III AUA 239/25Przeliczenie emerytury po wyroku TK bez pomniejszenia
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Białymstoku rozpoznał sprawę z odwołania J. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o ponowne ustalenie wysokości emerytury. J. N. domagał się przeliczenia świadczenia bez uwzględniania art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który pomniejszał podstawę obliczenia emerytury o kwoty pobranych wcześniej emerytur. Podstawą jego żądania był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), który stwierdził niezgodność tego przepisu z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób składających wnioski o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, argumentując, że nieopublikowany wyrok TK nie może być podstawą do zmiany decyzji. Sąd Apelacyjny uznał apelację J. N. za zasadną. Zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję ZUS, ustalając wysokość emerytury J. N. bez pomniejszenia o kwoty pobrane przed 14.02.2016 r. Sąd Apelacyjny podkreślił, że osoby, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej (przed 6 czerwca 2012 r.), nie miały świadomości jego negatywnych skutków dla przyszłej emerytury powszechnej. Zastosowanie tego przepisu wobec nich naruszało zasadę zaufania do państwa i prawa. Sąd uznał, że wniosek J. N. o przeliczenie emerytury powinien być traktowany jako wniosek w trybie art. 114 ustawy emerytalnej, a prokonstytucyjna wykładnia przepisów pozwala na uwzględnienie jego żądania. Zasądzono również od ZUS na rzecz J. N. zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieopublikowanych, w postępowaniach administracyjnych i sądowych; interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście ochrony praw nabytych i zasady zaufania do państwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. i nabyły prawo do emerytury powszechnej po 1 stycznia 2013 r., ale przed 14 lutego 2016 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność przepisu prawa z Konstytucją, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania lub zmiany decyzji administracyjnej, nawet jeśli nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet jeśli wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany, jego rozumowanie i wnioski mogą być podstawą do prokonstytucyjnej wykładni przepisów i zmiany decyzji, szczególnie w kontekście ochrony praw nabytych i zasady zaufania do państwa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że brak publikacji wyroku TK nie wyklucza jego stosowania, zwłaszcza gdy dotyczy on ochrony praw nabytych i zasady zaufania do państwa. Wyrok TK, nawet nieopublikowany, wskazuje na niekonstytucyjność przepisu, co powinno być uwzględnione w postępowaniu.
Czy art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który pomniejsza podstawę obliczenia emerytury powszechnej o kwoty pobranych wcześniej emerytur, może być stosowany wobec osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed wejściem w życie tego przepisu (przed 6 czerwca 2012 r.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej nie powinien być stosowany wobec osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r., ponieważ nie miały one świadomości jego negatywnych konsekwencji dla przyszłej emerytury powszechnej, co narusza zasadę zaufania do państwa i prawa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że osoby wnioskujące o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. nie mogły przewidzieć skutków art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej dla swojej przyszłej emerytury powszechnej. Zastosowanie tego przepisu wobec nich jest sprzeczne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą zaufania do państwa i prawa.
Czy wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury złożony po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność przepisu z Konstytucją, może być rozpatrywany na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej jako ujawnienie nowej okoliczności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu, który był podstawą ustalenia emerytury w zaniżonej wysokości, stanowi nową okoliczność uzasadniającą ponowne ustalenie wysokości świadczenia na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wskazujący na nieprawidłowe obliczenie emerytury, stanowi nową okoliczność istniejącą przed wydaniem pierwotnej decyzji, która ma wpływ na prawo do świadczenia lub jego wysokość, co uzasadnia zastosowanie art. 114 ustawy emerytalnej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. N. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (15)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 25 § ust. 1b
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób składających wnioski o wcześniejszą emeryturę przed 6.06.2012 r. Nie powinien być stosowany wobec tych osób.
u.e.r.f.u.s. art. 114
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Stanowi podstawę do zmiany decyzji w przypadku ujawnienia nowych okoliczności, w tym wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 24
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 26
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 133
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 190 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.s.u.s. art. 2a § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 2a § ust. 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
rozp. o opłatach za czynności radców prawnych
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z Konstytucją w odniesieniu do osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieopublikowany, stanowi podstawę do zmiany decyzji administracyjnej na korzyść ubezpieczonego. • Brak świadomości ubezpieczonego co do negatywnych skutków art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej przy składaniu wniosku o wcześniejszą emeryturę przed jego wejściem w życie uzasadnia jego niestosowanie. • Ujawnienie niekonstytucyjności przepisu stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 114 ustawy emerytalnej.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został opublikowany, nie może być podstawą do zmiany decyzji administracyjnej. • Art. 114 ustawy emerytalnej nie przewiduje jako podstawy wznowienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności przepisu prawa z Konstytucją RP. • Decyzja organu rentowego o odmowie ponownego ustalenia wysokości emerytury była prawidłowa z uwagi na brak publikacji wyroku TK.
Godne uwagi sformułowania
podstawa obliczenia emerytury nie jest pomniejszona o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur przysługujących za okres przed 14.02.2016 r. w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne • nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego • brak publikacji wyroku TK powoduje, że formalnie nie obowiązuje on w porządku prawnym • nieopublikowany wyrok sądu konstytucyjnego • brak możliwości zastosowania wyroku w praktyce przez sądy i organy administracji • niekonstytucyjność przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej • zasada zaufania obywatela do państwa i prawa • prokonstytucyjna wykładnia przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS • nie mieli możliwości oceny skutków prawnych, jakie może ona wywoływać w sferze ich przyszłych uprawnień z tytułu emerytury powszechnej • mechanizm pozwalający na dalsze korzystanie z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę został wprowadzony przez ustawodawcę dla złagodzenia zmiany pomiędzy dwoma systemami emerytalnymi • nową okolicznością istniejącą przed wydaniem wzruszanej decyzji organu rentowego jest nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego potwierdzonego późniejszym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego
Skład orzekający
Bożena Szponar - Jarocka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieopublikowanych, w postępowaniach administracyjnych i sądowych; interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście ochrony praw nabytych i zasady zaufania do państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. i nabyły prawo do emerytury powszechnej po 1 stycznia 2013 r., ale przed 14 lutego 2016 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z interpretacją wyroków Trybunału Konstytucyjnego i ich wpływem na prawa nabyte obywateli w kontekście systemu emerytalnego. Pokazuje, jak sądy mogą korygować skutki niekonstytucyjnych przepisów.
“Emerytura bez pomniejszenia mimo przepisów? Sąd Apelacyjny stanął po stronie obywatela w sporze z ZUS.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.