II PZP 1/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 lutego 2014 r. rozpoznał zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w T. dotyczące możliwości zawarcia umowy prorogacyjnej (art. 46 § 1 k.p.c.) w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy. Zagadnienie wyłoniło się przy rozpoznawaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego o przekazaniu sprawy do innego sądu ze względu na niewłaściwość miejscową. Sąd Rejonowy uznał, że w sprawach pracowniczych nie ma możliwości zawarcia umowy prorogacyjnej i sąd z urzędu bada właściwość miejscową. Sąd Okręgowy, rozpatrując zażalenie, powziął wątpliwość, czy umowa prorogacyjna jest dopuszczalna, wskazując na odmienne poglądy doktryny. Sąd Najwyższy odmówił jednak podjęcia uchwały, stwierdzając, że zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych. Po pierwsze, strony w rozpoznawanej sprawie nie zawarły umowy prorogacyjnej. Po drugie, sąd pierwszej instancji (Sąd Rejonowy w T.) był właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy, a brak wskazania w pozwie okoliczności uzasadniających tę właściwość mógł być uzupełniony w toku czynności przygotowawczych do rozprawy, które mają charakter ochronny w sprawach pracowniczych. Sąd Najwyższy zaznaczył przy tym, że na marginesie uznał, iż zawarcie umowy prorogacyjnej w sprawach z zakresu prawa pracy nie jest dopuszczalne, gdyż szczególna regulacja właściwości miejscowej (art. 461 k.p.c.) wyłącza inne sposoby ustalania właściwości, a możliwość modyfikacji właściwości sądu pracy po powstaniu sporu (art. 461 § 3 k.p.c.) nie pozwala na wcześniejsze zawieranie takich umów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność zawarcia umowy prorogacyjnej w sprawach z zakresu prawa pracy oraz właściwość miejscowa sądu w sprawach pracowniczych.
Orzeczenie odmawia podjęcia uchwały z przyczyn formalnych, jednak zawiera istotne rozważania dotyczące dopuszczalności umowy prorogacyjnej w sprawach pracowniczych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy istnieje możliwość zawarcia umowy o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego (umowa prorogacyjna)?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając, że zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych.
Uzasadnienie
Zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ strony nie zawarły umowy prorogacyjnej, a sąd pierwszej instancji był właściwy miejscowo, a ewentualne braki pozwu mogły być uzupełnione w toku postępowania.
Czy sąd pierwszej instancji, do którego wpłynął pozew w sprawie z zakresu prawa pracy, jest właściwy miejscowo, nawet jeśli w pozwie nie wskazano okoliczności uzasadniających tę właściwość, ale zachodzi jedna z podstaw właściwości określonych w art. 461 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest właściwy miejscowo, a ewentualne braki pozwu mogą być uzupełnione w toku czynności przygotowawczych do rozprawy.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji jest właściwy miejscowo, jeśli zachodzi jedna z podstaw określonych w art. 461 § 1 k.p.c., a braki pozwu w tym zakresie mogą być uzupełnione w ramach czynności wyjaśniających, które mają charakter ochronny w sprawach pracowniczych.
Czy dopuszczalne jest zawarcie umowy prorogacyjnej w sprawach z zakresu prawa pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest dopuszczalne.
Uzasadnienie
Szczególna i wyczerpująca regulacja właściwości miejscowej sądu pracy (art. 461 k.p.c.) wyłącza możliwość ustalania właściwości w inny sposób, w tym poprzez umowę prorogacyjną. Możliwość modyfikacji właściwości sądu pracy po powstaniu sporu (art. 461 § 3 k.p.c.) nie pozwala na wcześniejsze zawieranie takich umów, co jest wyrazem ochronnej funkcji prawa procesowego w sprawach pracowniczych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. R. | osoba_fizyczna | powód |
| D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w O. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 461 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach z zakresu prawa pracy powództwo może być wytoczone bądź przed sąd właściwości ogólnej pozwanego, bądź przed sąd, w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana, bądź też przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład pracy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 46 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strony mogą umówić się o poddanie sporu sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy.
k.p.c. art. 202 § zdanie pierwsze i drugie
Kodeks postępowania cywilnego
Niewłaściwość sądu dającą się usunąć za pomocą umowy stron sąd bierze pod rozwagę tylko na zarzut pozwanego, zgłoszony i należycie uzasadniony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Sąd nie bada z urzędu tej niewłaściwości również przed doręczeniem pozwu.
k.p.c. art. 200 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd, który stwierdził swą niewłaściwość, przekaże sprawę innemu sądowi lub organowi, który według przepisów o właściwości powołany jest do jej rozpoznania.
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew powinien zawierać m.in. oznaczenie rodzaju sprawy, wskazanie sądu, do którego pozew jest skierowany, imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich miejsca zamieszkania lub siedziby, numery PESEL lub NIP, numery w Krajowym Rejestrze Sądowym lub innym właściwym rejestrze, a w przypadku braku takich numerów – inne dane umożliwiające ich identyfikację. Pozew powinien również zawierać dokładne określenie żądania, przedstawienie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, wskazanie dowodów na poparcie przytoczonych okoliczności, podpis strony lub jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika oraz wymienienie załączników.
k.p.c. art. 467
Kodeks postępowania cywilnego
Obligatoryjnym elementem przygotowania rozprawy w sprawach z zakresu prawa pracy z powództwa pracownika jest wstępne badanie sprawy.
k.p.c. art. 468
Kodeks postępowania cywilnego
W ramach czynności wyjaśniających przeprowadza się czynności, których nie można dokonać w ramach wstępnego badania sprawy, w tym usunięcie braków formalnych pism procesowych, wyjaśnienie stanowisk stron, skłonienie ich do pojednania i zawarcia ugody, ustalenie spornych okoliczności i dowodów, a także wyjaśnienie innych okoliczności mających znaczenie dla prawidłowego i szybkiego rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 461 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd właściwy może na zgodny wniosek stron przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli przemawiają za tym względy celowości.
k.p.c. art. 1105 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Umowa wyłączająca jurysdykcję sądów polskich nie może dotyczyć spraw z zakresu prawa pracy, chyba że umowa zostanie zawarta po powstaniu sporu.
k.p.c. art. 1164
Kodeks postępowania cywilnego
Zapis na sąd polubowny obejmujący spory z zakresu prawa pracy może być sporządzony tylko po powstaniu sporu i wymaga zachowania formy pisemnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ strony nie zawarły umowy prorogacyjnej. • Sąd pierwszej instancji był właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy, a ewentualne braki pozwu mogły być uzupełnione w toku postępowania. • Szczególna regulacja właściwości miejscowej w sprawach pracowniczych wyłącza możliwość zawarcia umowy prorogacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
zagadnienie prawne przekazanego postanowieniem Sądu Okręgowego • nie spełnia ono powyższych wymagań odnośnie do związku problemu prawnego przedstawionego przez Sąd odwoławczy z rozpoznawaną sprawą • brak w pozwie przytoczenia okoliczności faktycznych uzasadniających właściwość Sądu Rejonowego w T. mógł zaś i powinien być konwalidowany w toku czynności zmierzających do przygotowania rozprawy • nie jest dopuszczalne zawarcie między stronami stosunku pracy umowy prorogacyjnej • ochronna funkcja prawa procesowego w sprawach z zakresu prawa pracy
Skład orzekający
Roman Kuczyński
przewodniczący
Jerzy Kuźniar
członek
Jolanta Strusińska-Żukowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność zawarcia umowy prorogacyjnej w sprawach z zakresu prawa pracy oraz właściwość miejscowa sądu w sprawach pracowniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie odmawia podjęcia uchwały z przyczyn formalnych, jednak zawiera istotne rozważania dotyczące dopuszczalności umowy prorogacyjnej w sprawach pracowniczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie pracy – możliwości umownego ustalania właściwości sądu. Choć Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały z przyczyn formalnych, jego rozważania stanowią cenne wskazówki interpretacyjne.
“Czy pracownik i pracodawca mogą umownie wybrać sąd do rozstrzygania sporów? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.