II OSK 74/25Oddalenie skargi kasacyjnej postępowanie administracyjne
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) utrzymujące w mocy postanowienie PINB o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Skarżąca wniosła o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu w budynku, powołując się na wadę techniczną dotyczącą izolacyjności akustycznej. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że budynek został oddany do użytkowania zgodnie z projektem. MWINB utrzymał postanowienie w mocy, ale z innej przyczyny – wskazując, że postępowania w takich sprawach wszczyna się z urzędu na podstawie art. 72a Prawa budowlanego, a nie na wniosek strony. WSA uznał skargę za niezasadną, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. i P.p.s.a., twierdząc, że Sąd błędnie uznał, iż nie wnosiła o wszczęcie postępowania z urzędu, podczas gdy powołanie się na art. 81 Prawa budowlanego miało wskazywać na taki tryb. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, opierając się na uchwale z dnia 8 września 2025 r. (sygn. akt II OPS 2/25), która jednoznacznie stwierdza, że postępowania w sprawach dotyczących usunięcia stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu wszczyna się wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek strony powołującej się na własny interes prawny. NSA podkreślił, że strona nie jest pozbawiona możliwości ochrony swojego interesu prawnego w inny sposób, np. poprzez skargę w trybie skargowo-wnioskowym czy wystąpienie do prokuratora.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących wszczynania postępowań z urzędu oraz możliwości ochrony praw strony w przypadku braku reakcji organu.
Dotyczy specyficznych postępowań w nadzorze budowlanym, które są wszczynane z urzędu. Uchwała NSA ma moc wiążącą dla sądów administracyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu w budynku, wszczynane na podstawie przepisów Prawa budowlanego, może być zainicjowane na wniosek strony, czy wyłącznie z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowanie w takich sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek strony powołującej się na własny interes prawny.
Uzasadnienie
NSA oparł się na uchwale siedmiu sędziów, która jednoznacznie interpretuje art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, wskazując na zasadę oficjalności postępowania w tych kategoriach spraw. Odmowa wszczęcia postępowania na wniosek jest prawidłowa.
Jakie są możliwości ochrony prawnej strony, gdy organ nadzoru budowlanego nie podejmuje działań z własnej inicjatywy w sprawie naruszenia prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Strona ma możliwość ochrony swojego interesu prawnego poprzez inne środki, takie jak skarga w trybie skargowo-wnioskowym, wniosek do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wystąpienie do prokuratora lub Rzecznika Praw Obywatelskich.
Uzasadnienie
Uchwała NSA wyjaśnia, że formalny charakter postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nie pozbawia strony możliwości dochodzenia swoich praw innymi ścieżkami proceduralnymi, które gwarantują kontrolę nad działaniami organów.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (24)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis, utrzymując w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, nawet jeśli uzasadnienie organu pierwszej instancji było błędne, o ile organ odwoławczy prawidłowo zastosował właściwe przepisy.
Prawo budowlane art. 62 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Postępowania w sprawie wydania decyzji o utrzymaniu obiektów budowlanych w stanie niepogorszonym wszczyna się z urzędu.
Prawo budowlane art. 66 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Postępowania w sprawie nakazania usunięcia nieprawidłowości wszczyna się z urzędu.
Prawo budowlane art. 72a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Postępowania w sprawach wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71 a ust. 4, wszczyna się z urzędu. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 K.p.a.
Prawo budowlane art. 53a § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Postępowania w sprawach dotyczących rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy wszczyna się wyłącznie z urzędu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
k.p.a. art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd pierwszej instancji orzekł jak w sentencji, oddalając skargę.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd pierwszej instancji orzekł jak w sentencji, oddalając skargę.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA oddalił skargę kasacyjną.
Prawo budowlane art. 81
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Wzmiankowany przez skarżącą jako podstawa do podjęcia działań przez organy nadzoru budowlanego z urzędu.
k.p.a. art. 61 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólna reguła wszczynania postępowania administracyjnego, której lex specialis stanowi art. 72a Prawa budowlanego.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przez organy obowiązku działania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przez organy obowiązku należytego informowania stron.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji obowiązku oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji obowiązku prawidłowego uzasadnienia decyzji.
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji obowiązku oparcia rozstrzygnięcia na podstawie akt sprawy.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji obowiązku kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
P.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
ustawa o RPO art. 14 § pkt 6
Ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich
Możliwość wystąpienia do RPO o podjęcie czynności w przypadku zaniedbań organu nadzoru budowlanego.
k.p.a. art. 227
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość złożenia skargi w trybie skargowo-wnioskowym w przypadku braku reakcji organu.
k.p.a. art. 182
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość wystąpienia do prokuratora o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.
Prawo budowlane art. 36a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy zmian nieistotnych w projekcie budowlanym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowania w sprawie usunięcia stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu w budynku wszczyna się wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek strony, zgodnie z uchwałą NSA II OPS 2/25.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej kasacyjnie dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów K.p.a. i P.p.s.a. w zakresie dowolnego formułowania wniosków i błędnego uznania charakteru wniosku strony. • Zarzut naruszenia przez organy obowiązku wyjaśnienia charakteru wniosku strony i dowolnego decydowania o nim bez udziału strony.
Godne uwagi sformułowania
Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu • Nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. • Strona nie jest pozbawiona możliwości złożenia środka przeciwdziałającego brakowi reakcji lub opieszałości organu nadzoru budowlanego.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Małgorzata Masternak - Kubiak
sprawozdawca
Grzegorz Rząsa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących wszczynania postępowań z urzędu oraz możliwości ochrony praw strony w przypadku braku reakcji organu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych postępowań w nadzorze budowlanym, które są wszczynane z urzędu. Uchwała NSA ma moc wiążącą dla sądów administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie budowlanym, która ma bezpośrednie przełożenie na możliwość interwencji obywateli w przypadku zagrożeń. Uchwała NSA stanowi istotny punkt odniesienia.
“Kiedy organ nadzoru budowlanego musi działać z własnej inicjatywy? NSA wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.