II USKP 98/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną B. P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, który oddalił apelację odwołującego się od decyzji ZUS o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym. Spór dotyczył ustalenia, czy B. P., będący prezesem zarządu i posiadający 99% udziałów w spółce K. sp. z o.o., podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako pracownik tej spółki. Sądy niższych instancji uznały, że brak było kluczowego elementu stosunku pracy, jakim jest pracownicze podporządkowanie, ze względu na dominującą pozycję B. P. w spółce. W skardze kasacyjnej B. P. podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, wskazując na rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego, co miało prowadzić do nieważności postępowania. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazano, że choć zasada kolegialności składu orzekającego jest ważna, to przepisy wprowadzające możliwość rozpoznawania spraw w jednoosobowym składzie w okresie pandemii COVID-19 (art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy) były obowiązującym prawem. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 maja 2021 r., przepisy te stosowano również do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, co obejmowało niniejszą sprawę. Choć późniejsza uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22) nadała moc zasady prawnej stwierdzeniu, że rozpoznanie sprawy w jednoosobowym składzie na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy prowadzi do nieważności, to wykładnia ta obowiązuje od dnia jej podjęcia. W okresie, gdy zapadał wyrok Sądu Apelacyjnego, stosowanie przepisu o jednoosobowym składzie nie stanowiło samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżony wyrok nie narusza przepisów powołanych w podstawach zaskarżenia i oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od B. P. koszty zastępstwa procesowego na rzecz ZUS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących składu sądu w okresie pandemii COVID-19 oraz zasady ustalania stosunku pracy w przypadku osób zarządzających spółkami i posiadających w nich udziały.
Orzeczenie dotyczące składu sądu jest aktualne dla spraw rozstrzygniętych przed datą uchwały III PZP 6/22. Kwestia stosunku pracy jest specyficzna dla konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracownicze podporządkowanie jest elementem koniecznym do ustalenia podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w przypadku prezesa zarządu i jedynego znaczącego udziałowca spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownicze podporządkowanie jest kluczowym elementem stosunku pracy, a w sytuacji, gdy osoba pełni funkcję prezesa zarządu i posiada dominującą większość udziałów, trudno mówić o podporządkowaniu pracodawcy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że B. P., jako jedyny faktyczny członek zgromadzenia wspólników i prezes zarządu, sam sobie wyznaczał obowiązki i sposób ich realizacji, co wyklucza istnienie pracowniczego podporządkowania pracodawcy.
Czy rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID-19, w okresie obowiązywania tego przepisu, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okresie do dnia 26 kwietnia 2023 r. rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie stanowiło samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na obowiązujące przepisy i orzecznictwo z okresu przed uchwałą z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), wskazując, że art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID-19 był wówczas obowiązującym prawem, a jego stosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji nie prowadziło automatycznie do nieważności postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. sp. z o.o. | spółka | odwołująca się |
| B. P. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Poznaniu | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.p.c. art. 367 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa o COVID-19 art. 15zzs § 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Pomocnicze
ustawa systemowa art. 83 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 6 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 8 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 11 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 12 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 13 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.c. art. 58 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 4 § 1 pkt 2
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 6 § 1 i 2
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 323
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID-19 do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji nie prowadziło do nieważności postępowania w okresie do dnia 26 kwietnia 2023 r.
Odrzucone argumenty
Rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego naruszyło przepisy postępowania i doprowadziło do nieważności postępowania.
Godne uwagi sformułowania
w sytuacji, gdy jedynym faktycznym członkiem zgromadzenia wspólników podejmującego uchwały w sprawach dotyczących funkcjonowania spółki pozostawał B. P. ... działając jako w istocie jedyny udziałowiec i członek zgromadzenia wspólników, a także członek zarządu spółki będącej pracodawcą, sam sobie (jako pracownikowi) wyznaczał obowiązki i określał sposób ich realizacji. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie kwestionowano dopuszczalności wprowadzania wyjątków od tego modelu [kolegialności], lecz wskazywano, że powinno to następować w drodze jasnej regulacji prawnej... • Wydanie zatem orzeczenia przez sąd drugiej instancji w składzie ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. w okresie do 26 kwietnia 2023 r. włącznie, nie może stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c.
Skład orzekający
Robert Stefanicki
przewodniczący
Leszek Bielecki
członek
Agnieszka Żywicka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w okresie pandemii COVID-19 oraz zasady ustalania stosunku pracy w przypadku osób zarządzających spółkami i posiadających w nich udziały."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczące składu sądu jest aktualne dla spraw rozstrzygniętych przed datą uchwały III PZP 6/22. Kwestia stosunku pracy jest specyficzna dla konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy dwóch ważnych kwestii: ustalenia stosunku pracy w nietypowej sytuacji właściciela spółki oraz ważności orzeczeń wydanych w jednoosobowym składzie sądu w okresie pandemii, co miało szerokie implikacje proceduralne.
“Czy prezes spółki z 99% udziałów może być jej pracownikiem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.