III CA 2484/25Służebność przesyłu zasiedzenie wynagrodzenie

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2021 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi ustanowił na rzecz (...) Spółki Akcyjnej służebność przesyłu na nieruchomościach wnioskodawców F. T. i C. T., polegającą na znoszeniu istnienia linii wysokiego napięcia 110 kV oraz prawie korzystania z nieruchomości w celu eksploatacji, napraw, modernizacji i konserwacji urządzeń. Zasądzono również solidarnie kwotę 25.698 złotych tytułem jednorazowego wynagrodzenia. Apelację od tego postanowienia złożyła (...) Spółka Akcyjna, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 176 § 1 k.c. (nie doliczenie czasu posiadania przez Skarb Państwa), art. 305² § 1 k.c. (zarzut zasiedzenia) oraz art. 305² § 2 k.c. (nieodpowiednie wynagrodzenie z powodu zawyżenia powierzchni strefy ochronnej i współczynnika współkorzystania). Zarzucono również naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego. W odpowiedzi wnioskodawcy wnieśli o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 30 maja 2022 r. sprostował oczywistą omyłkę w postanowieniu Sądu Rejonowego, oddalił apelację, zasądził od spółki na rzecz wnioskodawców kwotę 240,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, a na skutek zażalenia spółki zmienił postanowienie w ten sposób, że zasądzoną kwotę 5.354,00 zł obniżył do 554,00 zł, oddalając zażalenie w pozostałym zakresie. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 172 § 1 i § 2 k.c. poprzez nieuwzględnienie zarzutu zasiedzenia. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy oddalił apelację. Sąd wskazał, że zgodnie ze wskazaniami Sądu Najwyższego, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego wiążą sąd, któremu sprawa została przekazana. Sąd Najwyższy przesądził, że Sąd Okręgowy błędnie wykluczył możliwość nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu, nie podejmując próby ustalenia możliwej daty zasiedzenia. Sąd Okręgowy ustalił, że bieg terminu zasiedzenia mógł rozpocząć się najwcześniej 3 sierpnia 2008 r. (data wejścia w życie przepisów o służebności przesyłu), a zatem apelacja uczestnika nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż wymagany termin zasiedzenia nie upłynął do dnia złożenia wniosku. Sąd odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. (sygn. akt P 10/16), który uznał przepisy umożliwiające nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 305¹-305⁴ k.c. za niezgodne z Konstytucją. W związku z tym nie jest możliwe doliczenie czasu posiadania w stanie prawnym obowiązującym do 2 sierpnia 2008 r. do czasu niezbędnego do zasiedzenia służebności przesyłu. Sąd uznał, że wyrok TK ma moc wiążącą od momentu ogłoszenia, nawet jeśli nie został opublikowany. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia art. 305² § 2 k.c., uznając, że wynagrodzenie powinno uwzględniać strefę ochronną i inne ograniczenia dla właściciela nieruchomości, a opinie biegłych zostały prawidłowo ocenione. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c.

Zagadnienia prawne (3)