II SAB/WR 834/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę D. H. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Skarżący domagał się stwierdzenia bezczynności, wymierzenia grzywny, przyznania sumy pieniężnej oraz zwrotu kosztów. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, argumentując zastosowaniem przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które zawieszają bieg terminów i ograniczają środki prawne w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców. Sąd, powołując się na najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał, że przepisy te, przedłużane wielokrotnie, po 30.06.2024 r. stały się niezgodne z Konstytucją (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji), ograniczając prawo do sądu. Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, ponieważ nie podjął żadnych czynności procesowych po złożeniu wniosku, naruszając zasady k.p.a. Jednocześnie sąd uznał, że bezczynność nie miała rażącego charakteru, a żądanie przyznania sumy pieniężnej lub wymierzenia grzywny nie zostało uwzględnione ze względu na brak szczególnej drastyczności przypadku. Organ został zobowiązany do wydania aktu w terminie 30 dni, a Wojewoda został obciążony kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o pomocy obywatelom Ukrainy w kontekście prawa do sądu po 30.06.2024 r. oraz obowiązków organów administracji w zakresie terminowości rozpatrywania wniosków o zezwolenia na pobyt.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej po 30.06.2024 r. i ewolucji orzecznictwa NSA w zakresie stosowania przepisów o pomocy obywatelom Ukrainy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zawieszające biegi terminów i ograniczające środki prawne w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców, mogą być stosowane po 30.06.2024 r. w kontekście prawa do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, po 30.06.2024 r. przepisy te, w zakresie przedłużającym zawieszenie terminów, stały się niezgodne z Konstytucją (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji), ograniczając prawo do sądu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wielokrotne przedłużanie przepisów epizodycznych, które miały charakter tymczasowy, prowadzi do stałego ograniczenia praw, w tym prawa do sądu, co jest sprzeczne z Konstytucją. Nadzwyczajne okoliczności nie uzasadniają dalszego ograniczania dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
Czy Wojewoda dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, pomimo przepisów zawieszających biegi terminów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Wojewoda dopuścił się bezczynności, ponieważ nie podjął żadnych czynności procesowych po złożeniu wniosku, naruszając zasady k.p.a. dotyczące szybkości postępowania.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że nawet jeśli istnieją przepisy szczególne dotyczące terminów, organ administracji jest zobowiązany do działania bez zbędnej zwłoki i weryfikacji wniosku niezwłocznie po jego złożeniu, zgodnie z ogólnymi zasadami k.p.a.
Czy bezczynność organu w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę miała charakter rażącego naruszenia prawa?
Odpowiedź sądu
Nie, bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistego, ewidentnego i bezdyskusyjnego naruszenia przepisów. W tym przypadku, biorąc pod uwagę ewolucję orzecznictwa NSA w kwestii stosowania przepisów o pomocy obywatelom Ukrainy, nie można mówić o rażącym charakterze bezczynności.
Czy w przypadku stwierdzenia bezczynności organu należy przyznać skarżącemu sumę pieniężną lub wymierzyć organowi grzywnę?
Odpowiedź sądu
Nie, w tym przypadku nie zasądzono sumy pieniężnej ani nie wymierzono grzywny.
Uzasadnienie
Przyznanie sumy pieniężnej lub grzywny ma charakter dyscyplinująco-represyjny i powinno być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach. Stwierdzenie bezczynności samo w sobie stanowi wystarczający środek dyscyplinujący, a stopień zawinienia organu nie uzasadniał zastosowania dodatkowych sankcji.
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 35 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 35 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek niezwłocznego załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ponaglenie jako środek zaskarżenia w przypadku bezczynności organu.
u.o.c. art. 112a § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Termin 60 dni na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.
u.o.c. art. 112a § 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Określenie momentu rozpoczęcia biegu terminu 60 dni na wydanie decyzji.
p.p.s.a. art. 149 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza bezczynność organu i zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania czynności.
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 149 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może orzec o przyznaniu od organu sumy pieniężnej lub wymierzeniu grzywny.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw.
Pomocnicze
u.p.o.u. art. 100c § 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
W okresie do 31.12.2022 r. (a następnie przedłużane) bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt i pracę cudzoziemców prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu. Nie stosuje się przepisów o bezczynności i przewlekłości, a organowi nie wymierza się grzywny ani nie zasądza sum pieniężnych. Zaprzestanie czynności lub opóźnienie nie może być podstawą do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości.
u.p.o.u. art. 100d § 1-4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis przedłużający okres zawieszenia terminów i ograniczeń środków prawnych. Sąd odmówił zastosowania tego przepisu w zakresie przedłużenia do 30.09.2025 r. jako niezgodnego z Konstytucją.
k.p.a. art. 37 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ponaglenie jako środek zaskarżenia w przypadku bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 52 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, chyba że skargę wnosi prokurator, RPO lub RPD.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
rozp. MS z 22.10.2015 art. 14 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określenie wysokości opłat za czynności adwokackie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ograniczające prawo do sądu, stały się niezgodne z Konstytucją po 30.06.2024 r. • Organ administracji jest zobowiązany do działania bez zbędnej zwłoki i niezwłocznej weryfikacji wniosku, zgodnie z k.p.a.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zawieszających biegi terminów i ograniczających środki prawne, wyklucza możliwość stwierdzenia bezczynności organu.
Godne uwagi sformułowania
czasowe ograniczenie prawa do sądu (...) trafnie uznawane jest za uzasadnione sytuacją kryzysową • każdorazowo należy dokonywać wykładni (...) przez pryzmat tych wyjątkowych okoliczności, o ile miały one miejsce w dacie rozstrzygnięcia • cessante ratione legis, cessat lex ipsa • rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne • nie kwestionując orzecznictwa, na które powołał się Wojewoda w odpowiedzi na skargę, należy podkreślić, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały przedstawione inne, zmodyfikowane poglądy
Skład orzekający
Wojciech Śnieżyński
przewodniczący-sprawozdawca
Adam Habuda
członek
Władysław Kulon
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o pomocy obywatelom Ukrainy w kontekście prawa do sądu po 30.06.2024 r. oraz obowiązków organów administracji w zakresie terminowości rozpatrywania wniosków o zezwolenia na pobyt."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej po 30.06.2024 r. i ewolucji orzecznictwa NSA w zakresie stosowania przepisów o pomocy obywatelom Ukrainy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego prawa do sądu w kontekście przepisów specustawy, które miały charakter tymczasowy, ale były wielokrotnie przedłużane. Pokazuje to dynamikę interpretacji prawa przez sądy administracyjne.
“Prawo do sądu kontra specustawa: WSA we Wrocławiu staje po stronie cudzoziemca, kwestionując konstytucyjność przepisów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.