Orzeczenie · 2026-05-13

II SA/Go 198/26Uchylenie decyzji ZUS umorzenie odsetek spadkobiercą

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.

Miejsce

Gorzów Wlkp.

Data

2026-05-13

NSAUbezpieczenia społeczneWysokawsa

ubezpieczenia społeczneZUSumorzenie należnościodsetki za zwłokękoszty egzekucyjnespadekodpowiedzialność spadkobiercysytuacja materialnainteres społecznyinteres strony

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek, kosztów upomnienia oraz kosztów egzekucyjnych. Skarżący, 19-letni student, odziedziczył po zmarłym ojcu długi wobec ZUS, w tym odsetki i koszty, w łącznej kwocie ponad 60 tys. zł. Przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza. ZUS odmówił umorzenia, argumentując, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie mimo braku nieściągalności, zgodnie z art. 28 ust. 3 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Organ wskazał, że skarżący posiada stałe źródło dochodu z pracy, a jego sytuacja materialna nie jest na tyle trudna, aby uzasadniać umorzenie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów KPA poprzez zaniechanie kompleksowej oceny materiału dowodowego i nieuwzględnienie jego trudnej sytuacji życiowej i majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że ZUS nie zbadał wystarczająco sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego w kontekście przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, która pozwala na umorzenie, gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sąd wskazał na niejasności dotyczące wspólnego gospodarowania skarżącego z matką, niewystarczające ustalenie kosztów utrzymania (brak uwzględnienia wydatków na żywność, ubranie, higienę, edukację) oraz brak oceny wpływu ewentualnej raty za spłatę należności głównej na sytuację finansową. Sąd podkreślił, że skarżący jest młodym człowiekiem, studentem, który nie przyczynił się do powstania zadłużenia i dobrowolnie zaoferował spłatę należności głównej w ratach, co powinno przemawiać na jego korzyść. Sąd uchylił decyzję ZUS i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ocena sytuacji materialnej i rodzinnej w kontekście wniosku o umorzenie należności ZUS, znaczenie interesu strony i interesu społecznego w sprawach o umorzenie, obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji spadkobiercy i interpretacji przepisów dotyczących umorzenia należności ZUS. Wynik zależy od indywidualnych okoliczności faktycznych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w tym odsetek i kosztów, w sytuacji gdy zobowiązany jest spadkobiercą i jego sytuacja materialna jest trudna?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie zbadał wystarczająco sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego w kontekście § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, co czyni odmowę umorzenia przedwczesną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ nie wykazał należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności w zakresie kosztów utrzymania skarżącego, jego wspólnego gospodarowania z matką oraz wpływu ewentualnej raty za spłatę należności głównej. Brak pełnej oceny sytuacji materialnej i rodzinnej uniemożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów o umorzeniu.

Czy w przypadku odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe, organ administracji publicznej powinien uwzględnić jego młodociany wiek, status studenta i dobrowolną chęć spłaty należności głównej przy ocenie wniosku o umorzenie odsetek i kosztów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, te okoliczności powinny być uwzględnione przy ocenie ważnego interesu strony oraz interesu społecznego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że młody wiek, status studenta i dobrowolna propozycja spłaty należności głównej przez skarżącego, który nie przyczynił się do powstania zadłużenia, powinny przemawiać na jego korzyść przy ocenie wniosku o umorzenie, zwłaszcza w kontekście interesu strony i interesu społecznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję ZUS o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek, kosztów upomnienia oraz kosztów egzekucyjnych.

Przepisy (13)

Główne

u.s.u.s. art. 28 § ust. 2, 3, 3a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepisy dotyczące umarzania należności z tytułu składek, w tym warunki całkowitej nieściągalności oraz możliwość umorzenia mimo braku nieściągalności w uzasadnionych przypadkach.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne art. 3 § ust. 1 pkt 1

Przesłanka umorzenia, gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

k.p.a. art. 7