II USK 97/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyjęcia przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej wniesionej przez Wyższą Szkołę w Ś. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu, który z kolei oddalił odwołanie uczelni od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja ZUS stwierdzała, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne A. M. z tytułu umowy o pracę u płatnika składek (Wyższej Szkoły) powinna obejmować również świadczenia nazwane „stypendium naukowym”. Uczelnia w skardze kasacyjnej podnosiła, że stypendia te nie stanowiły przychodu ze stosunku pracy i powinny być wyłączone z podstawy wymiaru składek, powołując się na przepisy prawa podatkowego (art. 21 ust. 1 pkt 39 ustawy o PIT) oraz argumentując, że uczelnia jest uczelnią zawodową, a nie akademicką, co wpływa na obowiązki pracownicze. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 398^9 § 1 k.p.c. Wskazał, że kwestie podniesione w skardze, w tym dotyczące wykładni przepisów o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz obowiązków nauczycieli akademickich, były już przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, w tym w podobnej sprawie (II USKP 21/22). Sąd Najwyższy podkreślił, że zwolnienie przychodu z podatku dochodowego nie jest równoznaczne z wyłączeniem go z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, a katalog świadczeń wyłączonych z podstawy wymiaru składek ma charakter zamknięty i powinien być interpretowany ściśle. Wobec braku przesłanek do przyjęcia skargi do merytorycznego rozpoznania, Sąd Najwyższy odmówił jej przyjęcia i zasądził od uczelni na rzecz ZUS zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących oskładkowania stypendiów naukowych i wykładni przepisów prawa ubezpieczeń społecznych oraz prawa o szkolnictwie wyższym.
Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Opiera się na utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy stypendium naukowe wypłacane pracownikowi uczelni, którego zasady przyznawania zostały zatwierdzone przez ministra, stanowi przychód z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy podlegający doliczeniu do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie jest to stypendium dla bezrobotnych lub sportowe, a jego charakter nie jest jednoznacznie pracowniczy. Sąd Najwyższy w podobnych sprawach wskazywał, że stypendia naukowe, nawet jeśli są zwolnione z podatku dochodowego, nie są wyłączone z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, chyba że przepisy prawa ubezpieczeń społecznych stanowią inaczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w podobnych sprawach wielokrotnie rozstrzygał, że zwolnienie z podatku dochodowego nie oznacza zwolnienia ze składek na ubezpieczenia społeczne. Katalog świadczeń wyłączonych z podstawy wymiaru składek jest zamknięty i ściśle interpretowany. Stypendia naukowe nie są wymienione w tym katalogu, a przepisy prawa ubezpieczeń społecznych posługują się pojęciem stypendium głównie w kontekście stypendiów dla bezrobotnych, sportowych czy doktoranckich, które podlegają oskładkowaniu.
Czy przepis art. 21 ust. 1 pkt 39 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi podstawę zwolnienia przychodów z tytułu stypendium naukowego od obowiązku doliczenia do podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie. Zwolnienie z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 39 ustawy o PIT nie przekłada się automatycznie na zwolnienie z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne.
Uzasadnienie
Prawo ubezpieczeń społecznych ma własne, autonomiczne regulacje dotyczące wyłączeń z podstawy wymiaru składek. Zwolnienie podatkowe nie jest równoznaczne z wyłączeniem ze składek, a katalog świadczeń wyłączonych z podstawy wymiaru składek jest zamknięty i nie obejmuje stypendiów naukowych.
Czy obowiązki nauczycieli akademickich zatrudnionych w uczelni zawodowej w zakresie prowadzenia badań naukowych są określone przez art. 111 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, czy też przez art. 111 ust. 5 tej ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy w podobnej sprawie uznał, że obowiązki pracownika naukowo-dydaktycznego, w tym prowadzenie badań naukowych, wynikają z umowy o pracę, statutu uczelni oraz przepisów ustawy, a art. 111 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie, nawet jeśli uczelnia jest zawodowa.
Uzasadnienie
Choć art. 111 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że nauczyciele akademiccy w uczelniach zawodowych mogą uczestniczyć w pracach badawczych, Sąd Najwyższy w podobnej sprawie uznał, że obowiązki te mogą wynikać również z umowy o pracę i statutu, a art. 111 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie do pracowników naukowo-dydaktycznych.
Czy przychody z tytułu umów o dzieło zawartych z Fundacją E. powinny być zaliczone do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne jako praca świadczona na rzecz własnego pracodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że ubezpieczony realizował obowiązki pracownicze w ramach umowy o dzieło, jednak Sąd Najwyższy w podobnej sprawie nie stwierdził kwalifikowanego naruszenia przepisów w tym zakresie, co sugeruje brak podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w podobnej sprawie rozpatrywał kwestię zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, uznając, że sposób finansowania może być jedynie dodatkowym wskaźnikiem oceny, kto ponosi koszty realizacji umowy. W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej, co oznacza, że nie stwierdził kwalifikowanego naruszenia przepisów w tym zakresie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wyższa Szkoła w Ś. | instytucja | odwołująca się |
| A. M. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Poznaniu | instytucja | organ rentowy |
| Fundacja E. | instytucja | zainteresowana |
Przepisy (36)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, uznając, że nie wykazano potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, uznając, że nie wykazano jej oczywistej zasadności.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 83 § 1 pkt 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 4 § ust. 9
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 20 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.ś.o.f.ś.p. art. 81 § ust. 1, 5 i 6
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.p.c. art. 236
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 252
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 244 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.s.u.s. art. 91 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1 i § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 2 ust. 5 i § 9 ust. 2
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.p. art. 300
Kodeks pracy
k.p. art. 22
Kodeks pracy
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 387 § § 2 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.p.d.o.f. art. 12 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt 39
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Sąd Apelacyjny uznał, że zwolnienie z podatku dochodowego nie jest równoznaczne z wyłączeniem z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
u.s.u.s. art. 21
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
rozp. MPiPS § § 2
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
p.o.s.w. art. 111 § ust. 1 pkt 2
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym
p.o.s.w. art. 111 § ust. 5
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym
p.o.s.w. art. 111 § ust. 1
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym
u.s.u.s. art. 4 § pkt 9
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt 39
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
k.p. art. 22
Kodeks pracy
rozp. MPiPS z 18.12.1998 r. § § 2 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c. • Kwestie prawne podniesione w skardze były już przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego. • Zwolnienie z podatku dochodowego nie jest równoznaczne z wyłączeniem z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. • Katalog świadczeń wyłączonych z podstawy wymiaru składek jest zamknięty i ściśle interpretowany.
Odrzucone argumenty
Istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych wywołujących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej. • Stypendium naukowe nie stanowi przychodu ze stosunku pracy i powinno być wyłączone z podstawy wymiaru składek. • Niewłaściwe zastosowanie art. 111 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przez Sąd Apelacyjny.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (...) występuje istotne zagadnienie prawne, (...) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (...) zachodzi nieważność postępowania lub (...) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Nie można jednak uznać, że skarżąca wykazała istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania. • Prawo ubezpieczeń społecznych jest (...) prawem ścisłym i sformalizowanym, opartym na bezwzględnie obowiązujących normach, z wyłączeniem możliwości ich interpretowania z uwzględnieniem obowiązujących w prawie cywilnym reguł słuszności. • Zwolnienie danego przychodu z podatku dochodowego, nie jest równoznaczne z wyłączeniem tego przychodu ze składek na ubezpieczenia społeczne.
Skład orzekający
Krzysztof Rączka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących oskładkowania stypendiów naukowych i wykładni przepisów prawa ubezpieczeń społecznych oraz prawa o szkolnictwie wyższym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Opiera się na utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii oskładkowania stypendiów naukowych, która może mieć znaczenie dla wielu pracowników uczelni i samych uczelni. Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy podkreśla utrwaloną linię orzeczniczą w tym zakresie.
“Sąd Najwyższy: Stypendium naukowe to nie zawsze wolna od składek pensja.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.