III Ca 1193/25Niedozwolone prowizje w umowie pożyczki uniewaznienie umowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę opartego na umowie pożyczki gotówkowej zawartej 11 maja 2022 r. oraz kolejnej umowy z 3 sierpnia 2023 r., zabezpieczonej wekslem in blanco. Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej oddalił powództwo, uznając klauzule dotyczące prowizji w pierwszej umowie za abuzywne i nieważne na podstawie art. 385¹ k.c. oraz art. 58 § 2 k.c. Sąd ustalił, że pozwany spłacił znaczną część pierwszej pożyczki, a druga umowa, zawarta w celu spłaty zadłużenia, została zawarta pod wpływem wprowadzenia w błąd przez przedstawiciela powódki i była nieracjonalna w kontekście jego trudnej sytuacji finansowej. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację powódki, w pełni podzielił ustalenia i rozważania prawne Sądu Rejonowego. Podkreślono, że choć sprawa miała charakter wekslowy, sąd był zobowiązany do oceny stosunku podstawowego. Sąd Okręgowy uznał, że druga umowa pożyczki z 3 sierpnia 2023 r. była nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c. z powodu błędu wywołanego przez powódkę. W związku z tym apelacja powódki została oddalona, a powódka obciążona kosztami postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność klauzul abuzywnych w umowach pożyczek konsumenckich, ocena umów zawieranych pod wpływem błędu, stosowanie przepisów o ochronie konsumenta w kontekście umów pożyczek i weksli.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym pożyczkodawca wprowadził konsumenta w błąd przy zawieraniu kolejnej umowy pożyczki.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji i opłat, które nie znajdują odzwierciedlenia w realnie poniesionych kosztach przez pożyczkodawcę, mogą być uznane za nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub zmierzające do obejścia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia mogą być uznane za nieważne na podstawie art. 58 § 1 i § 2 k.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nadmierne prowizje i opłaty, nieuzasadnione poniesionymi kosztami, stanowią dodatkowe źródło dochodu pożyczkodawcy i są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub zmierzają do obejścia prawa, co skutkuje ich nieważnością.
Czy umowa pożyczki zawarta przez konsumenta w celu spłaty poprzedniego zadłużenia, które zostało znacząco zredukowane przez wcześniejsze spłaty i abuzywność części kosztów, może być uznana za nieważną z powodu błędu wywołanego przez pożyczkodawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowa została zawarta pod wpływem wprowadzenia w błąd przez pożyczkodawcę, może być uznana za nieważną na podstawie art. 58 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że druga umowa pożyczki, zawarta w sytuacji, gdy pozwany spłacił znaczną część pierwszej pożyczki, a jej zadłużenie było niższe niż kwota nowej pożyczki, została zawarta pod wpływem błędu wywołanego przez przedstawiciela powódki, co czyni ją nieważną.
Czy w sprawie o zapłatę opartą na wekslu in blanco sąd jest zobowiązany do oceny stosunku podstawowego, w tym zasadności i ważności umowy, na podstawie której weksel został wystawiony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dłużnikowi przysługują przeciwko roszczeniu wekslowemu te wszystkie zarzuty, jakie mu przysługują przeciwko roszczeniu cywilnemu, co obliguje sąd do oceny stosunku podstawowego.
Uzasadnienie
Choć sprawa ma charakter wekslowy, weksel jedynie zabezpiecza wierzytelność cywilną, dlatego sąd musi zbadać ważność i zasadność umowy bazowej, aby ocenić prawidłowość wypełnienia weksla i istnienie zobowiązania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki Akcyjnej w G. | spółka | powódka |
| Ł. Ł. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności może orzec o nieważności czynności.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, a kształtują obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, nie są wiążące dla konsumenta.
k.c. art. 720 § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość rzeczy zamiennych, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i jakości.
prawo wekslowe
Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 roku prawo wekslowe
Pomocnicze
u.k.k. art. 36a
Ustawa o kredycie konsumenckim
Reguluje wysokość dopuszczalnych pozaodsetkowych kosztów pożyczki.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego" rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odwoławczy orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność klauzul dotyczących prowizji jako sprzecznych z zasadami współżycia społecznego lub zmierzających do obejścia prawa. • Nieważność umowy pożyczki z 3 sierpnia 2023 r. z powodu błędu wywołanego przez powódkę. • Ocena stosunku podstawowego w sprawie o zapłatę opartą na wekslu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji powódki dotyczące ingerencji sądu w treść stosunku umownego, ciężaru dowodu w sprawie wekslowej, braku zasądzenia zwrotu pożyczki i wyrokowania co do przedmiotu nieobjętego żądaniem pozwu.
Godne uwagi sformułowania
Całkowita kwota do zapłaty wyniosła 24 588 zł. • Pozwany prosił o umożliwienie mu spłaty pożyczki w ratach poniżej 500 zł i zawarcie w tym celu stosownej ugody. • Zastrzeżenie w umowie pożyczki, zawieranej zwłaszcza w obrocie konsumenckim, kosztów obciążających biorącego pożyczkę w postaci opłat, marż i prowizji w nadmiernej wysokości, nie mającej uzasadnienia w kosztach rzeczywiście poniesionych, trzeba ocenić jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. • Zawarcie kolejnej umowy w dniu 3 sierpnia 2023 roku, w której zobowiązał się do zapłaty kwoty 24 576 zł celem spłaty poprzedniego zadłużenia i kłopotach finansowych było nieracjonalne i wynikało z wprowadzenia w błąd przez przedstawiciela powódki.
Skład orzekający
Magdalena Balion-Hajduk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność klauzul abuzywnych w umowach pożyczek konsumenckich, ocena umów zawieranych pod wpływem błędu, stosowanie przepisów o ochronie konsumenta w kontekście umów pożyczek i weksli."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym pożyczkodawca wprowadził konsumenta w błąd przy zawieraniu kolejnej umowy pożyczki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak banki mogą próbować obejść przepisy o ochronie konsumentów, a także jak ważne jest dokładne czytanie umów i świadomość swoich praw. Historia konsumenta w trudnej sytuacji finansowej dodaje jej ludzkiego wymiaru.
“Bank próbował wcisnąć kolejną pożyczkę, ale sąd powiedział 'nie'! Klauzule abuzywne i błąd konsumenta doprowadziły do unieważnienia umowy.”
Dane finansowe
WPS: 22 776,21 PLN
zwrot kosztów postępowania odwoławczego: 1800 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.