Orzeczenie · 2025-12-02

III AUa 964/25Uchylenie decyzji pozwolenie na budowe 14

Sąd

Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Miejsce

Gdańsk

Data

2025-12-02

SAOSUbezpieczenia społeczneświadczenia z ubezpieczenia społecznegoŚredniaapelacyjny

COVID-19tarcza antykryzysowaświadczenie postojowezwrot nienależnie pobranego świadczeniaprzedsiębiorcaspadek przychodówsytuacja materialnaZUSpostępowanie apelacyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia postojowego przez ubezpieczoną M. L. w kwocie 4160 zł. Sąd Okręgowy w Elblągu zmienił zaskarżoną decyzję, uznając, że M. L. nie jest zobowiązana do zwrotu świadczeń. ZUS złożył apelację, zarzucając m.in. błędne ustalenie stanu faktycznego i naruszenie prawa materialnego, argumentując, że sytuacja materialna ubezpieczonej uległa poprawie, a złożone przez nią oświadczenia były nieprawdziwe. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację ZUS. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia Sądu Okręgowego, wskazując, że przychody M. L. w maju i czerwcu 2020 roku nadal były niższe o ponad 15% od przychodu z lutego 2020 roku, co oznaczało utrzymujący się spadek przychodów i brak poprawy sytuacji materialnej. Ponadto, sąd podkreślił, że M. L. konsultowała swoją sytuację z księgowym i uzyskała informacje od ZUS, co wykluczało świadome wprowadzenie organu w błąd. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę na brak jasnych pouczeń ze strony ZUS dotyczących interpretacji przesłanki braku poprawy sytuacji materialnej, co mogło prowadzić do nieporozumień. Sąd uznał, że M. L. działała w dobrej wierze, a świadczenia zostały przyznane zasadnie. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania również zostało utrzymane w mocy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń postojowych w kontekście spadku przychodów i oceny poprawy sytuacji materialnej przedsiębiorcy w okresie pandemii COVID-19, a także kwestie związane z odpowiedzialnością organu rentowego i zasadami ustalania kosztów zastępstwa procesowego w sprawach ubezpieczeniowych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy COVID-19, które mogą być już nieaktualne. Interpretacja pojęcia "poprawa sytuacji materialnej" może być przedmiotem dalszych sporów w kontekście innych świadczeń lub regulacji.

Zagadnienia prawne (4)

Czy przedsiębiorca, który otrzymał świadczenie postojowe, a następnie kolejne świadczenia, może być zobowiązany do zwrotu tych świadczeń, jeśli jego sytuacja materialna nie uległa poprawie w rozumieniu przepisów ustawy COVID-19?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przedsiębiorca nie jest zobowiązany do zwrotu świadczeń postojowych, jeśli jego sytuacja materialna nie uległa poprawie, a organ rentowy nie wykazał świadomego wprowadzenia w błąd lub złożenia fałszywych oświadczeń.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest porównanie sytuacji materialnej wykazanej we wniosku o pierwsze świadczenie z sytuacją obecną. W przypadku M. L. przychody nadal wykazywały spadek o ponad 15% w stosunku do miesiąca bazowego (lutego 2020 r.), co oznaczało brak poprawy. Dodatkowo, brak jasnych pouczeń ze strony ZUS i konsultacje z księgowym wykluczały złą wolę ubezpieczonej.

Jak należy interpretować pojęcie "sytuacja materialna wykazana we wniosku (...) nie uległa poprawie" na potrzeby przyznania kolejnego świadczenia postojowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Należy porównać przychód uzyskany w miesiącu poprzedzającym złożenie kolejnego wniosku do przychodu z miesiąca poprzedzającego złożenie pierwszego wniosku, aby ustalić, czy utrzymuje się spadek przychodów o co najmniej 15%. Nie jest wymagane wykazanie spadku o kolejne 15%.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na interpretacji, że skoro pierwszorazowe świadczenie wymagało spadku o 15% w stosunku do miesiąca bazowego, to dla kolejnych świadczeń istotne jest utrzymanie się tego spadku, a niekoniecznie wykazanie kolejnego 15% spadku. Analiza przychodów M. L. wykazała utrzymujący się spadek.

Czy organ rentowy ma obowiązek przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego przed wypłatą świadczenia postojowego, czy może opierać się na oświadczeniach wnioskodawcy?

Odpowiedź sądu

Organ rentowy powinien weryfikować wnioski i wyjaśniać wątpliwości, a samo złożenie wniosku nie obliguje do pozytywnej decyzji bez sprawdzenia warunków. Jednakże, w przypadku braku dowodów na świadome wprowadzenie w błąd, organ nie może automatycznie żądać zwrotu świadczenia.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że ZUS mógł podjąć decyzję o wypłacie świadczeń po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, czego nie uczynił. Niemniej jednak, brak takiego postępowania nie przesądza o nienależności świadczenia, jeśli nie wykazano złej woli wnioskodawcy.

Jakie są zasady ustalania kosztów zastępstwa procesowego w sprawach o zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sprawy o zwrot nienależnie pobranych świadczeń postojowych nie są sprawami o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w rozumieniu § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, lecz sprawami z zakresu ubezpieczenia społecznego w rozumieniu art. 476 § 2 pkt 4 k.p.c., co skutkuje zastosowaniem zasad z § 2 rozporządzenia.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy uznał, że sprawa nie kwalifikuje się do niższej stawki kosztów zastępstwa procesowego przewidzianej dla spraw o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego, lecz podlega ogólnym zasadom ustalania tych kosztów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

M. L.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
M. L.	osoba_fizyczna	ubezpieczona
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E.	instytucja	organ rentowy

Przepisy (15)

Główne

ustawa COVID-19 art. 15zq § ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 4

Ustawa z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Określa przesłanki przyznania świadczenia postojowego dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, w tym wymóg spadku przychodu o co najmniej 15%.

ustawa COVID-19 art. 15zua § ust. 1-3

Reguluje możliwość ponownego przyznania świadczenia postojowego, pod warunkiem wykazania, że sytuacja materialna nie uległa poprawie.

ustawa COVID-19 art. 15zs § ust. 3 pkt 4 c

Określa wymogi wniosku o świadczenie postojowe, w tym oświadczenie o spadku przychodu.

ustawa COVID-19 art. 15zx § ust. 1 pkt 1, ust. 3

Określa zasady zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego wraz z odsetkami.

Pomocnicze

k.p.c. art. 98 § § 1, § 1 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady zasądzania kosztów postępowania.

k.p.c. art. 477 14 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje orzekanie sądu pierwszej instancji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny wiarygodności i mocy dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 387 § § 2 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy orzekania sądu drugiej instancji.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach w orzeczeniu sądu.

u.s.u.s. art. 84 § ust. 1, ust. 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Reguluje zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy prawa jednostki do informacji.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy obowiązku wyjaśniania stronom zasadności przesłanek.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sytuacja materialna ubezpieczonej nie uległa poprawie, co potwierdza utrzymujący się spadek przychodów o ponad 15% w stosunku do miesiąca bazowego. • Ubezpieczona działała w dobrej wierze, konsultując się z księgowym i ZUS, co wyklucza świadome wprowadzenie organu w błąd. • Brak jasnych pouczeń ze strony ZUS co do interpretacji przesłanki braku poprawy sytuacji materialnej. • Sprawa nie jest sprawą o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w rozumieniu § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, co uzasadnia zasądzenie kosztów według zasad ogólnych.

Odrzucone argumenty

Sytuacja materialna ubezpieczonej uległa poprawie, ponieważ przychód w maju 2020 r. był wyższy niż w marcu 2020 r. • Ubezpieczona złożyła fałszywe oświadczenie, pobierając świadczenie nienależnie. • Organ rentowy nie miał obowiązku prowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego przed wypłatą świadczenia. • Koszty zastępstwa procesowego powinny być ustalone według niższej stawki przewidzianej dla spraw o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego.

Godne uwagi sformułowania

Sytuacja materialna wykazana we wniosku, o którym mowa w art. 15zs, nie uległa poprawie. • Ustawodawca uznał, że do najbardziej zagrożonych grup należą osoby prowadzące działalność gospodarczą... • Ocena należy do osób prowadzących działalność gospodarczą. • Przedsiębiorca nie musi wykazywać spadku o kolejne 15 %, ale musi ocenić, czy jego sytuacja jest na podobnym poziomie, czy niewiele się zmieniła. • Wobec braku jakichkolwiek pouczeń płatnicy, składek prowadzący działalność gospodarczą nie mieli wiedzy/ świadomości, jak interpretować przesłankę braku poprawy sytuacji materialnej przypadku składania wniosków o kolejne świadczenia postojowe. • Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się świadczenie: 1) przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie...

Skład orzekający

Iwona Krzeczowska-Lasoń

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń postojowych w kontekście spadku przychodów i oceny poprawy sytuacji materialnej przedsiębiorcy w okresie pandemii COVID-19, a także kwestie związane z odpowiedzialnością organu rentowego i zasadami ustalania kosztów zastępstwa procesowego w sprawach ubezpieczeniowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy COVID-19, które mogą być już nieaktualne. Interpretacja pojęcia "poprawa sytuacji materialnej" może być przedmiotem dalszych sporów w kontekście innych świadczeń lub regulacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnie znanych świadczeń postojowych z okresu pandemii, a jej rozstrzygnięcie wyjaśnia kluczowe wątpliwości interpretacyjne dotyczące oceny sytuacji materialnej przedsiębiorców, co jest nadal aktualne dla wielu osób.

“Czy ZUS może żądać zwrotu świadczenia postojowego, gdy przedsiębiorca nie miał jasności co do przepisów?”

Dane finansowe

WPS: 4160 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 675 PLN

Sektor

gastronomia

Asystent AI dla prawników