III CA 946/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi wyrokiem z dnia 23 lutego 2022 roku oddalił powództwo K. W. przeciwko M. M. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. Sąd I instancji uznał powództwo za oczywiście bezzasadne, ponieważ powódka nigdy nie zawarła z pozwaną umowy darowizny, a jedynie umowę zniesienia współwłasności, która przewidywała dożywotnie współużywanie lokalu przez powódkę na podstawie umowy użyczenia. Sąd Rejonowy odrzucił możliwość potraktowania żądania jako rozwiązania umowy dożywocia, wskazując na brak istotnych cech takiej umowy i zakaz dowodów ponad osnowę dokumentu (art. 247 kpc). Apelację od wyroku wniosła powódka, zarzucając błędne uznanie umowy zniesienia współwłasności za niebędącą darowizną. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że powództwo nie było oczywiście bezzasadne. Sąd II instancji podkreślił, że pojęcie „oczywistej bezzasadności” wymaga szczególnej ostrożności i nie powinno być stosowane, gdy sprawa wymaga analizy prawnej i faktycznej, w tym interpretacji umowy zgodnie z art. 65 kc oraz ewentualnego zbadania wad oświadczenia woli. Sąd Okręgowy uznał, że powódka poszukiwała ochrony prawnej, a jej roszczenie miało podstawy prawne w art. 898 kc i art. 64 kc w zw. z art. 1047 kpc, a interpretacja umowy jako darowizny wymagała wyjaśnienia. W związku z tym sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia „oczywistej bezzasadności” powództwa w kontekście art. 191 kpc oraz zasady stosowania tego trybu z rozwagą.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji umowy, ale ogólne zasady dotyczące oczywistej bezzasadności mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa zniesienia współwłasności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, w której jedna strona przenosi całość prawa na drugą w zamian za zgodę na dożywotnie współużywanie lokalu, może być uznana za umowę darowizny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał, że nie można jednoznacznie stwierdzić, iż powództwo oparte na takiej interpretacji jest oczywiście bezzasadne, co wymaga dalszego rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał umowę za użyczenie, a nie darowiznę, co czyniło żądanie zwrotu darowizny bezzasadnym. Sąd Okręgowy uznał, że interpretacja umowy jako darowizny, mimo literalnego brzmienia, nie jest oczywiście bezzasadna i wymaga analizy, w tym możliwości istnienia wad oświadczenia woli lub odmiennej woli stron.
Kiedy powództwo może być oddalone jako „oczywiście bezzasadne” w trybie art. 191 § 1 i 3 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Powództwo jest oczywiście bezzasadne, gdy jego brak jest niebudzący żadnych wątpliwości, co wynika z samej treści pozwu i przytoczonych okoliczności, bez potrzeby głębszej analizy faktycznej i prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy szczegółowo omówił pojęcie „oczywistej bezzasadności”, wskazując, że dotyczy ono sytuacji, gdy roszczenie jest nieznane prawu, niedopuszczalne, spekulacyjne lub dotyczy zobowiązań moralnych, a nie zwykłej bezzasadności wynikającej z przeprowadzonego postępowania. Stwierdzono, że w analizowanej sprawie brak było podstaw do zastosowania tego trybu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. M. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 191 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Tryb oddalenia powództwa jako oczywiście bezzasadnego na posiedzeniu niejawnym.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie apelacji przez sąd odwoławczy.
Pomocnicze
k.c. art. 898
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla żądania zwrotu darowizny z powodu rażącej niewdzięczności.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla żądania zobowiązania do złożenia oświadczenia woli.
k.p.c. art. 1047
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wykonania orzeczeń zobowiązujących do złożenia oświadczenia woli.
k.c. art. 247
Kodeks cywilny
Zakaz dowodów z zeznań świadków lub przesłuchania stron ponad osnowę dokumentu.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Zasady interpretacji oświadczeń woli.
k.p.c. art. 205 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy posiedzenia przygotowawczego.
k.p.c. art. 205 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy pouczenia powoda.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powództwo nie było oczywiście bezzasadne, co uzasadnia uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. • Interpretacja umowy jako darowizny, mimo literalnego brzmienia, wymaga analizy prawnej i nie jest oczywista. • Tryb oddalenia powództwa jako oczywiście bezzasadnego powinien być stosowany z rozwagą i tylko w absolutnie wymagających przypadkach.
Odrzucone argumenty
Powództwo było oczywiście bezzasadne, ponieważ umowa zniesienia współwłasności nie była darowizną, a jedynie umową użyczenia. • Żądanie zwrotu darowizny było niedopuszczalne z uwagi na brak umowy darowizny.
Godne uwagi sformułowania
brak podstaw do uznania, iż wniesione powództwo było oczywiście bezzasadne • dla każdego prawnika, bez potrzeby dokładnej analizy sprawy pod względem faktycznym i prawnym jest jasne, że nie ma podstawy do udzielenia żądającemu merytorycznej ochrony prawnej • powództwo oczywiście bezzasadnego nie należy utożsamiać z powództwem bezzasadnym • brak roszczenia był od początku jednoznacznie niewątpliwy • nie można bowiem stwierdzić, że powódka zgłosiła roszczenie nieznane prawu i kategorycznie nie zasługujące na rozpoznanie • nie można doszukać się tu elementu oczywistości
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia „oczywistej bezzasadności” powództwa w kontekście art. 191 kpc oraz zasady stosowania tego trybu z rozwagą."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji umowy, ale ogólne zasady dotyczące oczywistej bezzasadności mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zastosowanie procedury cywilnej i jak sąd odwoławczy koryguje błędy sądu pierwszej instancji w ocenie zasadności powództwa.
“Czy umowa użyczenia może być uznana za darowiznę? Sąd Okręgowy uchyla wyrok sądu rejonowego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.