II OSK 614/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB). Decyzja ta nakazywała skarżącemu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem poprzez zamurowanie trzech otworów okiennych i jednego otworu drzwiowego w ścianie budynku przedszkola, znajdujących się w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy sąsiedniej działki. Sprawa miała długą historię procesową, w tym wcześniejsze wyroki WSA i NSA, które przesądziły o konieczności prowadzenia postępowania naprawczego na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego (p.b.) zamiast procedury dotyczącej zmiany sposobu użytkowania (art. 71a p.b.). NSA w obecnym wyroku potwierdził, że wykonanie wskazanych otworów stanowiło przebudowę obiektu budowlanego, wymagającą pozwolenia na budowę, a ich lokalizacja naruszała § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Sąd podkreślił, że przepisy te nie zezwalają na istnienie otworów okiennych i drzwiowych w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki sąsiedniej, a przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą być sprzeczne z tym rozporządzeniem. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zaskarżony wyrok, mimo ewentualnych błędów w uzasadnieniu, odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że ocena prawna wyrażona w poprzednich wyrokach sądów administracyjnych jest wiążąca na mocy art. 153 i 170 P.p.s.a. Stwierdzono, że postępowanie naprawcze ma na celu doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, a po jego zakończeniu możliwe jest uzyskanie pozwolenia na użytkowanie, ale samo postępowanie naprawcze nie prowadzi do zatwierdzenia nowego sposobu użytkowania obiektu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwego trybu postępowania (naprawczego vs. zmiana sposobu użytkowania) w przypadku samowolnych robót budowlanych związanych ze zmianą przeznaczenia obiektu. Interpretacja przepisów dotyczących odległości budynków od granicy działki.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa budowlanego oraz rozporządzenia technicznego. Konieczność uwzględnienia wiążącej oceny prawnej z poprzednich orzeczeń.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku samowolnej przebudowy obiektu budowlanego, która wiąże się ze zmianą sposobu jego użytkowania, właściwym trybem postępowania jest postępowanie naprawcze na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego, czy też postępowanie dotyczące zmiany sposobu użytkowania na podstawie art. 71a Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku samowolnej przebudowy obiektu budowlanego, która wiąże się ze zmianą sposobu jego użytkowania i wymaga pozwolenia na budowę, właściwym trybem postępowania jest postępowanie naprawcze na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego, a nie postępowanie dotyczące zmiany sposobu użytkowania na podstawie art. 71a Prawa budowlanego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że gdy inwestor wykonuje roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Postępowanie to ma na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, a jego efekt jest dalej idący niż postępowanie na podstawie art. 71a P.b.
Czy wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie budynku w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy sąsiedniej działki budowlanej narusza przepisy Prawa budowlanego i rozporządzenia technicznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie budynku w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy sąsiedniej działki budowlanej stanowi naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Uzasadnienie
Przepisy § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia technicznego jednoznacznie określają minimalną odległość 4 metrów od granicy działki dla ścian z oknami lub drzwiami. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie może być sprzeczny z tymi przepisami.
Czy zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania budynku biurowego na przedszkole dokonane w dniu rozpoczęcia działalności jest skuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego nie może nastąpić po faktycznej zmianie sposobu użytkowania obiektu lub jego części.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 71 ust. 4 w zw. z ust. 2 Prawa budowlanego, zgłoszenia sposobu użytkowania nie można dokonać po faktycznej zmianie sposobu użytkowania obiektu. W tej sprawie skarżący dokonał zgłoszenia w dniu, w którym rozpoczął prowadzenie przedszkola, co było niezgodne z prawem.
Przepisy (37)
Główne
p.b. art. 50 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie naprawcze.
p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem.
rozporządzenie techniczne art. 12 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 153
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym orzeczeniu sądu są bezwzględnie wiążące dla organów i sądów orzekających ponownie w tej samej sprawie.
P.p.s.a. art. 170
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowisko Sądu korzysta z przymiotu prawomocności i jest wiążące dla sądów i innych organów państwowych.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 209 § ust. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.b. art. 3 § pkt 7a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 29 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 29 § ust. 2 pkt 1a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 30
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 49b § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 51 § ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego powinien nałożyć na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
p.b. art. 51 § ust. 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 71 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 71 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 71 § ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zgłoszenia sposobu użytkowania nie można dokonać przed faktyczną zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
p.b. art. 71a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 71a § ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
rozporządzenie techniczne art. 12 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozporządzenie techniczne art. 12 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozporządzenie techniczne art. 12 § ust. 3 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozporządzenie techniczne art. 12 § ust. 3 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozporządzenie techniczne art. 209 § ust. 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki sąsiedniej narusza § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia technicznego. • Samowolna przebudowa obiektu budowlanego, która wiąże się ze zmianą sposobu jego użytkowania, wymaga prowadzenia postępowania naprawczego na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego. • Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego dokonana bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia jest nielegalna. • Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w poprzednich wyrokach sądów administracyjnych są wiążące dla organów i sądów orzekających ponownie w tej samej sprawie.
Odrzucone argumenty
Zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania z dnia [...] października 2014 r. obejmowało przeznaczenie na budynek użyteczności publicznej usługowo-handlowy, co powinno uwzględniać wymogi dla przedszkoli. • Zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania z dnia [...] września 2016 r. było skuteczne, a budynek spełniał wymogi techniczne i bezpieczeństwa pożarowego. • Nakaz zamurowania otworów okiennych i drzwiowych jest sprzeczny ze złożoną dokumentacją i zgłoszeniem o zmianie sposobu użytkowania. • Zastosowanie znajduje art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, który umożliwia odstąpienie od przepisów techniczno-budowlanych. • Zakres wykonanych robót nie stanowił przebudowy w rozumieniu Prawa budowlanego. • Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza sytuowanie budynków na granicy działki lub w odległości mniejszej niż 3 m. • Postępowanie naprawcze powinno obejmować legalizację samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu. • Organ odwoławczy powinien uchylić decyzję organu I instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w zapadłym już wcześniej w sprawie orzeczeniu sądu, że ma ono charakter bezwzględnie obowiązujący. • Gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. • Wobec tego stosownie do art. 170 P.p.s.a. stanowisko Sądu korzysta także z przymiotu prawomocności i jako takie jest wiążące nie tylko dla stron i sądu, który je wydał ale także dla sądów i innych organów państwowych. • Wbrew twierdzeniom skarżącego uzyskanie w postępowaniu naprawczym zatwierdzenia zmienionego sposobu użytkowania nie zostało wykluczone. Po doprowadzeniu robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (zamurowaniu okien i drzwi) organ wyda decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego co otworzy drogę do uzyskania pozwolenia na użytkowanie. • Przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą być niezgodne z przepisami omawianego rozporządzenia technicznego.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Wawrzyniak
sędzia
Grzegorz Antas
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwego trybu postępowania (naprawczego vs. zmiana sposobu użytkowania) w przypadku samowolnych robót budowlanych związanych ze zmianą przeznaczenia obiektu. Interpretacja przepisów dotyczących odległości budynków od granicy działki."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa budowlanego oraz rozporządzenia technicznego. Konieczność uwzględnienia wiążącej oceny prawnej z poprzednich orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów budowlanych i proceduralnych w kontekście zmiany sposobu użytkowania obiektu, a także znaczenie wiążącej mocy orzeczeń sądowych. Jest to przykład długotrwałego sporu prawnego.
“Przebudowa przedszkola zakończona nakazem zamurowania okien. Czy prawo budowlane zawsze wygrywa z potrzebami?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.