III AUA 979/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał apelację Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA od wyroku Sądu Okręgowego, który przyznał M. K. prawo do policyjnej renty rodzinnej w wysokości ustalonej przed obniżeniem. Organ rentowy decyzją z 12 sierpnia 2017 r. obniżył rentę do 1.000 zł, powołując się na przepisy ustawy z 16 grudnia 2016 r. dotyczące służby na rzecz totalitarnego państwa. Sąd Okręgowy uznał te przepisy za niezgodne z Konstytucją RP i zmienił zaskarżoną decyzję. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację, zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie. Sąd Apelacyjny uznał, że służba męża odwołującej się w organach bezpieczeństwa PRL (Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, Milicja Obywatelska, Departament II MSW, Wydziały Paszportów) od 1951 do 1985 roku była służbą na rzecz totalitarnego państwa. W związku z tym, obniżenie policyjnej renty rodzinnej M. K. na podstawie art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy było uzasadnione. Sąd Apelacyjny nie podzielił argumentacji Sądu Okręgowego o niezgodności przepisów z Konstytucją, uznając, że likwidacja przywilejów emerytalnych i rentowych wynikających ze służby w aparacie bezpieczeństwa PRL jest zgodna z zasadami sprawiedliwości społecznej i nie narusza praw nabytych ani zasady zaufania do państwa. Sąd Apelacyjny podkreślił, że służba ta była dobrowolna, wiązała się z profitami i wspierała reżim komunistyczny. W związku z tym, odwołanie M. K. zostało uznane za bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, obniżające wysokość policyjnej renty rodzinnej po funkcjonariuszu pełniącym służbę na rzecz totalitarnego państwa, są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą demokratycznego państwa prawnego, zasadą ochrony praw nabytych, zasadą zaufania do państwa i stanowionego prawa oraz zasadą sprawiedliwości społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że przepisy te są zgodne z Konstytucją RP. Obniżenie renty rodzinnej po funkcjonariuszu służb bezpieczeństwa PRL jest uzasadnione celem likwidacji przywilejów wynikających ze służby na rzecz totalitarnego państwa i nie narusza praw nabytych ani zasad konstytucyjnych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że służba w organach bezpieczeństwa PRL była dobrowolna, wspierała reżim i naruszała prawa człowieka. Obniżenie renty rodzinnej po takich funkcjonariuszach jest środkiem likwidacji przywilejów, który nie narusza praw nabytych ani zasady zaufania do państwa, a wręcz realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej wobec ofiar reżimu.
Czy sąd powszechny może samodzielnie ocenić zgodność przepisu ustawy z Konstytucją RP w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjnej, bez oczekiwania na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny może samodzielnie ocenić zgodność przepisu ustawy z Konstytucją RP, jeśli sprzeczność jest oczywista i nie ma wątpliwości co do niekonstytucyjności, a także w celu zapewnienia rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny potwierdził kompetencję sądów powszechnych do stosowania Konstytucji RP bezpośrednio (art. 8 ust. 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji), co nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Jest to dopuszczalne, gdy sprzeczność jest oczywista lub gdy dalsze oczekiwanie na orzeczenie TK prowadziłoby do naruszenia prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
Czy informacja o przebiegu służby wydana przez Instytut Pamięci Narodowej jest wiążąca dla sądu w postępowaniu dotyczącym obniżenia świadczeń emerytalno-rentowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, informacja o przebiegu służby wydana przez IPN nie jest wiążąca dla sądu. Sąd ma obowiązek samodzielnej oceny całego materiału dowodowego, w tym informacji IPN, i może przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia faktów.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że informacja IPN ma charakter informacyjny i nie rozstrzyga sprawy administracyjnej. Sąd jest uprawniony do weryfikacji tej informacji w postępowaniu dowodowym, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, co gwarantuje prawo do sprawiedliwego procesu.
Czy służba w jednostkach takich jak Wydziały Paszportów MSW lub jednostki podporządkowane Departamentowi II MSW w okresie PRL stanowi służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, służba w tych jednostkach, ze względu na ich rolę w aparacie represji i kontroli społeczeństwa, stanowi służbę na rzecz totalitarnego państwa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny szczegółowo analizuje historyczne uwarunkowania funkcjonowania jednostek MSW i ich rolę w umacnianiu reżimu komunistycznego, uznając je za kluczowe elementy aparatu represji, co uzasadnia kwalifikację służby w nich jako służby na rzecz totalitarnego państwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. | instytucja | pozwanego |
Przepisy (37)
Główne
u.o.z.f. art. 24a § ust. 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.z.z.f. art. 1
Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 13b § ust. 1 pkt 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.o.z.f. art. 24a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 13b § ust. 2 pkt 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 13b § ust. 1 pkt 4
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 13b § ust. 1 pkt 5 lit. b tiret 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 13b § ust. 1 pkt 5 lit. c tiret 13
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 13b § ust. 1 pkt 5 lit. b tiret 7
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 24a § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 24a § ust. 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Pomocnicze
u.o.z.f. art. 5 § ust. 3
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 6
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 24
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.z.z.f. art. 2
Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 3¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 252
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 180 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
u.o.z.f. art. 32 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 33 § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 13a § ust. 5
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
rozp. MSWiA art. 14 § ust. 1 pkt l
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 grudnia 2018 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Celno-Skarbowej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 24a § ust. 4
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.e.f.MO
Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służba męża odwołującej się w organach bezpieczeństwa PRL była służbą na rzecz totalitarnego państwa. • Obniżenie policyjnej renty rodzinnej jest zgodne z Konstytucją RP i realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej. • Sąd powszechny może samodzielnie ocenić konstytucyjność przepisu ustawy. • Informacja IPN nie jest wiążąca dla sądu.
Odrzucone argumenty
Przepisy obniżające rentę rodzinną są niezgodne z Konstytucją RP (zasada ochrony praw nabytych, zaufania do państwa, sprawiedliwości społecznej). • Sąd Okręgowy nie powinien był samodzielnie oceniać konstytucyjności przepisów bez rozstrzygnięcia TK. • Informacja IPN jest wiążąca dla sądu.
Godne uwagi sformułowania
Służba na rzecz totalitarnego państwa • likwidacja przywilejów emerytalnych i rentowych • rozproszona kontrola konstytucyjna • nie narusza praw nabytych ani zasady zaufania do państwa • realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej
Skład orzekający
Ewa Stryczyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kontrowersyjnej 'ustawy dezubekizacyjnej' i jej wpływu na renty rodzinne po funkcjonariuszach PRL, co budzi duże zainteresowanie społeczne i prawnicze.
“Czy renta rodzinna po funkcjonariuszu PRL może być obniżona? Sąd Apelacyjny rozstrzyga.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.