Orzeczenie · 2017-05-09

II OSK 2243/15Ochrona zabytków przed rozbudowa nieruchomości

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2017-05-09
NSAAdministracyjneWysokansa
planowanie przestrzenneochrona zabytkówprawo własnościzabudowa szeregowainteres publicznyinteres indywidualnyNSAuchwała rady gminy

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił skargę skarżącego na uchwałę Rady m.st. Warszawy dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Spór dotyczył zapisów planu (§ 97 ust. 2 pkt 5), które dopuszczały rozbudowę jedynie parteru budynków, pod warunkiem zachowania stylu i kompozycji elewacji sąsiednich, w odniesieniu do nieruchomości skarżącego położonej przy ul. [...]. Skarżący, będący współwłaścicielem działki z domem jednorodzinnym w zabudowie szeregowej, argumentował, że przepis ten narusza jego prawo własności i przepisy techniczne, uniemożliwiając przebudowę drugiej kondygnacji. Rada Miasta Stołecznego Warszawy broniła uchwały, wskazując na potrzebę ochrony historycznego układu urbanistycznego i architektonicznego dzielnicy, wpisanej do gminnej ewidencji zabytków. WSA oddalił skargę, a NSA w wyroku z dnia 9 maja 2017 r. również oddalił skargę kasacyjną. Sąd kasacyjny uznał, że ochrona dziedzictwa kulturowego (art. 15 ust. 2 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) ma pierwszeństwo przed indywidualnym interesem właściciela, a wprowadzone ograniczenia są proporcjonalne i uzasadnione celem zachowania zabytkowej wartości całego zespołu zabudowy. Sąd odrzucił zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 141 § 4 Ppsa i art. 147 § 1 Ppsa) oraz prawa materialnego (art. 101 ust. 1 usg w zw. z art. 140 KC i art. 15 ust. 2 pkt 4 upzp), uznając, że plan miejscowy prawidłowo wyważył interesy publiczne i prywatne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie pierwszeństwa ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytkowego układu urbanistycznego nad prawem własności w kontekście planowania przestrzennego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji ochrony zabytkowych zespołów zabudowy, gdzie interes publiczny ochrony dziedzictwa jest silnie uzasadniony.

Zagadnienia prawne (3)

Czy ograniczenia w rozbudowie nieruchomości wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mające na celu ochronę zabytkowego układu urbanistycznego, mogą naruszać prawo własności właściciela nieruchomości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ograniczenia te są dopuszczalne, jeśli są proporcjonalne i uzasadnione interesem publicznym ochrony dziedzictwa kulturowego.

Uzasadnienie

Ochrona dziedzictwa kulturowego i zabytków jest konstytucyjnie chronioną wartością, która w określonych sytuacjach może przeważać nad indywidualnym interesem prawnym właściciela nieruchomości, pod warunkiem, że wprowadzone ograniczenia są proporcjonalne i służą realizacji tego celu.

Czy zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dopuszczający rozbudowę jedynie parteru budynku w celu ochrony zabytkowego układu urbanistycznego, jest zgodny z przepisami prawa budowlanego dotyczącymi warunków technicznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli rozbudowa powyżej parteru jest niedopuszczalna z uwagi na interes publiczny, kwestia zgodności z warunkami technicznymi dla takich prac nie ma znaczenia.

Uzasadnienie

Skoro plan miejscowy w sposób uzasadniony interesem publicznym zakazuje rozbudowy budynku powyżej parteru, to ewentualne prace budowlane dotyczące likwidacji uskoku na wyższych kondygnacjach i ich zgodność z warunkami technicznymi tracą znaczenie dla oceny legalności planu.

Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 Ppsa poprzez niewyjaśnienie sprawy i nierozpatrzenie zarzutów skargi?

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił racjonalność zakazu nadbudowy i uzasadnił regulacje planu, a kwestie nieistotne dla rozstrzygnięcia nie musiały być szczegółowo omawiane.

Uzasadnienie

Sąd I instancji przekonująco uzasadnił zakaz nadbudowy części parteru, wykazując jego zgodność z art. 15 ust. 2 pkt 4 upzp. Pominięcie niektórych dowodów lub kwestii nieistotnych dla oceny legalności aktu prawa miejscowego nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 Ppsa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną J.Z. od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (14)

Główne

upzp art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

upzp art. 20 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami art. 19 § 3

upzp art. 6

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

upzp art. 1 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Ppsa art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 204 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych... art. 14 § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ochrona dziedzictwa kulturowego i zabytkowego układu urbanistycznego ma pierwszeństwo przed indywidualnym interesem właściciela nieruchomości w zakresie rozbudowy. • Ograniczenia w rozbudowie budynku powyżej parteru są proporcjonalne i uzasadnione celem zachowania wartości zabytkowej zespołu zabudowy. • Plan miejscowy prawidłowo wyważył interes publiczny i prywatny.

Odrzucone argumenty

Zapis planu miejscowego narusza prawo własności skarżącego. • Zapis planu miejscowego narusza przepisy techniczne prawa budowlanego. • Wyrok WSA narusza art. 141 § 4 Ppsa (niewyjaśnienie sprawy, nierozpatrzenie zarzutów). • Wyrok WSA narusza art. 147 § 1 Ppsa (oddalenie skargi mimo naruszenia prawa materialnego).

Godne uwagi sformułowania

Interes ogólny mający na celu ochronę i zachowanie chronionego zapisami planu zespołu zabudowy, który w tym przypadku przeważa nad interesem indywidualnym... • Granice stref ochrony konserwatorskiej i obowiązujące na ich terenie ograniczenia nie mogą być przy tym kształtowane przez organ planistyczny w sposób dowolny. • Skoro zatem, zarówno prawo własności jak i dziedzictwo kulturowe i zabytki są wartościami chronionymi konstytucyjnie, a organy gminy obowiązane są je uwzględniać w procesie planistycznym, to w określonych sytuacjach – tak jak w niniejszej sprawie – może dojść do kolizji interesów indywidualnych i interesu społecznego.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Robert Sawuła

sędzia

Mirosław Gdesz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie pierwszeństwa ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytkowego układu urbanistycznego nad prawem własności w kontekście planowania przestrzennego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ochrony zabytkowych zespołów zabudowy, gdzie interes publiczny ochrony dziedzictwa jest silnie uzasadniony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje konflikt między prawem własności a ochroną dziedzictwa kulturowego, co jest częstym problemem w planowaniu przestrzennym i może być interesujące dla właścicieli nieruchomości oraz prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

“Czy ochrona zabytków może ograniczyć Twoje prawo do rozbudowy domu?”

Dane finansowe

WPS: 180 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst