prewencyjne, które są istotne także dla osób prawnych. Kluczowe jest obiektywne rozumienie krzywdy jako szkody niemajątkowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. | spółka | powód |
| M. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 448 § 1
Kodeks cywilny
Stosuje się odpowiednio do osób prawnych.
k.c. art. 43
Kodeks cywilny
Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych.
Pomocnicze
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Dotyczy dóbr osobistych osób fizycznych, ale stosuje się odpowiednio do osób prawnych.
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Środki ochrony dóbr osobistych, stosowane odpowiednio do osób prawnych.
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
k.c. art. 445 § 3
Kodeks cywilny
Stosowany odpowiednio do art. 448 k.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Osoba prawna może odczuwać szkodę niemajątkową, która uzasadnia zadośćuczynienie. • Zadośćuczynienie pełni funkcje represyjne i prewencyjne, istotne również dla osób prawnych. • Zmiana brzmienia art. 448 k.c. (zastąpienie 'poszkodowanego' przez 'ten, czyje dobro osobiste zostało naruszone') rozszerza krąg uprawnionych. • Obiektywne kryteria oceny krzywdy są stosowane zarówno do osób fizycznych, jak i prawnych. • Nowelizacja art. 1050 k.p.c. może ograniczać skuteczną ochronę dóbr osobistych, co przemawia za szerszym stosowaniem art. 448 k.c.
Odrzucone argumenty
Osoby prawne nie odczuwają krzywdy w sensie cierpień fizycznych i psychicznych. • Art. 448 k.c. dotyczy wyłącznie osób fizycznych ze względu na pojęcie 'krzywdy'. • Odpowiednie stosowanie art. 43 k.c. nie obejmuje art. 448 k.c. ze względu na specyfikę osób prawnych. • Zadośćuczynienie dla osób prawnych mogłoby tłumić wolność słowa.
Godne uwagi sformułowania
Osoba prawna w przypadku naruszenia jej dóbr osobistych nie odczuwa krzywdy, tak jak osoba fizyczna. • Zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę ma przede wszystkim spełniać funkcję kompensacyjną, a pozostałe aspekty zadośćuczynienia (represyjny, prewencyjno-wychowawczy) mają jedynie charakter uzupełniający. • Dobra osobiste osób prawnych to wartości niemajątkowe, dzięki którym osoba prawna może funkcjonować zgodnie ze swym zakresem działań. • Ocena istnienia zagrożenia albo naruszenia dobra osobistego – w odniesieniu do osoby fizycznej, co ma również odpowiednie zastosowanie do osób prawnych – nie odbywa się według miary indywidualnej wrażliwości (...) ale według kryteriów obiektywnych. • Przez krzywdę w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć szkodę o charakterze niemajątkowym będącą następstwem naruszenia dobra osobistego osoby prawnej.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący-sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności dochodzenia przez osoby prawne zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych na podstawie art. 448 k.c."
Ograniczenia: Stosowanie art. 448 k.c. do osób prawnych ma charakter fakultatywny i wymaga ostrożności, uwzględniając specyfikę działalności i naruszenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Rozstrzyga istotne zagadnienie prawne dotyczące ochrony dóbr osobistych osób prawnych, co ma praktyczne znaczenie dla przedsiębiorców i prawników.
“Czy firma może dochodzić zadośćuczynienia za naruszenie dobrego imienia? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 22 000 PLN
zadośćuczynienie: 5000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.