II SA/Op 353/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał skargę T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za opiekę nad babcią J. N. Skarżący, będący bezrobotnym wnukiem, sprawował opiekę nad babcią legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że zgodnie z art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu (np. wnukom), tylko jeśli rodzice osoby niepełnosprawnej nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tej sprawie córki babci, mimo zaawansowanego wieku i problemów zdrowotnych, nie posiadały orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności, co stanowiło negatywną przesłankę do przyznania świadczenia wnukowi. Skarżący zarzucał błędną wykładnię prawa, powołując się na art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz konstytucyjne zasady ochrony rodziny. Sąd oddalił skargę, opierając się na wiążącej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OPS 2/22), która jednoznacznie stwierdziła, że odesłanie do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie kolejności zobowiązanych do alimentacji ma ograniczony charakter, a ustawa o świadczeniach rodzinnych ma autonomiczny charakter w tej kwestii. Sąd podkreślił, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie spokrewnionej w dalszym stopniu jest legitymowanie się przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd zaznaczył, że zaawansowany wiek, problemy zdrowotne czy odległość od miejsca zamieszkania nie są okolicznościami uzasadniającymi przyznanie świadczenia w sytuacji braku wymaganego orzeczenia. Sąd odniósł się również do zarzutów naruszenia Konstytucji RP, uznając, że przepisy te nie regulują bezpośrednio sytuacji prawnej skarżącego. Sąd wskazał, że ewentualna zmiana sytuacji prawnej może nastąpić po rozpatrzeniu przez Trybunał Konstytucyjny skargi konstytucyjnej dotyczącej art. 17 uśr.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczących przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego osobom spokrewnionym w dalszym stopniu, w szczególności w kontekście uchwały NSA I OPS 2/22 i autonomii przepisów ustawy.
Orzeczenie opiera się na wiążącej uchwale NSA, co ogranicza możliwość odwoływania się do innych interpretacji. Sytuacja może ulec zmianie po ewentualnym rozpatrzeniu skargi konstytucyjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wnuk sprawujący faktyczną opiekę nad babcią, która posiada znaczny stopień niepełnosprawności, może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, jeśli dzieci tej babci (krewni pierwszego stopnia) nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mimo że z przyczyn obiektywnych nie są w stanie sprawować opieki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wnuk nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego w takiej sytuacji, ponieważ ustawa o świadczeniach rodzinnych wymaga, aby osoby spokrewnione w pierwszym stopniu (dzieci) legitymowały się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, aby osoba spokrewniona w dalszym stopniu (wnuk) mogła nabyć prawo do świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wiążącej uchwale NSA (I OPS 2/22), która stwierdziła, że ustawa o świadczeniach rodzinnych ma autonomiczny charakter w kwestii przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego i nie pozwala na odwoływanie się do szerszych przesłanek z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 132 kro) dotyczących niemożności sprawowania opieki z przyczyn obiektywnych. Kluczowym warunkiem jest posiadanie przez krewnych pierwszego stopnia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Czy przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wyłączają możliwość jego uzyskania przez wnuka, gdy dzieci osoby niepełnosprawnej nie mają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, są zgodne z Konstytucją RP (art. 69 i 71)?
Odpowiedź sądu
Przepisy te nie naruszają art. 69 i 71 Konstytucji RP, ponieważ przepisy te stanowią wytyczne polityki państwa lub normy programowe, a nie bezpośrednio regulują uprawnienia i obowiązki jednostki w sposób, który mógłby zostać naruszony przez decyzję administracyjną.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że art. 69 Konstytucji RP nie stanowi źródła roszczeń podmiotowych, a art. 71 Konstytucji RP, choć nakazuje państwu uwzględniać dobro rodziny w polityce społecznej, nie reguluje bezpośrednio uprawnień do świadczeń w sposób, który mógłby być naruszony przez organy administracji w niniejszej sprawie.
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1a pkt 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1a pkt 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o. art. 128
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 132
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Konstytucja RP art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego, że obowiązek alimentacyjny wynikający z art. 132 kro powinien być podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeśli krewni pierwszego stopnia nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie mogą sprawować opieki. • Argument skarżącego o naruszeniu art. 69 i 71 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
ustawa o świadczeniach rodzinnych ma charakter autonomiczny i brak jest podstaw do przyjmowania, że art. 17 ust. 1a uśr powinien być interpretowany z uwzględnieniem art. 132 kro i wskazanych w nim przesłanek odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym. • warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego [...] osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a uśr).
Skład orzekający
Beata Kozicka
przewodniczący
Krzysztof Bogusz
członek
Remigiusz Mazur
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczących przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego osobom spokrewnionym w dalszym stopniu, w szczególności w kontekście uchwały NSA I OPS 2/22 i autonomii przepisów ustawy."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na wiążącej uchwale NSA, co ogranicza możliwość odwoływania się do innych interpretacji. Sytuacja może ulec zmianie po ewentualnym rozpatrzeniu skargi konstytucyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia pielęgnacyjnego i pokazuje złożoność przepisów oraz ich interpretację przez sądy, co jest istotne dla wielu osób. Pokazuje konflikt między literalnym brzmieniem prawa a indywidualnymi sytuacjami życiowymi.
“Czy wnuk może liczyć na świadczenie pielęgnacyjne za opiekę nad babcią, gdy dzieci babci nie mają orzeczenia o niepełnosprawności?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.