III AUa 473/25Świadczenie wspierające brak pouczenia organu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuZakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił I. Z. świadczenia wspierającego za okres od lutego do października 2024 r., argumentując, że wniosek został złożony po terminie, a świadczenie może być przyznane najwcześniej od miesiąca jego złożenia. I. Z. odwołała się, podnosząc brak pouczenia o terminach i błędne informacje. Sąd Okręgowy w Szczecinie przyznał jej prawo do świadczenia za wskazany okres, uznając, że organ rentowy powinien potraktować złożony wniosek jako prośbę o przywrócenie terminu, ze względu na brak winy ubezpieczonej i obowiązek udzielania informacji przez organy państwa. Sąd Okręgowy podkreślił, że ustawa o świadczeniu wspierającym nie reguluje kwestii obliczania i przywracania terminów, co uzasadnia stosowanie art. 58 k.p.a. oraz zasady udzielania informacji z art. 9 k.p.a. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację ZUS, zgadzając się z Sądem Okręgowym co do trafności rozstrzygnięcia, choć z innym uzasadnieniem proceduralnym. Sąd Apelacyjny uznał, że choć art. 58 k.p.a. nie ma zastosowania do terminów materialnoprawnych, to kluczowym argumentem podważającym decyzję ZUS był brak należytego pouczenia I. Z. przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności o konieczności złożenia wniosku w ZUS i terminie do tego. Sąd podkreślił bezwzględny obowiązek organów informowania stron (art. 9 k.p.a.) i wskazał, że przerzucanie skutków nieznajomości prawa na obywateli, zwłaszcza osoby niepełnosprawne i wykluczone cyfrowo, jest niedopuszczalne i sprzeczne z Konstytucją RP (art. 69) oraz zasadami praworządności i pogłębiania zaufania do władzy publicznej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie zasady informowania przez organy administracji (art. 9 k.p.a.) w kontekście świadczeń publicznych, zwłaszcza wobec osób niepełnosprawnych i wykluczonych cyfrowo. Konsekwencje błędów proceduralnych organów administracji.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku pouczenia przez WZdsON w kontekście świadczenia wspierającego. Kwestia zastosowania art. 58 k.p.a. do terminów materialnoprawnych jest odrębna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak pouczenia przez organ orzekający o niepełnosprawności o dalszym toku postępowania i terminach złożenia wniosku do ZUS uzasadnia przyznanie świadczenia wspierającego od daty wskazanej we wniosku, mimo formalnego przekroczenia terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak należytego pouczenia przez organ administracji (WZdsON) o konieczności złożenia wniosku do ZUS i terminie do tego, stanowi podstawę do przyznania świadczenia od daty wskazanej we wniosku, nawet jeśli formalnie termin został przekroczony.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że kluczowe jest naruszenie zasady informowania (art. 9 k.p.a.) przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, który nie pouczył ubezpieczonej o konieczności złożenia wniosku do ZUS i terminie. Brak pouczenia, zwłaszcza wobec osoby niepełnosprawnej i wykluczonej cyfrowo, jest niedopuszczalny i skutkuje tym, że przerzucanie konsekwencji nieznajomości prawa na stronę jest bezprawne. Choć art. 58 k.p.a. nie ma zastosowania do terminów materialnoprawnych, to naruszenie art. 9 k.p.a. przez WZdsON uzasadnia korektę decyzji ZUS.
Czy przepis art. 58 k.p.a. (przywrócenie terminu) ma zastosowanie do terminów materialnoprawnych, takich jak termin do złożenia wniosku o świadczenie wspierające?
Odpowiedź sądu
Nie, do terminów materialnoprawnych nie stosuje się przepisów rozdziału 10 k.p.a., w tym art. 58 k.p.a., co oznacza, że nie można ich przywrócić na tej podstawie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny przyznał rację apelującemu, że art. 58 k.p.a. dotyczy terminów procesowych, a nie materialnoprawnych. Jednakże, mimo błędnego zastosowania tego przepisu przez Sąd Okręgowy, rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego o oddaleniu apelacji opiera się na innych przesłankach, głównie naruszeniu zasady informowania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. Z. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
u.ś.w. art. 26 § ust. 2
Ustawa o świadczeniu wspierającym
Termin do złożenia wniosku o świadczenie wspierające w ZUS, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada udzielania informacji stronom postępowania przez organy administracji publicznej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 58
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące przywrócenia terminu, które Sąd Apelacyjny uznał za nie mające zastosowania do terminów materialnoprawnych, ale których błędne zastosowanie przez Sąd I instancji nie wpłynęło na ostateczne rozstrzygnięcie.
u.r.z.o.n. art. 66 § ust. 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Odesłanie do stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach nieuregulowanych ustawą.
k.p.c. art. 132 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis naruszony przez złożenie odpowiedzi na apelację z naruszeniem terminu, co skutkowało odrzuceniem wniosku o koszty zastępstwa procesowego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak należytego pouczenia przez WZdsON o dalszym toku postępowania i terminach. • Obowiązek organów administracji udzielania informacji stronom (art. 9 k.p.a.). • Osoba niepełnosprawna i wykluczona cyfrowo nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieznajomości prawa. • Cel świadczenia wspierającego zgodny z art. 69 Konstytucji RP.
Odrzucone argumenty
Złożenie wniosku o świadczenie wspierające po terminie. • Niewłaściwe zastosowanie art. 58 k.p.a. przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
nie jest winą organu rentowego (...) że w niniejszej sprawie doszło do popełnienia przezeń błędu. • organ działa w tym przypadku w imieniu państwa, wydając decyzję administracyjną wobec obywatela tego państwa; siłą rzeczy musi więc ponosić odpowiedzialność za działania tegoż państwa • brak jest jakichkolwiek podstaw do stosowania, choćby odpowiedniego, wyrażonych w tych ustawach zasad przyznawania i wypłaty świadczeń. • nie można było tracić także z pola widzenia podstawowych zasad prawa administracyjnego, w tym wyrażonej w art. 9 k.p.a. zasady udzielania informacji • nie można było oczekiwać od niej samodzielnie dołoży wszelkich starań, by zapoznać się z uchwalonymi w roku 2023 aktami prawnymi i samodzielnie dowie się jak i kiedy powinna składać wszelkie wnioski i pisma • nie ma podstaw do wąskiego rozumienia art. 69 Konstytucji • nie można aprobować sytuacji, w której najpierw jeden organ administracji publicznej nie udziela I. Z. (...) żadnych pouczeń (...), a następnie inny organ administracji publicznej wyciąga wobec niej konsekwencje za to, że postąpiła w sposób nieprawidłowy. • zasadniczym argumentem podważającym prawidłowość decyzji organu był brak pouczenia I. Z. o dalszym toku postępowania przez organ administracji • obowiązek organu wynikający z dyspozycji art. 9 k.p.a. […]
Skład orzekający
Jolanta Hawryszko
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady informowania przez organy administracji (art. 9 k.p.a.) w kontekście świadczeń publicznych, zwłaszcza wobec osób niepełnosprawnych i wykluczonych cyfrowo. Konsekwencje błędów proceduralnych organów administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku pouczenia przez WZdsON w kontekście świadczenia wspierającego. Kwestia zastosowania art. 58 k.p.a. do terminów materialnoprawnych jest odrębna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów państwa mogą wpływać na prawa obywateli, szczególnie tych najbardziej potrzebujących. Podkreśla znaczenie zasady informowania i ochrony praw osób niepełnosprawnych.
“Brak pouczenia kosztował seniorkę świadczenie? Sąd Apelacyjny stanął po stronie obywatela!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.