III AUa 462/24Przeliczenie emerytury czerwcowej po wyroku TK 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. przeliczenia emerytury ubezpieczonemu R. S., przyznanej w czerwcu 2015 r. Organ rentowy uznał wniosek za skargę o wznowienie postępowania i odmówił jej uwzględnienia z powodu uchybienia terminu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie zmienił tę decyzję, przyznając ubezpieczonemu prawo do przeliczenia emerytury. Sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. P 7/22), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis wyłączający z korzystniejszej waloryzacji składki osoby, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r. Sąd Okręgowy wskazał, że wyrok TK otwiera drogę do przeliczenia emerytury również dla takich osób, jeśli jest to dla nich korzystniejsze. Organ rentowy wniósł apelację, zarzucając błędne zastosowanie przepisów dotyczących waloryzacji oraz błędną wykładnię przepisu przejściowego ustawy nowelizującej. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację organu rentowego. Sąd odwoławczy podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, podkreślając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma zastosowanie również do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r., a które złożyły wniosek o jej przeliczenie. Sąd Apelacyjny uznał, że organ rentowy błędnie potraktował wniosek ubezpieczonego jako skargę o wznowienie postępowania, zamiast rozpoznać go na gruncie przepisów o ponownym ustaleniu świadczenia (art. 114 ustawy emerytalnej). Sąd podkreślił, że wyrok TK, choć interpretacyjny, wskazuje na konieczność uwzględnienia konstytucyjnych standardów przy przeliczaniu świadczeń, nawet jeśli pierwotna decyzja została wydana na podstawie przepisu uznanego później za niekonstytucyjny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prawa do przeliczenia emerytury "czerwcowej" na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli prawo do świadczenia powstało przed datą wskazaną w przepisach przejściowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji "emerytury czerwcowej" i interpretacji przepisów związanych z waloryzacją składek.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 7/22, uznający za niezgodny z Konstytucją przepis wyłączający z korzystniejszej waloryzacji składki osoby, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r., otwiera drogę do przeliczenia emerytury również dla osób, które nabyły do niej prawo przed tą datą, jeśli jest to dla nich korzystniejsze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego otwiera drogę do przeliczenia emerytury również dla osób, które nabyły do niej prawo przed 1 czerwca 2021 r., jeśli jest to dla nich korzystniejsze.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego i wyroku Trybunału Konstytucyjnego, że przepis wyłączający z korzystniejszej waloryzacji składki osoby, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r., jest niezgodny z Konstytucją. Organ rentowy błędnie potraktował wniosek o przeliczenie jako skargę o wznowienie postępowania, zamiast rozpoznać go na gruncie przepisów o ponownym ustaleniu świadczenia. Wyrok TK stanowi podstawę do ponownego ustalenia wysokości świadczenia na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Czy organ rentowy prawidłowo zakwalifikował wniosek ubezpieczonego o przeliczenie emerytury jako skargę o wznowienie postępowania i odmówił jej uwzględnienia z powodu uchybienia terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nieprawidłowo zakwalifikował wniosek. Wniosek o przeliczenie emerytury w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego powinien być rozpatrzony na gruncie przepisów o ponownym ustaleniu świadczenia (art. 114 ustawy emerytalnej), a nie jako skarga o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że organ rentowy powinien był rozpoznać wniosek ubezpieczonego o ponowne obliczenie emerytury w oparciu o przepisy ustawy emerytalnej (art. 114), a nie traktować go jako skargę o wznowienie postępowania. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi nową okoliczność uzasadniającą ponowne ustalenie świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. S. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
u.e.r.FUS art. 25a § ust. 2 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 2021 r. miał zastosowanie do emerytur przyznanych na wniosek zgłoszony po 31 maja 2021 r. lub przyznanych osobom, które wiek emerytalny ukończyły po tej dacie. Wyrok TK P 7/22 rozszerzył jego zastosowanie.
u.e.r.FUS art. 25a § ust. 2a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dodany ustawą nowelizującą z 2021 r. W przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu danego roku waloryzacji składek dokonuje się w taki sam sposób jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju danego roku, jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Wyrok TK P 7/22 rozszerzył jego zastosowanie.
u.e.r.FUS art. 25a § ust. 2b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dodany ustawą nowelizującą z 2021 r. Stosuje się również do ubezpieczonego, który wiek uprawniający do emerytury osiągnął po dniu 31 maja danego roku. Wyrok TK P 7/22 rozszerzył jego zastosowanie.
u.e.r.FUS art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa prawna do ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości, gdy po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Wyrok TK P 7/22 stanowi nową okoliczność.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 83b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a. art. 149 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 57 § § 3 i 4
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa nowelizująca z 2021 r. art. 17 § ust. 1 i 2
Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
Przepis przejściowy ustawy nowelizującej z 2021 r., który ograniczał zastosowanie nowych zasad waloryzacji do emerytur przyznanych po 31 maja 2021 r. Wyrok TK P 7/22 uznał to ograniczenie za niezgodne z Konstytucją.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § § 2 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 7/22 otwiera drogę do przeliczenia emerytury "czerwcowej" dla osób, które nabyły do niej prawo przed 1 czerwca 2021 r. • Organ rentowy błędnie zakwalifikował wniosek o przeliczenie jako skargę o wznowienie postępowania. • Należy stosować art. 114 ustawy emerytalnej do ponownego ustalenia świadczenia w związku z wyrokiem TK.
Odrzucone argumenty
Apelacja organu rentowego zarzucająca błędne zastosowanie art. 25a ust. 2a i 2b u.e.r.FUS. • Apelacja organu rentowego zarzucająca błędną wykładnię art. 17 ustawy nowelizującej z 2021 r.
Godne uwagi sformułowania
organ rentowy nie rozpoznał prawidłowo wniosku ubezpieczonego (wnosił on o ponowne obliczenie wysokości jego świadczenia przy zastosowaniu nowych regulacji prawnych, a nie o wznowienie postępowania) • wyrok Trybunału Konstytucyjnego otworzył możliwości obliczenia emerytury w oparciu o nowe regulacje [...] szerszemu kręgowi podmiotów, tj. również takim osobom jak ubezpieczony, który nabył emeryturę przed 1 czerwca 2021 roku. • kwestie merytoryczne zostały już przesądzone orzeczeniem trybunalskim • ustawa zmieniająca uregulowała tzw. kwestie "emerytur czerwcowych" rozwiązując związany z nimi problem wyłącznie na przyszłość, co oznacza, że pominięto tym samym osoby, których prawo do świadczenia emerytalnego przysługiwało wcześniej w latach 2009-2019. • wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 r., P 7/22, ma charakter interpretacyjny, stanowiący podstawę aktualnego wniosku ubezpieczonego, i nie usuwa z porządku prawnego wskazanego przepisu [...] lecz wskazuje na zawężenie adresatów normy, które narusza podstawowe zasady obowiązującej Konstytucji.
Skład orzekający
Barbara Białecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa do przeliczenia emerytury \"czerwcowej\" na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli prawo do świadczenia powstało przed datą wskazaną w przepisach przejściowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji "emerytury czerwcowej" i interpretacji przepisów związanych z waloryzacją składek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu "emerytur czerwcowych" i pokazuje, jak wyrok Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na prawa obywateli, nawet jeśli przepisy przejściowe były restrykcyjne.
“Emerytura czerwcowa: Wyrok TK otwiera drzwi do wyższych świadczeń dla tysięcy Polaków!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.