II SA/Gd 820/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. B. z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy administracji uznały, że świadczenie nie przysługuje z dwóch powodów: po pierwsze, skarżąca pobiera emeryturę, co stanowi negatywną przesłankę zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). Po drugie, organy uznały, że nie zachodzi związek przyczynowy między rezygnacją skarżącej z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad mężem (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd zakwestionował przede wszystkim stanowisko organów dotyczące braku związku przyczynowego, wskazując na niewystarczający i przeprowadzony w formie telefonicznej wywiad środowiskowy. Podkreślono, że wywiad ten nie pozwolił na rzetelną ocenę zakresu i charakteru sprawowanej opieki, a także pominięto dokumentację medyczną. Sąd wskazał, że wywiad środowiskowy powinien być przeprowadzony w miejscu zamieszkania strony, zgodnie z przepisami rozporządzenia. Ponadto, sąd odniósł się do kwestii pobierania emerytury przez skarżącą. Wskazał na dominujący w orzecznictwie pogląd, że wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób pobierających emeryturę (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.) może być interpretowane w sposób rozszerzający, uwzględniając zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a emerytury. Sąd podkreślił, że osoba spełniająca warunki do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć możliwość wyboru między świadczeniami, co może wiązać się z zawieszeniem emerytury. Organy powinny poinformować stronę o takiej możliwości. W związku z powyższymi uchybieniami, sąd uchylił decyzję i nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wiążącej oceny prawnej sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście pobierania emerytury oraz wymogów proceduralnych dotyczących wywiadu środowiskowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale jego argumentacja dotycząca wykładni przepisów i procedury może mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba pobierająca emeryturę może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe od emerytury, osoba taka powinna mieć możliwość wyboru świadczenia, co może wiązać się z zawieszeniem emerytury. Organy powinny poinformować o tej możliwości.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wykładni systemowej i celowościowej, wskazując, że pierwotna intencja wyłączenia świadczenia dla emerytów była związana z niższą wysokością emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego. Obecnie sytuacja się zmieniła, a wyłączenie może być sprzeczne z zasadą równości i racjonalności.
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym mężem uzasadnia rezygnację z pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy to dokładnie zbadać, przeprowadzając wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony, uwzględniając dokumentację medyczną i rzeczywiste potrzeby osoby niepełnosprawnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wywiad środowiskowy przeprowadzony telefonicznie był niewystarczający. Konieczne jest ustalenie, czy opieka jest na tyle absorbująca, że uniemożliwia podjęcie pracy, co wymaga bezpośredniego kontaktu i analizy sytuacji rodzinnej.
Czy wywiad środowiskowy przeprowadzony telefonicznie jest wystarczający do oceny sytuacji faktycznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozmowa telefoniczna nie może zastąpić wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania, który jest obligatoryjny i stanowi podstawę ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Przepisy rozporządzenia w sprawie wywiadu środowiskowego wymagają przeprowadzenia go w miejscu zamieszkania strony, co pozwala na bezpośrednią ocenę sytuacji. Wywiad telefoniczny nie daje takich możliwości.
Przepisy (17)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, która uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub wymaga rezygnacji z pracy.
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Sąd dopuszcza możliwość wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast emerytury, jeśli jest ona niższa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania stron o okolicznościach prawnych i faktycznych.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola sądowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.
P.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
ustawa o FUS art. 103 § ust. 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Możliwość złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury.
ustawa o FUS art. 134 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Skutki wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury.
u.ś.r. art. 27 § ust. 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Zbieg uprawnień do świadczeń rodzinnych - wybór jednego świadczenia.
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Ustalanie prawa do świadczeń rodzinnych od miesiąca wpływu wniosku.
Rozporządzenie art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego
Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania lub pobytu.
ustawa COVID-19 art. 15o
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Możliwość przeprowadzenia wywiadu w formie rozmowy telefonicznej w określonych okolicznościach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wywiad środowiskowy przeprowadzony telefonicznie jest niewystarczający do oceny sytuacji faktycznej. • Osoba pobierająca emeryturę może mieć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli jest ono wyższe, a organ powinien poinformować o możliwości wyboru świadczenia. • Organy nie zebrały i nie oceniły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów o braku związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką. • Argumenty organów o negatywnej przesłance pobierania emerytury.
Godne uwagi sformułowania
nie można ograniczać się tylko do wykładni językowej, lecz należy mieć na względzie dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej • rozpoznając niniejszą sprawę należało zatem uznać za celowe odstąpienie od jasnych rezultatów wykładni językowej • rozmowa telefoniczna nie może być traktowana tak samo jak wywiad środowiskowy • nie ulega wątpliwości, że postępowanie dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymaga uwzględniania szeregu okoliczności dotyczących sytuacji osobistej i rodzinnej
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Krzysztof Kaszubowski
członek
Wojciech Wycichowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście pobierania emerytury oraz wymogów proceduralnych dotyczących wywiadu środowiskowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale jego argumentacja dotycząca wykładni przepisów i procedury może mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń dla opiekunów osób niepełnosprawnych i ich relacji z innymi świadczeniami, jak emerytura. Podkreśla znaczenie prawidłowego postępowania administracyjnego.
“Emerytura a świadczenie pielęgnacyjne: Sąd wskazuje na możliwość wyboru i krytykuje pobieżne postępowanie urzędników.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.