III AUa 66/26Kwalifikacja umowy o dzieło ubezpieczenia społeczne 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kwalifikacji prawnej umów zawieranych przez spółkę (...) S.A. z operatorem kamery, M. A., które były nazwane umowami o dzieło. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 6 czerwca 2022 r. stwierdził, że M. A. podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia, a nie umowy o dzieło. Spółka (...) S.A. wniosła odwołanie, domagając się zmiany decyzji i uznania umów za umowy o dzieło. Sąd Okręgowy w Warszawie XIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 21 października 2025 r. oddalił odwołanie, uznając, że charakter wykonywanej pracy przez M. A. nosił cechy umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło. Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 25 maja 2026 r. oddalił apelację spółki. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia i argumentację Sądu Okręgowego, podkreślając, że o charakterze umowy decyduje jej rzeczywista treść i sposób wykonywania, a nie nazwa. Analiza materiału dowodowego, w tym umów, zeznań świadków i samego ubezpieczonego, wykazała, że praca operatora kamery miała charakter powtarzalny, była wykonywana w ramach zespołu, pod nadzorem, przy użyciu sprzętu spółki i nie prowadziła do powstania konkretnego, indywidualnie oznaczonego dzieła, które można by poddać ocenie pod kątem wad fizycznych. Sąd uznał, że były to umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia, co skutkuje obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym. Sąd oddalił również zarzut przedawnienia, wskazując, że ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym nie ulega przedawnieniu, w przeciwieństwie do obowiązku zapłaty składek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja prawna umów o dzieło w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w branży medialnej i przy pracach kreatywnych/technicznych.
Orzeczenie dotyczy specyfiki pracy operatora kamery, ale jego argumentacja może być stosowana do innych zawodów kreatywnych i technicznych w branży medialnej i produkcyjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa nazwana umową o dzieło, której przedmiotem jest wykonywanie zdjęć filmowych i realizacji dźwięku do audycji telewizyjnych przez operatora kamery, przy ścisłej współpracy z zespołem, pod nadzorem i przy użyciu sprzętu zamawiającego, może być uznana za umowę o świadczenie usług podlegającą przepisom o zleceniu na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli charakter wykonywanej pracy, jej powtarzalność, podporządkowanie, brak jasno określonego, indywidualnego rezultatu oraz możliwość oceny jedynie staranności działania, a nie konkretnego dzieła, wskazują na umowę o świadczenie usług, a nie umowę o dzieło.
Uzasadnienie
Sąd analizuje kluczowe cechy odróżniające umowę o dzieło (umowa rezultatu, konkretne, indywidualne dzieło, weryfikowalne wady) od umowy zlecenia/świadczenia usług (umowa starannego działania, wykonywanie czynności). W przypadku operatora kamery, praca miała charakter powtarzalny, była częścią większego projektu realizowanego w zespole, pod nadzorem i przy użyciu sprzętu zamawiającego, bez możliwości wyodrębnienia indywidualnego dzieła podlegającego ocenie wad. Dlatego uznano ją za umowę o świadczenie usług.
Czy ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym przez organ rentowy podlega przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie samego faktu podlegania ubezpieczeniom społecznym (decyzja deklaratoryjna) nie podlega przedawnieniu, w przeciwieństwie do obowiązku zapłaty składek.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewidują przedawnienia dla decyzji stwierdzających podleganie ubezpieczeniom społecznym. Organ rentowy może ustalić obowiązek ubezpieczenia nawet za okresy sprzed wielu lat, a kwestia przedawnienia składek jest rozpatrywana na etapie ewentualnej decyzji wymiarowej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. | spółka | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w O. | instytucja | organ rentowy |
| M. A. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło jako zobowiązania do wykonania oznaczonego dzieła.
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy zlecenia jako zobowiązania do dokonania określonej czynności prawnej.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o zleceniu do umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1 i 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
u.s.u.s. art. 13 § pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowe ubezpieczenie wypadkowe.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która nie jest bezwzględna i podlega ocenie pod kątem zgodności z ustawą, właściwością stosunku i zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność umowy lub jej części w przypadku przekroczenia zasady swobody umów.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Znaczenie zgodnego zamiaru stron i celu umowy, ustalane na podstawie zewnętrznych zachowań i sposobu realizacji umowy.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia odwołania.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 § ust. 2
Określenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika organu rentowego.
u.s.u.s. art. 68 § ust. 1 lit. a i c
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Kompetencje organu rentowego w zakresie stwierdzania i ustalania obowiązku ubezpieczeń społecznych.
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1 pkt 1 i 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Kompetencje organu rentowego do wydawania decyzji dotyczących zgłaszania do ubezpieczeń społecznych.
u.s.u.s. art. 24 § ust. 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przedawnienie żądania należności z tytułu składek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Charakter pracy operatora kamery jako umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło, ze względu na powtarzalność, podporządkowanie, brak indywidualnego rezultatu i ocenę staranności. • Ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym nie podlega przedawnieniu.
Odrzucone argumenty
Umowy nazwane umowami o dzieło powinny być traktowane jako umowy o dzieło, nawet jeśli wykazują pewne cechy umowy o świadczenie usług. • Praca operatora kamery, nawet w zespole, może być uznana za twórczą i prowadzić do powstania dzieła. • Istnienie kryteriów technicznych i standardów realizacji zdjęć filmowych świadczy o możliwości oceny rezultatu i wad dzieła. • Zarzut przedawnienia składek za okresy sprzed wydania decyzji.
Godne uwagi sformułowania
O charakterze umowy decyduje jej treść w zakresie wszystkich elementów zobowiązania. • Sama terminologia, jaką posługiwały się strony w spornej umowie, jest bez znaczenia przy interpretowaniu i oznaczaniu faktycznego łączącego ich stosunku prawnego. • Umowa o dzieło jest umową rezultatu, a umowa o świadczenie usług umową starannego działania. • Nie każdy wytwór ludzkiej pracy stanowi dzieło w rozumieniu art. 627 k.c.
Skład orzekający
Monika Rosłan-Karasińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna umów o dzieło w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w branży medialnej i przy pracach kreatywnych/technicznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki pracy operatora kamery, ale jego argumentacja może być stosowana do innych zawodów kreatywnych i technicznych w branży medialnej i produkcyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma kluczowe znaczenie dla obowiązków ubezpieczeniowych. Argumentacja sądu jest szczegółowa i opiera się na analizie faktycznego charakteru pracy.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? Sąd rozstrzyga o ubezpieczeniach społecznych operatora kamery.”
Sektor
media
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.