II SA/Gl 143/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Gminy Popów z dnia 24 października 2019 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia. Wojewoda zarzucił uchwale istotne naruszenia prawa, w tym niepełne wypełnienie delegacji ustawowej z art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej (brak uregulowania kwestii mieszkań chronionych), wkroczenie w materię już uregulowaną przepisami ustawy (np. zasady przyznawania świadczeń, wywiad środowiskowy), nieprawidłowe określenie zasad odpłatności (powielanie przepisów ustawy, sztywne tabele zamiast zróżnicowania) oraz nieuprawnione uregulowanie kwestii zwolnień z opłat. Rada Gminy przyznała rację Wojewodzie i wniosła o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, informując o pracach nad nową uchwałą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko Wojewody. Sąd uznał, że naruszenia prawa, takie jak brak uregulowania mieszkań chronionych, wyjście poza zakres upoważnienia ustawowego oraz wkroczenie w materię już uregulowaną ustawą, miały charakter istotny. W związku z tym, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości, podkreślając, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), a akty prawa miejscowego muszą mieć oparcie w upoważnieniu ustawowym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących kompetencji organów samorządu terytorialnego do ustalania zasad odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych, a także zasady stwierdzania nieważności uchwał naruszających prawo.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z ustawą o pomocy społecznej i ustawą o samorządzie gminnym. Może być stosowane analogicznie do innych aktów prawa miejscowego wydanych z naruszeniem kompetencji lub przepisów prawa.
Zagadnienia prawne (5)
Czy uchwała rady gminy ustalająca szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych, która nie reguluje kwestii odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała nie jest zgodna z prawem, ponieważ nie wypełniła w całości delegacji ustawowej z art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, która obejmuje zarówno ośrodki wsparcia, jak i mieszkania chronione.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że delegacja ustawowa z art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest podzielna, ale Rada Gminy nie podjęła odrębnej uchwały regulującej odpłatność za pobyt w mieszkaniach chronionych, co stanowi istotne naruszenie prawa.
Czy postanowienia uchwały rady gminy dotyczące zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, przeprowadzania wywiadu środowiskowego oraz wydawania decyzji, które są już uregulowane w ustawie o pomocy społecznej, mieszczą się w zakresie delegacji ustawowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienia wykraczają poza zakres delegacji ustawowej i naruszają przepisy ustawy.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, że § 2 regulaminu (stanowiącego załącznik do uchwały) nie tylko nie mieści się w delegacji ustawowej, ale także wkracza w materię już uregulowaną przepisami ustawy o pomocy społecznej (art. 106 ust. 1 i 4).
Czy uchwała rady gminy może powielać przepisy zawarte w ustawie lub innych aktach normatywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie ma prawa powielać uregulowań zawartych w ustawie upoważniającej i przepisach innych aktów normatywnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał za niedopuszczalne powtórzenie w tabeli (stanowiącej część uchwały) kwestii braku odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia, która wynika już z art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Czy uchwała rady gminy może ustalać zasady zwolnień z odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych, jeśli delegacja ustawowa tego nie przewiduje?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, delegacja z art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej nie upoważnia rady gminy do stanowienia w przedmiocie zwolnień od odpłatności.
Uzasadnienie
Sąd podzielił pogląd Wojewody, że uregulowania zawarte w § 6 i § 7 regulaminu dotyczące zwolnień z opłat są niezgodne z przepisem kompetencyjnym z art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.
Czy istotne naruszenie prawa przez uchwałę organu samorządu gminnego, nawet po upływie roku od jej podjęcia, skutkuje stwierdzeniem jej nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli naruszenie jest istotne i dotyczy aktu prawa miejscowego, sąd stwierdza jego nieważność.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że naruszenia prawa stwierdzone w uchwale miały charakter istotny (naruszenie kompetencji, wyjście poza zakres upoważnienia, wkroczenie w materię ustawową), co uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały jako aktu prawa miejscowego, mimo upływu roku od jej podjęcia.
Przepisy (20)
Główne
u.p.s. art. 97 § 1, 1a, 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Delegacja ustawowa z art. 97 ust. 5 nie upoważnia rady gminy do stanowienia w przedmiocie zwolnień od odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych. Uchwała musi regulować odpłatność zarówno za ośrodki wsparcia, jak i mieszkania chronione.
u.s.g. art. 91 § 1, 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność aktu lub czynności, jeżeli zostały podjęte z naruszeniem przepisów o właściwości albo istotnym naruszeniem zasad redakcji aktu lub przepisów prawa.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wszystkie organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowienie prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego następuje na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.
Pomocnicze
u.p.s. art. 106 § 1, 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Kwestie dotyczące zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym przeprowadzania wywiadu środowiskowego oraz wydawania decyzji, zostały już uregulowane przepisami ustawy.
u.s.g. art. 17 § 1 pkt 3, 2 pkt 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 36 § pkt 2 lit. i
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 48
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 48a § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 51 § 4, 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 7 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 18 § 2 pkt 15
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 90 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 93 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 94 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
p.p.s.a. art. 3 § 1, 2 pkt 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 87 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewypełnienie przez Radę Gminy delegacji ustawowej z art. 97 ust. 5 u.p.s. poprzez brak uregulowania odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych. • Wkroczenie przez Radę Gminy w materię już uregulowaną przepisami ustawy o pomocy społecznej (art. 106 ust. 1 i 4 u.p.s.) w zakresie zasad przyznawania świadczeń, wywiadu środowiskowego i wydawania decyzji. • Nieprawidłowe określenie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia, w tym powielanie przepisów ustawy i stosowanie sztywnych tabel. • Nieuprawnione uregulowanie przez Radę Gminy kwestii zwolnień z odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych, co wykracza poza delegację z art. 97 ust. 5 u.p.s.
Godne uwagi sformułowania
Organy władzy publicznej, w tym także jednostki samorządu terytorialnego przy wykonywaniu przyznanych im uprawnień działają wyłącznie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). • Wszelka bowiem modyfikacja regulacji ustawowych przyjmująca postać rozwiązań nieprzewidzianych przez ustawodawcę, nakładania nieprzewidzianych prawem obowiązków, czy powtórzeń przepisów wyrażonych w aktach wyższego rzędu, świadczyć będzie o oczywistym naruszeniu reguł ustanowionych w art. 94 Konstytucji, a w rezultacie prowadzić do unieważnienia uchwały. • Do istotnych naruszeń, skutkujących nieważnością uchwały, zalicza się naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.
Skład orzekający
Renata Siudyka
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Kręcisz-Sarna
członek
Rafał Wolnik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kompetencji organów samorządu terytorialnego do ustalania zasad odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych, a także zasady stwierdzania nieważności uchwał naruszających prawo."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z ustawą o pomocy społecznej i ustawą o samorządzie gminnym. Może być stosowane analogicznie do innych aktów prawa miejscowego wydanych z naruszeniem kompetencji lub przepisów prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie przez samorządy granic kompetencji ustawowych i jak sądowa kontrola legalności chroni obywateli przed nieprawidłowymi aktami prawa miejscowego. Jest to przykład praktycznego zastosowania zasad konstytucyjnych.
“Samorząd przekroczył uprawnienia? Sąd uchyla uchwałę o odpłatności za pomoc społeczną.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.