II SA/Ke 105/06Odmowa zwrotu nieruchomości wieczyste uzyskanie
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku spadkobierczyń M. Z. i T. D. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa, która następnie została nabyta przez Gminę K. jako wieczystego użytkownika. Organy administracji, w tym Wojewoda, odmówiły zwrotu, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz na fakt ustanowienia prawa wieczystego użytkowania na rzecz Gminy K. Skarżące podnosiły, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, nie wybudowano na niej planowanych obiektów, a teren jest nieużytkowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę. Sąd uznał, że nieruchomość spełnia przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia (art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Jednakże, mimo że Gmina K. nie jest 'osobą trzecią' w rozumieniu art. 229 ustawy, a jej prawo użytkowania wieczystego powstało po wejściu w życie ustawy, Sąd stwierdził, że przepisy Kodeksu cywilnego (art. 232 § 1 kc) uniemożliwiają sytuację, w której wieczyste użytkowanie przysługujące gminie istniałoby na gruncie stanowiącym własność osoby fizycznej. Sąd podkreślił, że wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego gminy nie może nastąpić w drodze rozszerzającej wykładni przepisów, a próby uregulowania tej kwestii na drodze cywilnej byłyby skazane na niepowodzenie z uwagi na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych i brak interesu prawnego po stronie skarżących. W konsekwencji, mimo dostrzeżenia paradoksu sytuacji, Sąd uznał, że roszczenie o zwrot nie może zostać zrealizowane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w sytuacji, gdy ustanowiono na nich prawo wieczystego użytkowania na rzecz gminy, a także analiza przeszkód prawnych wynikających z Kodeksu cywilnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie prawo wieczystego użytkowania gminy powstało po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a jednocześnie nieruchomość spełnia przesłanki zwrotu. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdy prawo użytkowania wieczystego powstało przed wejściem w życie ustawy lub gdy gmina nie jest wieczystym użytkownikiem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spadkobiercy byłego właściciela mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia, ale ustanowiono na niej prawo wieczystego użytkowania na rzecz gminy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, mimo spełnienia przesłanek zbędności nieruchomości, prawo wieczystego użytkowania gminy stanowi przeszkodę prawną nie do usunięcia, wynikającą z przepisów Kodeksu cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć nieruchomość spełnia przesłanki zwrotu (zbędność na cel wywłaszczenia), to przepisy Kodeksu cywilnego (art. 232 § 1 kc) uniemożliwiają sytuację, w której wieczyste użytkowanie przysługujące gminie istniałoby na gruncie stanowiącym własność osoby fizycznej. Wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego gminy nie może nastąpić w drodze rozszerzającej wykładni, a próby uregulowania tej kwestii na drodze cywilnej są skazane na niepowodzenie.
Czy gmina jest 'osobą trzecią' w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wyłącza obowiązek zwrotu nieruchomości, jeśli została ona oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed dniem wejścia w życie ustawy?
Odpowiedź sądu
Nie, gmina nie jest 'osobą trzecią' w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę NSA z dnia 25 października 1999 r. (OPK 26/99), zgodnie z którą pojęcie 'osób trzecich' w art. 229 ustawy nie obejmuje ani gminy, ani Skarbu Państwa. Przepis ten musi być wykładany literalnie i w powiązaniu z obowiązkiem zwrotu nieruchomości przez Skarb Państwa lub gminę.
Czy intertemporalny charakter przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza jego zastosowanie, gdy użytkowanie wieczyste gminy powstało już po wejściu w życie ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, intertemporalny charakter przepisu art. 229 wyłącza jego zastosowanie w sytuacji, gdy użytkowanie wieczyste gminy powstało już po wejściu w życie ustawy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że norma art. 229 ustawy nie może być podstawą prawną odmowy zwrotu nieruchomości, ponieważ jej intertemporalny charakter wyłącza zastosowanie w sytuacji, gdy użytkowanie wieczyste gminy powstało już po wejściu w życie ustawy.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (24)
Główne
u.g.n. art. 136
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 229
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.c. art. 232 § 1
Kodeks cywilny
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 138 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 9a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 299
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 229a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 33
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 110
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 100
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 97
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 33 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.k.w.h. art. 10 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
k.c. art. 240
Kodeks cywilny
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 26 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 24 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6 § 1
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, nie wybudowano na niej planowanych obiektów, a teren jest nieużytkowany. • Organom administracji ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania tak, aby zwrot nieruchomości był możliwy. • Przeszkoda w postaci użytkowania wieczystego nie jest przyczyną nieusuwalną. • Organy administracji działały z nadmierną przewlekłością.
Godne uwagi sformułowania
gmina nie jest osobą trzecią w rozumieniu art.229 ustawy o gospodarce nieruchomościami • ta sama nieruchomość nie może być jednocześnie przedmiotem własności osoby fizycznej i przedmiotem użytkowania wieczystego • prawo wieczystego użytkowania gminy stanowi przeszkodę prawną nie do usunięcia • swoisty paradoks, jaki zaistniał w sprawie
Skład orzekający
Dorota Chobian
przewodniczący
Renata Detka
sprawozdawca
Danuta Kuchta
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w sytuacji, gdy ustanowiono na nich prawo wieczystego użytkowania na rzecz gminy, a także analiza przeszkód prawnych wynikających z Kodeksu cywilnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie prawo wieczystego użytkowania gminy powstało po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a jednocześnie nieruchomość spełnia przesłanki zwrotu. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdy prawo użytkowania wieczystego powstało przed wejściem w życie ustawy lub gdy gmina nie jest wieczystym użytkownikiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i konflikt między prawem własności a prawem użytkowania wieczystego, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w nieruchomościach i administracji.
“Nieruchomość zbędna, ale nie do zwrotu? Sąd rozstrzyga paradoks prawa własności i użytkowania wieczystego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.