II SA/Gl 176/26Rozbiórka elewacji niezgodna z planem miejscowym
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę R.S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą doprowadzenie do zgodności z prawem robót budowlanych polegających na zmianie elewacji budynku przy ul. [...] w B. Roboty te, wykonane bez wymaganego zgłoszenia i z naruszeniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (m.p.z.p.), polegały na rozbiórce ocieplenia ścian i okna oraz zamurowaniu otworu. Sąd uznał, że spełniona została przesłanka z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, gdyż roboty wykonano w sposób istotnie odbiegający od ustaleń m.p.z.p., który szczegółowo określa zasady ochrony elewacji zabytkowego budynku. Sąd podkreślił, że organy administracji są związane zapisami planu miejscowego i nie mogą go samodzielnie podważać. Wskazał również na współdziałanie organów z konserwatorem zabytków, który potwierdził włączenie budynku do gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków. Sąd odrzucił argumenty skarżącego dotyczące naruszenia zasady proporcjonalności i braku analizy możliwości legalizacji, stwierdzając, że postępowanie naprawcze zostało przeprowadzone prawidłowo w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a rozbiórka była uzasadniona brakiem możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących samowoli budowlanej w kontekście naruszenia planu miejscowego i ochrony zabytków.
Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia planu miejscowego dotyczącego ochrony elewacji zabytkowego budynku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roboty budowlane polegające na zmianie elewacji budynku, wykonane bez zgłoszenia i z naruszeniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mogą być legalizowane w trybie naprawczym, czy też obligatoryjnie podlegają rozbiórce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roboty budowlane wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zwłaszcza gdy plan ten przewiduje ochronę zabytkowego charakteru obiektu, stanowią samowolę budowlaną podlegającą rozbiórce, jeśli nie można ich doprowadzić do stanu zgodnego z prawem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że plan miejscowy szczegółowo określał wymogi dotyczące elewacji, w tym zakaz przeróbek i nakaz utrzymania pierwotnego wystroju. Wykonane roboty naruszyły te przepisy. Organy prawidłowo zastosowały art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, a rozbiórka była uzasadniona brakiem możliwości legalizacji w ramach postępowania naprawczego.
Czy organ nadzoru budowlanego ma kompetencje do samodzielnego podważania zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub kwestionowania statusu zabytku nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji publicznej działa na podstawie i w granicach prawa, w tym przepisów prawa miejscowego, i nie ma kompetencji do samodzielnego ich podważania. Kwestionowanie statusu zabytku powinno odbywać się w odrębnym trybie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organy są związane planem miejscowym i nie mogą go kwestionować. Wskazał, że jeśli skarżący uważał plan za wadliwy, powinien był podważyć go w trybie właściwym dla aktów prawa miejscowego. Potwierdzono również, że budynek znajduje się w ewidencji zabytków, co uzasadnia jego ochronę.
Czy zastosowanie środka w postaci rozbiórki robót budowlanych narusza zasadę proporcjonalności, jeśli istnieją inne, mniej dolegliwe sposoby doprowadzenia do zgodności z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli inne sposoby legalizacji są niemożliwe lub bezcelowe z uwagi na niezgodność z prawem, rozbiórka jest uzasadnionym środkiem.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że w sytuacji, gdy roboty budowlane są w sposób istotny sprzeczne z prawem (w tym planem miejscowym) i nie ma możliwości ich legalizacji, nakaz rozbiórki jest prawidłowym rozstrzygnięciem, zgodnym z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (39)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.b. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Spełniona została przesłanka z pkt 4, tj. wykonanie robót w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego).
p.b. art. 51 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 51 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wobec braku przesłanek do legalizacji robót, zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. byłoby bezcelowe i niezgodne z prawem, stąd zasadne było wydanie rozstrzygnięcia na podstawie pkt 1.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.b. art. 51 § 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej działają w toku postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, wyjaśnienie stanu faktycznego oraz prawnego, a także argumenty przemawiające za uwzględnieniem lub oddaleniem skargi.
k.p.a. art. 7b
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Umożliwia złożenie skargi na uchwałę rady gminy lub zarządzenie wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) w sprawie, która narusza interes prawny strony.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 49f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 29 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 29 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 29 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 29 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy roboty budowlane nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, np. przebudowa i docieplenie budynków o wysokości do 12 m.
p.b. art. 29 § 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 29 § 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie prawidłowo ustali, że dopuścił się samowoli budowlanej.
p.b. art. 30 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 31 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 48a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy możliwości złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej.
p.b. art. 9 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy możliwości odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych.
p.b. art. 9 § 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy możliwości odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych.
u.o.z.o.z. art. 7
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Formą ochrony zabytków jest m.in. ustalenie ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 87 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy administracji publicznej nie mogą podważać przepisów prawa.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy administracji publicznej nie mogą podważać przepisów prawa.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia sprawy i automatyczne przyjęcie, że jedynym dopuszczalnym środkiem jest nakaz rozbiórki, bez analizy możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. • Naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez jego zastosowanie bez wykazania, że usunięcie niezgodności w inny sposób niż rozbiórka jest niemożliwe. • Naruszenie art. 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną wykładnię zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. • Naruszenie art. 29 ust. 7 pkt 2 p.b. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez błędną wykładnię art. 29 ust. 7 pkt 2 p.b. • Naruszenie art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 i 7 k.p.a. (zasada proporcjonalności) poprzez zastosowanie środka najbardziej dolegliwego dla inwestora. • Naruszenie art. 48a p.b. poprzez jego niezastosowanie. • Naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. poprzez jego niezastosowanie. • Naruszenie art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. c) p.b. poprzez jego niezastosowanie. • Naruszenie art. 30 ust. 4 w zw. z art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. c) p.b. poprzez zastosowanie art. 30 ust. 4 w zw. z art. 50 ust. 1 p.b. do niniejszej sprawy. • Brak podstaw prawnych i faktycznych do wydania decyzji. • Obiekt nie znajduje się w gminnej ewidencji zabytków. • WINB nie podał podstawy prawnej rozstrzygnięcia. • Uzasadnienie decyzji jest niezrozumiałe lub niepełne.
Godne uwagi sformułowania
Roboty budowlane wykonane niezgodnie z planem miejscowym (§ 10 pkt 3 lit. h m.p.z.p.), co potwierdził także przedstawiciel konserwatora zabytków. • Wykonane roboty budowlane stanowią przypadek określony art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b., w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. • Organ administracji publicznej (tu nadzoru budowlanego) działa na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.), zatem także na podstawie ww. zapisów prawa miejscowego i nie ma kompetencji by samodzielnie je podważać (art. 87 ust. 2 i 94 Konstytucji RP). • Pisma organów współdziałających są dokumentami urzędowymi korzystającymi z domniemania prawdziwości (art. 76 § 1 – 3 k.p.a.). • Ideą postępowania w tym trybie jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, także miejscowym. • W orzecznictwie sądowym powszechnie aprobowany jest pogląd, według którego prowadzenie robót budowlanych – nawet gdyby nie wymagało pozwolenia na budowę lub zgłoszenia – dokonane wbrew postanowieniom m.p.z.p., jest innym przypadkiem samowoli budowlanej, polegającym na realizacji robót niezgodnie z przepisami w świetle art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b.
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Aneta Majowska
członek
Artur Żurawik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących samowoli budowlanej w kontekście naruszenia planu miejscowego i ochrony zabytków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia planu miejscowego dotyczącego ochrony elewacji zabytkowego budynku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem budowlanym a ochroną zabytków, pokazując, jak szczegółowe zapisy planu miejscowego mogą prowadzić do nakazu rozbiórki nawet stosunkowo niewielkich prac.
“Nawet docieplenie elewacji może skończyć się nakazem rozbiórki. Sąd wyjaśnia, kiedy prawo budowlane chroni zabytki.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.