Orzeczenie · 2026-05-14

II OSK 437/24Oddalenie skargi kasacyjnej egzekucja kosztów wykonania zastępczego

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-14
NSAAdministracyjneŚredniansa
egzekucja administracyjnawykonanie zastępczekoszty egzekucyjneprawo budowlanenadzór budowlanyzarzutyskarżącyNSApostępowanie egzekucyjnerozbiórka

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę skarżącego na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sprawa dotyczyła zarzutów wniesionych do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 grudnia 2022 r., który obejmował koszty wykonania zastępczego w kwocie 150.798 zł. Skarżący podnosił, że obowiązek zapłaty tych kosztów nie istnieje. Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji uznały zarzut za nieuzasadniony, wskazując, że obowiązek zapłaty wynikał z kosztów wykonania zastępczego rozbiórki wykopu, nałożonego decyzją PINB z dnia 14 września 2018 r. Wykonanie zastępcze zostało zlecone Gminie Miasta Gdyni na podstawie art. 89c Prawa budowlanego, ze względu na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Gmina wyłoniła wykonawcę w trybie zamówienia publicznego, poniosła koszty, a następnie zwróciła się do PINB o ich zwrot. NSA, analizując zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące błędnej wykładni przepisów dotyczących wykonania zastępczego (art. 127, 130 u.p.e.a.) i zastosowania art. 89c Prawa budowlanego, uznał je za niezasadne. Sąd podkreślił, że postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego z dnia 5 lutego 2019 r. stało się ostateczne, a Gmina jako osoba prawna mogła być podmiotem wykonującym zastępczo obowiązek. Zastosowanie art. 89c P.b. było uzasadnione opinią techniczną wskazującą na bezpośrednie zagrożenie. NSA stwierdził, że obowiązek zapłaty kosztów wykonania zastępczego istniał, a procedura jego dochodzenia była prawidłowa. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wykonania zastępczego w administracji, w szczególności możliwości powierzenia wykonania Gminie oraz zastosowania art. 89c Prawa budowlanego w sytuacjach zagrożenia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wykonania zastępczego rozbiórki i naliczania kosztów.

Zagadnienia prawne (4)

Czy powierzenie wykonania zastępczego jednostce samorządu terytorialnego (Gminie) jest zgodne z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 127, 130 u.p.e.a.)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, Gmina jako osoba prawna może być podmiotem wykonującym zastępczo obowiązek, działając w imieniu i na rzecz organu egzekucyjnego.

Uzasadnienie

Przepisy art. 127 i 130 u.p.e.a. nie ograniczają pojęcia 'osoby' wykonującej zastępczo obowiązek, a Gmina jako osoba prawna może być taką osobą. Działa ona wtedy w imieniu organu egzekucyjnego.

Czy zastosowanie art. 89c Prawa budowlanego stanowiło prawidłową podstawę do powierzenia wykonania zastępczego Gminie Miasta Gdyni?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zastosowanie art. 89c P.b. było uzasadnione istnieniem bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, potwierdzonego opinią techniczną.

Uzasadnienie

Opinia techniczna zlecona przez Gminę wykazała konieczność bezzwłocznego wykonania prac zabezpieczających ze względu na zagrożenie katastrofą budowlaną, co uzasadniało działanie organów na podstawie art. 89c P.b.

Czy Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego przysługuje wierzytelność z tytułu wykonania zastępczego w sytuacji, gdy obowiązek wykonania zastępczego został zlecony Gminie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego przysługuje wierzytelność z tytułu wykonania zastępczego, ponieważ skutkiem wykonania zastępczego jest wygaśnięcie obowiązku wykonania czynności i powstanie obowiązku pieniężnego zapłaty kosztów.

Uzasadnienie

Wykonanie zastępcze następuje na koszt zobowiązanego. Po wykonaniu zastępczym przez inny podmiot, powstaje obowiązek zapłaty kosztów przez zobowiązanego na rzecz organu egzekucyjnego.

Czy zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty kosztów wykonania zastępczego jest uzasadniony, gdy obowiązek pierwotny (rozbiórka) nie został wykonany przez zobowiązanego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony, gdy obowiązek pierwotny nie został wykonany, a koszty wykonania zastępczego zostały prawidłowo naliczone i dochodzone.

Uzasadnienie

Nieistnienie obowiązku oznacza sytuacje, gdy obowiązek nigdy nie powstał, decyzja została uchylona lub wygasła. W tej sprawie obowiązek zapłaty kosztów wykonania zastępczego istniał, ponieważ pierwotny obowiązek rozbiórki nie został wykonany przez skarżącego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną L. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 621/23.

Przepisy (28)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 127

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 130

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.b. art. 89c § 1

Ustawa Prawo budowlane

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 127

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 130

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.b. art. 89c § 1

Ustawa Prawo budowlane

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.b. art. 80 § 2

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 83 § 2

Ustawa Prawo budowlane

u.p.e.a. art. 138 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 133 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 135

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 128 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.b. art. 89c § 1

Ustawa Prawo budowlane

u.p.e.a. art. 128 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 129

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.c. art. 429

Kodeks cywilny

u.p.e.a. art. 1a § 13

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 5 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 128 § 1a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia art. 127 i 130 u.p.e.a. przez uznanie, że powierzenie wykonania zastępczego Gminie Miasta Gdyni było zgodne z prawem. • Błędne zastosowanie art. 89c Prawa budowlanego jako podstawy do powierzenia wykonania zastępczego Gminie. • Błędna wykładnia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez uznanie, że PINB przysługuje wierzytelność z tytułu wykonania zastępczego.

Godne uwagi sformułowania

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy PWINB zasadnie utrzymał w mocy postanowienie PINB uznające za nieuzasadniony zarzut skarżącego dotyczący prowadzonego postępowania egzekucyjnego. • Podniesiony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku został prawidłowo przez organ uznany za nieuzasadniony. • Skutkiem wykonania zastępczego jest wygaśnięcie obowiązku wykonania określonej czynności i powstanie obowiązku o charakterze pieniężnym, tzn. obowiązku uiszczenia przez zobowiązanego kosztów wykonania zastępczego. • Nieistnienie obowiązku na gruncie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza bowiem sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Wawrzyniak

sędzia

Włodzimierz Kowalczyk

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wykonania zastępczego w administracji, w szczególności możliwości powierzenia wykonania Gminie oraz zastosowania art. 89c Prawa budowlanego w sytuacjach zagrożenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wykonania zastępczego rozbiórki i naliczania kosztów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy egzekucji administracyjnej i wykonania zastępczego, co jest tematem istotnym dla prawników procesualistów i specjalistów od prawa administracyjnego. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów w sytuacji zagrożenia budowlanego.

Egzekucja kosztów rozbiórki: Kiedy gmina może wykonać roboty za Ciebie i jak potem naliczyć koszty?

Dane finansowe

WPS: 150 798 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst