III Ca 1273/25Wpis spółdzielczego prawa do lokalu umowa dożywotnia
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o wpis do księgi wieczystej własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu na rzecz wnioskodawców I. X. i T. Ł. oraz o wpis roszczenia osobistego na rzecz K. X. i J. X. Podstawą wniosku była umowa przeniesienia tego prawa w zamian za dożywotnie utrzymanie. Sąd Rejonowy uznał tę umowę za nieważną, sprzeczną z naturą spółdzielczego prawa do lokalu i ustawą, argumentując, że nie zapewnia ona odpowiedniej ochrony zbywcom, a przedmiot umowy nie jest nieruchomością. Sąd Okręgowy w wyniku apelacji wnioskodawców uznał, że umowa nienazwana, zbliżona do umowy dożywocia, dotycząca spółdzielczego prawa do lokalu, jest dopuszczalna na gruncie przepisów o spółdzielniach mieszkaniowych i swobody umów. W związku z tym uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wpisu własnościowego prawa do lokalu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Natomiast wniosek o wpis roszczenia osobistego został oddalony, ponieważ przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece dopuszczają wpis praw osobistych i roszczeń jedynie w przypadkach przewidzianych w ustawach, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność umów nienazwanych dotyczących spółdzielczego prawa do lokalu w zamian za dożywotnie utrzymanie oraz brak możliwości wpisu roszczeń osobistych do księgi wieczystej bez wyraźnego przepisu ustawy.
Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju prawa (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu) i nie przesądza o dopuszczalności podobnych umów dotyczących innych praw lub rzeczy, ani o wpisie innych rodzajów roszczeń.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa nienazwana, zbliżona do umowy o dożywocie, dotycząca przeniesienia własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu, jest dopuszczalna i może stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa nienazwana dotycząca przeniesienia własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu w zamian za dożywotnie utrzymanie jest dopuszczalna i może stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej, o ile jest zawarta w odpowiedniej formie i nie narusza przepisów prawa.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że dopuszczalne jest zawarcie umowy nienazwanej zbliżonej w treści do umowy dożywocia, dotyczącej praw lub rzeczy innych niż nieruchomości, w tym spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Wynika to z zasady zbywalności tego prawa oraz swobody umów. Sąd odrzucił argumentację o nieważności takiej umowy z powodu niedostatecznej ochrony prawnej zbywców, wskazując na istniejące mechanizmy zabezpieczające.
Czy roszczenie osobiste wynikające z umowy nienazwanej o dożywotnie utrzymanie może być wpisane do księgi wieczystej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie osobiste wynikające z umowy nienazwanej nie może być wpisane do księgi wieczystej, ponieważ przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece dopuszczają wpis praw osobistych i roszczeń jedynie w przypadkach przewidzianych w ustawach, a taka sytuacja nie miała miejsca.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że wpis do księgi wieczystej praw osobistych i roszczeń jest wyjątkiem od zasady ujawniania praw rzeczowych i wymaga wyraźnego przepisu ustawy. Artykuł 16 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie może być interpretowany rozszerzająco, a obowiązujący stan prawny nie przewiduje możliwości wpisu tego rodzaju roszczeń.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. X. | inne | wnioskodawca |
| T. Ł. | inne | wnioskodawca |
| K. X. | inne | uczestnik |
| J. X. | inne | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów dopuszcza zawarcie umowy nienazwanej zbliżonej do umowy dożywocia, dotyczącej praw innych niż nieruchomości.
u.s.m. art. 17² § ust. 1
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Potwierdza zbywalność spółdzielczego prawa do lokalu, co wspiera dopuszczalność umów nienazwanych dotyczących tego prawa.
u.k.w.h. art. 16 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wpis praw osobistych i roszczeń do księgi wieczystej jest dopuszczalny tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach; nie można go interpretować rozszerzająco.
Pomocnicze
k.c. art. 908
Kodeks cywilny
Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że umowa nienazwana dotycząca spółdzielczego prawa do lokalu jest nieważna z powodu sprzeczności z art. 908 k.c., który dotyczy umów o dożywocie przenoszących własność nieruchomości.
k.p.c. art. 626⁸ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd wieczystoksięgowy.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o podział majątku do innych spraw.
k.c. art. 155 § § 1
Kodeks cywilny
Stosowany odpowiednio do wpisu spółdzielczego prawa do lokalu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopuszczalność zawarcia umowy nienazwanej dotyczącej spółdzielczego prawa do lokalu w zamian za dożywotnie utrzymanie. • Zasada swobody umów (art. 353¹ k.c.) i zbywalność spółdzielczego prawa do lokalu (art. 17² ust. 1 u.s.m.) jako podstawa dopuszczalności takiej umowy. • Niewłaściwe zastosowanie przez Sąd Rejonowy art. 908 k.c. do umowy nienazwanej.
Odrzucone argumenty
Możliwość wpisu roszczenia osobistego do księgi wieczystej na podstawie umowy nienazwanej. • Nieważność umowy nienazwanej z powodu braku odpowiedniej ochrony prawnej zbywców.
Godne uwagi sformułowania
nie można podważać skuteczności tej czynności prawnej z uwagi na postulaty de lege ferenda, zmierzające do wzmocnienia ochrony quasi-dożywotnika • nie zasługuje, zatem na podzielenie postulat, rozszerzającej wykładni art. 16 u.k.w.h. poprzez ujawnianie w księdze wieczystej również innych praw i roszczeń
Skład orzekający
Tomasz Pawlik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność umów nienazwanych dotyczących spółdzielczego prawa do lokalu w zamian za dożywotnie utrzymanie oraz brak możliwości wpisu roszczeń osobistych do księgi wieczystej bez wyraźnego przepisu ustawy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju prawa (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu) i nie przesądza o dopuszczalności podobnych umów dotyczących innych praw lub rzeczy, ani o wpisie innych rodzajów roszczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania zasady swobody umów w kontekście obrotu prawami do lokali mieszkalnych i wpisów do ksiąg wieczystych, co jest istotne dla wielu osób i prawników. Wyjaśnia granice dopuszczalności umów nienazwanych.
“Umowa dożywocia na spółdzielcze mieszkanie? Sąd Okręgowy wyjaśnia, co jest dopuszczalne.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.