II PZP 2/07Sprawa pracy członek zarządu zwrot świadczeń
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w Opolu, dotyczące charakteru prawnego sprawy o odszkodowanie dochodzone od byłych członków zarządu spółki z o.o., którzy byli jednocześnie jej pracownikami. Powód, syndyk masy upadłości, domagał się zwrotu nienależnie pobranych nagród za wyniki gospodarowania, wskazując jako podstawę prawną art. 483 § 1 Kodeksu spółek handlowych. Sąd pierwszej instancji zasądził świadczenia na podstawie przepisów o zwrocie nienależnego świadczenia (art. 410 k.c.), uznając, że mimo wskazanej podstawy prawnej, istotna jest podstawa faktyczna roszczenia, czyli pobranie nienależnego świadczenia ze stosunku pracy. Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi Najwyższemu dwa pytania: 1) czy sprawa o odszkodowanie na podstawie art. 483 § 1 k.s.h. od członka zarządu zatrudnionego na umowę o pracę jest sprawą z prawa pracy, oraz 2) czy sąd jest związany podstawą prawną wskazaną przez powoda. Sąd Najwyższy, rozstrzygając pierwsze zagadnienie, uznał, że jeśli podstawa faktyczna żądania wskazuje na odpowiedzialność ze stosunku pracy (pobranie świadczenia pracowniczego niezgodnie z umową o pracę), to sprawa ma charakter sprawy z zakresu prawa pracy, nawet jeśli powód powołał się na art. 483 § 1 k.s.h. Odnosząc się do drugiego pytania, Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd nie jest związany podstawą prawną wskazaną przez powoda, ale podstawą faktyczną i żądaniem. Ponieważ podstawa prawna (art. 483 § 1 k.s.h.) nie odpowiadała podstawie faktycznej (zwrot nienależnego świadczenia pracowniczego), Sąd Najwyższy odmówił odpowiedzi na drugie zagadnienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że sprawy dotyczące roszczeń członków zarządu o świadczenia pracownicze są sprawami z zakresu prawa pracy, niezależnie od powołania się na przepisy k.s.h.
Dotyczy sytuacji, gdy podstawa faktyczna roszczenia wyraźnie wskazuje na stosunek pracy, a nie tylko na członkostwo w zarządzie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sprawa o odszkodowanie dochodzone na podstawie art. 483 § 1 Kodeksu spółek handlowych od członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jednocześnie zatrudnionego w niej na podstawie umowy o pracę, jest sprawą z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 476 § 1 k.p.c. i art. 47 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sprawa o zwrot nienależnie pobranych świadczeń ze stosunku pracy dochodzonych od członka zarządu (byłego członka zarządu) spółki akcyjnej jednocześnie zatrudnionego w niej na podstawie umowy o pracę, jest sprawą ze stosunku pracy (art. 476 § 1 k.p.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że jeśli podstawa faktyczna żądania wskazuje na odpowiedzialność ze stosunku pracy (pobranie świadczenia pracowniczego niezgodnie z umową o pracę), to sprawa ma charakter sprawy z zakresu prawa pracy, nawet jeśli powód powołał się na art. 483 § 1 k.s.h. Kluczowe jest powiązanie roszczenia z umową o pracę i pobranym świadczeniem pracowniczym.
Czy w świetle art. 321 Kodeksu postępowania cywilnego dopuszczalne jest zasądzenie określonego świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów o zwrocie nienależnego świadczenia w sytuacji wskazania przez stronę powodową jako podstawy prawnej żądania art. 483 § 1 Kodeksu spółek handlowych?
Odpowiedź sądu
Odmówiono udzielenia odpowiedzi na to zagadnienie prawne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd nie jest związany podstawą prawną wskazaną przez powoda, lecz podstawą faktyczną i żądaniem. W tej konkretnej sprawie podstawa prawna (art. 483 § 1 k.s.h.) nie odpowiadała podstawie faktycznej (zwrot nienależnego świadczenia pracowniczego), co czyniło pytanie niejasnym w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i orzecznictwa SN.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk Masy Upadłości Fabryki Porcelitu T. SA w T. | inne | powód |
| Ryszarda J.-B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Bogusława K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Mieczysław R. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Ryszard K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 476 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa, co jest sprawą z zakresu prawa pracy, co ma wpływ na skład sądu orzekającego.
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Sąd nie jest związany podstawą prawną wskazaną przez powoda, lecz podstawą faktyczną i żądaniem.
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew powinien zawierać dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie. Przedmiot procesu wyznaczają zgłoszone przez powoda żądanie i przytoczone przez powoda okoliczności faktyczne.
Pomocnicze
k.s.h. art. 483 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Przepis ten reguluje odpowiedzialność członków zarządu wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami statutu spółki. Nie odnosi się do ewentualnego zatrudnienia członka zarządu w spółce.
k.p.c. art. 47 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy składu sądu w sprawach z zakresu prawa pracy.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące zwrotu nienależnego świadczenia, które mają zastosowanie w sporach między pracodawcą a pracownikiem o zwrot nienależnego świadczenia w związku z art. 300 k.p.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podstawa faktyczna żądania, wskazująca na pobranie nienależnego świadczenia ze stosunku pracy, decyduje o charakterze sprawy jako sprawy z zakresu prawa pracy, nawet jeśli powód powołał się na przepis k.s.h. • Sąd nie jest związany podstawą prawną wskazaną przez powoda, lecz podstawą faktyczną i żądaniem.
Godne uwagi sformułowania
Stosunek pracy jest odrębnym od członkostwa w zarządzie, stosunkiem prawnym. • Ocena, czy dana sprawa jest sprawą z zakresu prawa pracy, czy też inną sprawą cywilną, jest uzależniona od tego, z jakim stosunkiem prawnym związane jest dochodzone roszczenie. • Przedmiot procesu wyznaczają zgłoszone przez powoda żądanie i przytoczone przez powoda okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie pozwu.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sędzia
Jerzy Kuźniar
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sprawy dotyczące roszczeń członków zarządu o świadczenia pracownicze są sprawami z zakresu prawa pracy, niezależnie od powołania się na przepisy k.s.h."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy podstawa faktyczna roszczenia wyraźnie wskazuje na stosunek pracy, a nie tylko na członkostwo w zarządzie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia granicy między prawem pracy a prawem spółek, co jest częstym problemem w praktyce. Rozstrzygnięcie SN ma istotne znaczenie dla ustalenia właściwości sądu.
“Czy członek zarządu pobierający premię to pracownik czy menedżer? SN rozstrzyga, który sąd jest właściwy.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.