III CA 428/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Gliwicach postanowieniem z dnia 6 października 2017 r. stwierdził, że wnioskodawca J. L. nabył przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 2006 r. służebność drogi koniecznej na rzecz właściciela nieruchomości położonej w G. przy ulicy (...), działka nr (...). Sąd ustalił, że poprzednicy prawni wnioskodawcy od 1952 r. korzystali z drogi przez działkę nr (...), a od lat siedemdziesiątych XX wieku utwardzali ją i utrzymywali. Uczestnicy postępowania J. G. i D. G. wnieśli apelację, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 292 k.c. w związku z art. 172 k.c., twierdząc, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia zasiedzenia służebności drogi koniecznej. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację, stwierdził, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny, jednakże błędnie zakwalifikował zasiedzenie jako służebność drogi koniecznej. Sąd Okręgowy podkreślił, że służebność drogi koniecznej nie może być ustanowiona, gdy nieruchomość ma dostęp do drogi publicznej. W tym przypadku nieruchomość wnioskodawcy posiadała taki dostęp, a jedynie garaż na tyłach nieruchomości wymagał przejazdu przez działkę uczestników. Dlatego Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie 1, stwierdzając zasiedzenie służebności gruntowej, a nie drogi koniecznej. W pozostałej części apelacja została oddalona, podobnie jak wnioski o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozróżnienie między służebnością gruntową a drogą konieczną w kontekście zasiedzenia, wymogi dotyczące trwałych i widocznych urządzeń dla zasiedzenia służebności, możliwość ustanowienia służebności na prawie wieczystego użytkowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie istnieje dostęp do drogi publicznej, ale jest on utrudniony lub dotyczy tylko części nieruchomości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy możliwe jest stwierdzenie zasiedzenia służebności drogi koniecznej, gdy nieruchomość posiada dostęp do drogi publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, służebność drogi koniecznej nie może być ustanowiona, gdy nieruchomość ma urządzony dostęp do drogi publicznej. W takim przypadku można mówić o zasiedzeniu służebności gruntowej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że kluczową różnicą między służebnością drogi koniecznej a służebnością gruntową jest istnienie dostępu do drogi publicznej. Jeśli taki dostęp istnieje, nawet jeśli jest utrudniony lub dotyczy tylko części nieruchomości (np. garażu), nie można mówić o drodze koniecznej, a jedynie o służebności gruntowej, która może zostać zasiedziana.
Czy utwardzony szlak drogowy stanowi trwałe i widoczne urządzenie w rozumieniu art. 292 k.c. dla zasiedzenia służebności gruntowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, utwardzony szlak drogowy o wytyczonym przebiegu stanowi trwałe i widoczne urządzenie, które jest wystarczającym sygnałem ostrzegawczym dla właściciela nieruchomości obciążonej.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, zgodnie z którym utwardzony szlak drogowy, wykonany przez poprzedników prawnych wnioskodawcy najpóźniej w 1976 roku, spełniał wymogi trwałego i widocznego urządzenia, co było podstawą do stwierdzenia zasiedzenia służebności gruntowej.
Czy służebność gruntową można ustanowić na prawie wieczystego użytkowania i na rzecz użytkownika wieczystego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzecznictwo Sądu Najwyższego dopuszcza ustanowienie służebności gruntowej na prawie wieczystego użytkowania oraz na rzecz użytkownika wieczystego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego sygn. III CZP 101/16 oraz postanowienie sygn. V CSK 523/15, które potwierdzają możliwość ustanowienia służebności na prawie wieczystego użytkowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. G. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| D. G. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Gmina G. | instytucja | uczestnik postępowania |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Trwałe i widoczne urządzenie w rozumieniu przepisu art. 292 k.c. musi być wynikiem świadomego i pozytywnego działania ludzkiego w celu przystosowania gruntu obciążonego jako drogi. Utwardzony szlak drogowy stanowi takie urządzenie.
Pomocnicze
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasiedzenia nieruchomości, stosowany odpowiednio do zasiedzenia służebności gruntowej.
k.c. art. 176
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący wymaganego okresu posiadania do zasiedzenia.
k.c. art. 352
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący posiadacza służebności.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o prawa rzeczowe.
k.p.c. art. 520
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość wnioskodawcy posiada dostęp do drogi publicznej, co wyklucza możliwość zasiedzenia służebności drogi koniecznej. • Utwardzony szlak drogowy stanowi trwałe i widoczne urządzenie w rozumieniu art. 292 k.c. • Możliwość ustanowienia służebności gruntowej na prawie wieczystego użytkowania i na rzecz użytkownika wieczystego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez błędną ocenę dowodów. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do zasiedzenia służebności drogi koniecznej.
Godne uwagi sformułowania
nie można ustanowić służebności drogi koniecznej dla nieruchomości, która ma urządzony dostęp do drogi publicznej • trwałe widoczne urządzenie w rozumieniu przepisu art. 292 k.c. musi być wynikiem świadomego i pozytywnego działania ludzkiego w celu przystosowania gruntu obciążonego jako drogi • utwardzony szlak drogowy o wytyczonym przebiegu stanowi trwałe i widoczne urządzenie, stanowiące wystarczający sygnał ostrzegawczy dla właściciela
Skład orzekający
Magdalena Balion-Hajduk
przewodniczący-sprawozdawca
Magdalena Hupa-Dębska
sędzia
Barbara Braziewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozróżnienie między służebnością gruntową a drogą konieczną w kontekście zasiedzenia, wymogi dotyczące trwałych i widocznych urządzeń dla zasiedzenia służebności, możliwość ustanowienia służebności na prawie wieczystego użytkowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie istnieje dostęp do drogi publicznej, ale jest on utrudniony lub dotyczy tylko części nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia istotne rozróżnienie między dwoma rodzajami służebności w kontekście zasiedzenia, co jest częstym problemem w praktyce obrotu nieruchomościami. Pokazuje, jak sąd koryguje błędne kwalifikacje prawne sądu niższej instancji.
“Czy droga do garażu może stać się Twoją własnością? Sąd Okręgowy wyjaśnia zasady zasiedzenia służebności.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.