II PK 39/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Stowarzyszenia "T." działającego na rzecz R. Ś. od wyroku Sądu Okręgowego w G., który oddalił powództwo o wznowienie postępowania. Sprawa pierwotnie dotyczyła zasądzenia od pracodawcy (G. Sp. z o.o.) na rzecz kierowcy R. Ś. ryczałtu za noclegi w transporcie międzynarodowym. Sąd Okręgowy w G. pierwotnie zmienił wyrok Sądu Rejonowego i zasądził ryczałt, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego z 2014 r. i postanowieniu z 2015 r., które interpretowały przepisy dotyczące podróży służbowych kierowców. Następnie, w wyniku skargi o wznowienie postępowania wniesionej przez pracodawcę, Sąd Okręgowy zmienił swoje wcześniejsze stanowisko. Uzasadnił to wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 2016 r. (K 11/15), który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy dotyczące ryczałtów za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym. Sąd Okręgowy uznał, że po tym wyroku nie ma podstawy prawnej do dochodzenia ryczałtów. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego, uznając, że skarga o wznowienie postępowania była formalnie zasadna (oparta na art. 401¹ k.p.c.), ale kwestia merytoryczna wymaga ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy odwołał się do późniejszej uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2017 r. (III PZP 2/17), która doprecyzowała skutki wyroku TK, wskazując, że ryczałt za nocleg nadal może być określony w układach zbiorowych pracy, regulaminach wynagradzania lub umowach o pracę, a zapewnienie miejsca do spania w kabinie pojazdu nie wyłącza prawa do ryczałtu. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy Kodeksu pracy dotyczące podróży służbowej nadal mają zastosowanie, a prawo unijne dotyczące czasu odpoczynku kierowców nie reguluje kwestii kosztów noclegów. Sąd Najwyższy przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, wskazując na potrzebę zbadania, czy w umowie o pracę lub regulaminach istniały postanowienia dotyczące kosztów noclegów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla roszczeń kierowców o ryczałt za nocleg, zasady dochodzenia ryczałtu za nocleg w transporcie międzynarodowym, dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania na podstawie wyroku TK.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 11/15 i późniejszej uchwale Sądu Najwyższego III PZP 2/17. Wymaga analizy indywidualnych umów i regulaminów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skarga o wznowienie postępowania oparta na wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją przepisów dotyczących ryczałtu za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym jest formalnie dopuszczalna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skarga o wznowienie postępowania oparta na wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją przepisów, które stanowiły podstawę wcześniejszego orzeczenia, jest formalnie dopuszczalna na podstawie art. 401¹ k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skoro zaskarżony wyrok został wydany m.in. na podstawie przepisów, które następnie Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją, to skarga o wznowienie postępowania została oparta na ustawowej podstawie i wniesiona w terminie.
Jaki jest materialnoprawny skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2016 r. (K 11/15) dla roszczeń kierowców w transporcie międzynarodowym o ryczałt za nocleg?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie pozbawił kierowców prawa do ryczałtu za nocleg, a jedynie zakwestionował możliwość stosowania przepisów dotyczących podróży służbowej pracowników sfery budżetowej. Roszczenia te nadal mogą być dochodzone na podstawie przepisów Kodeksu pracy, układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub umów o pracę, a zapewnienie miejsca do spania w kabinie pojazdu nie wyłącza prawa do ryczałtu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale siedmiu sędziów z 2017 r. (III PZP 2/17), stwierdził, że przepisy Kodeksu pracy (art. 77⁵ k.p.) i ustawy o czasie pracy kierowców (art. 4) nadal pozwalają na dochodzenie ryczałtu za nocleg. Podkreślono, że prawo unijne dotyczące czasu odpoczynku nie reguluje kwestii kosztów noclegów, a zapewnienie miejsca do spania w kabinie nie jest równoznaczne z zapewnieniem bezpłatnego noclegu.
Czy zapewnienie kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym stanowi zapewnienie przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zapewnienie odpowiedniego miejsca do spania w kabinie pojazdu nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na wcześniejsze orzecznictwo (uchwały II PZP 1/14, I PZP 3/14, III PZP 2/17), zgodnie z którym przepisy unijne dotyczące czasu odpoczynku kierowców (art. 8 ust. 8 rozporządzenia nr 561/2006) pozwalają na wykorzystanie odpoczynku w pojeździe, ale nie regulują kwestii kosztów noclegów. Prawo krajowe, w tym przepisy Kodeksu pracy i rozporządzenia wykonawcze, nadal stanowi podstawę do dochodzenia ryczałtu za nocleg.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stowarzyszenie "T." | instytucja | powód |
| R. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (22)
Główne
k.p.c. art. 401
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 401¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 403
Kodeks postępowania cywilnego
k.p. art. 77⁵
Kodeks pracy
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
u.c.p.k. art. 2 § ust. 7
Ustawa o czasie pracy kierowców
u.c.p.k. art. 4
Ustawa o czasie pracy kierowców
rozp. MPiPS z 19.12.2002 r. art. 9 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r.
rozp. MPiPS z 19.12.2002 r. art. 9 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r.
rozp. MPiPS z 29.01.2013 r. art. 16 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r.
Pomocnicze
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 407
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 408
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 410 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 415
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
k.p. art. 5
Kodeks pracy
u.c.p.k. art. 14 § ust. 1
Ustawa o czasie pracy kierowców
rozp. MPiPS z 19.12.2002 r. art. 9 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r.
rozp. MPiPS z 29.01.2013 r. art. 16 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r.
rozp. MPiPS z 29.01.2013 r. art. 16 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga o wznowienie postępowania oparta na wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest formalnie dopuszczalna. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie pozbawił kierowców prawa do ryczałtu za nocleg, a jedynie zakwestionował podstawę prawną. • Przepisy Kodeksu pracy i ustawy o czasie pracy kierowców nadal pozwalają na dochodzenie ryczałtu za nocleg. • Zapewnienie miejsca do spania w kabinie pojazdu nie wyłącza prawa do ryczałtu.
Odrzucone argumenty
Skarga o wznowienie postępowania powinna zostać odrzucona z powodu braku ustawowych podstaw. • Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie ma podstawy prawnej do dochodzenia ryczałtu za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym. • Zapewnienie kierowcy miejsca do spania w kabinie pojazdu zwalnia pracodawcę z obowiązku wypłaty ryczałtu.
Godne uwagi sformułowania
skarga o wznowienie postępowania oparta na ustawowej podstawie wznowienia (art. 401¹ k.p.c.) • wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2016 r., K 11/15 • nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowców transportu międzynarodowego (mających status pracowników) należności z tytułu podróży służbowej • zapewnienie pracownikowi-kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Zbigniew Myszka
członek
Maciej Pacuda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla roszczeń kierowców o ryczałt za nocleg, zasady dochodzenia ryczałtu za nocleg w transporcie międzynarodowym, dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania na podstawie wyroku TK."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 11/15 i późniejszej uchwale Sądu Najwyższego III PZP 2/17. Wymaga analizy indywidualnych umów i regulaminów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kierowców w transporcie międzynarodowym i ich prawa do ryczałtu za nocleg, a także interpretacji ważnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Ma duże znaczenie praktyczne dla branży transportowej.
“Kierowco, czy wiesz, że nadal możesz mieć prawo do ryczałtu za nocleg? Sąd Najwyższy wyjaśnia skutki wyroku TK!”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.