II OSK 2088/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. D. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody umarzającą postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Podstawą umorzenia było to, że w dniu złożenia wniosku o pobyt czasowy, skarżąca ubiegała się o ochronę międzynarodową, co stanowiło przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania lub umorzenia (art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach). Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów. Sąd uznał, że choć językowe brzmienie art. 99 ust. 1 pkt 5 u.o.c. wskazuje na moment złożenia wniosku jako decydujący, to jednak zasada aktualności w postępowaniu administracyjnym wymaga uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w chwili wydawania rozstrzygnięcia. W związku z tym, jeśli postępowanie o ochronę międzynarodową zakończyło się przed wydaniem decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, organ powinien to uwzględnić. NSA podkreślił, że celem przepisu jest zapobieganie konkurencyjnym postępowaniom, a zakończenie jednego z nich niweczy ten cel. Sąd uchylił również decyzję Wojewody, aby umożliwić ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem aktualnego stanu faktycznego i prawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady aktualności w kontekście przepisów o cudzoziemcach, w szczególności art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, oraz dopuszczalność umorzenia postępowania w przypadku omyłkowego jego wszczęcia.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu postępowań o pobyt czasowy i ochronę międzynarodową. Wykładnia zasady aktualności może być stosowana w innych obszarach prawa administracyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej, stwierdzając po wszczęciu postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy wystąpienie przesłanki z art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach (toczące się postępowanie o ochronę międzynarodową), może umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., czy powinien był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ może umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., nawet jeśli pierwotnie powinien był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Uzasadnienie
Omyłkowe wszczęcie postępowania nie niweczy powodów uniemożliwiających załatwienie sprawy co do istoty. Zasada legalizmu i wnioskowanie a fortiori pozwalają na umorzenie wadliwie wszczętego postępowania.
Czy dla zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach decydujące znaczenie ma wyłącznie moment złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, czy organ powinien również uwzględnić zakończenie postępowania o ochronę międzynarodową przed wydaniem decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ powinien uwzględnić zakończenie postępowania o ochronę międzynarodową przed wydaniem decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, ze względu na zasadę aktualności.
Uzasadnienie
Zasada aktualności wymaga uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w chwili wydawania rozstrzygnięcia. Zakończenie postępowania statusowego lub azylowego powoduje, że cel przepisu (zapobieganie konkurencyjnym postępowaniom) nie jest już realizowany.
Czy kontrola sądowa decyzji administracyjnej powinna uwzględniać stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji, czy stan późniejszy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kontrola sądowa dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny kontroluje legalność aktu administracyjnego według stanu rzeczy istniejącego w dacie jego wydania. Późniejsze zmiany stanu prawnego lub faktycznego mają znaczenie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ.
Przepisy (33)
Główne
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania jest dopuszczalne, gdy stało się ono bezprzedmiotowe, w tym w przypadku omyłkowego wszczęcia postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
u.o.c. art. 99 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Cudzoziemcowi odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdy w dniu złożenia wniosku ubiega się o udzielenie ochrony międzynarodowej lub azylu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada legalizmu.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i działania dla dobra strony.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania do organów państwa.
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania strony o przesłankach zależnych od niej.
k.p.a. art. 138 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcie organu odwoławczego.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności.
p.p.s.a. art. 145 § pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 207 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
u.o.c. art. 116 § pkt 3
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Podstawa odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (prowadzenie działalności gospodarczej).
u.o.c. art. 110
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Odmowa wszczęcia postępowania.
u.o.c. art. 187 § pkt 6
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Podstawa pobytu cudzoziemca.
u.o.c. art. 211 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Warunek posiadania stabilnego dochodu dla rezydenta długoterminowego UE.
u.o.c. art. 211 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Określenie okresu spełniania wymogów dochodowych.
u.o.c. art. 212 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 303 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Umorzenie postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu.
u.o.c. art. 299 § ust. 6 pkt 1b
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Obowiązek opuszczenia terytorium RP po ostatecznej decyzji o ochronie międzynarodowej.
u.o.c. art. 99 § ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Przesłanka odmowy wszczęcia postępowania o zezwolenie na pobyt czasowy (obowiązek opuszczenia terytorium RP).
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
k.p.a. art. 16 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ostateczność decyzji.
k.p.a. art. 104 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.
k.p.a. art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ostateczność decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakończenie postępowania o ochronę międzynarodową przed wydaniem decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy powinno być uwzględnione ze względu na zasadę aktualności. • Omyłkowe wszczęcie postępowania administracyjnego może skutkować jego umorzeniem.
Odrzucone argumenty
Argumentacja oparta na ścisłej wykładni językowej art. 99 ust. 1 pkt 5 u.o.c., która nie uwzględnia zakończenia postępowania o ochronę międzynarodową po złożeniu wniosku o pobyt czasowy.
Godne uwagi sformułowania
cezurą czasową, w odniesieniu do której organ ocenia, czy doszłoby do niedopuszczalnego przez ustawodawcę zbiegu dwóch postępowań, jest dzień złożenia wniosku. • Omyłkowe wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sytuacji, w której powinno być wydane postanowienie odmawiające wszczęcia tego postępowania, nie powoduje przecież, że przestają istnieć przewidziane w ustawie powody uniemożliwiające załatwienie danej sprawy co do istoty w drodze decyzji administracyjnej. • skoro dana okoliczność stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, to tym bardziej stanowi podstawę do umorzenia wadliwie wszczętego postępowania • w realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia skarżącej ochrony międzynarodowej nie toczyło się już w dniu wydania zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu z [...] lutego 2022 r. • Na obowiązywanie zasady aktualności wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie • celem art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach jest zapobieżenie sytuacji, w której wobec cudzoziemca prowadzone są różne konkurencyjne postępowania określone w ustawie.
Skład orzekający
Wojciech Mazur
przewodniczący
Grzegorz Rząsa
sprawozdawca
Małgorzata Miron
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady aktualności w kontekście przepisów o cudzoziemcach, w szczególności art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, oraz dopuszczalność umorzenia postępowania w przypadku omyłkowego jego wszczęcia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu postępowań o pobyt czasowy i ochronę międzynarodową. Wykładnia zasady aktualności może być stosowana w innych obszarach prawa administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie migracyjnym – jak należy traktować sytuację, gdy zakończenie jednego postępowania (o ochronę międzynarodową) następuje w trakcie innego (o pobyt czasowy). Rozstrzygnięcie NSA podkreśla znaczenie zasady aktualności, co jest istotne dla praktyków.
“Czy zakończenie sprawy o azyl legalizuje pobyt? NSA wyjaśnia kluczową zasadę aktualności w prawie migracyjnym.”
Zdanie odrębne
Małgorzata Miron
Sędzia Miron nie podziela stanowiska większości, twierdząc, że zakończenie postępowania o ochronę międzynarodową po złożeniu wniosku o pobyt czasowy nie uniemożliwia odmowy wszczęcia lub umorzenia postępowania. Podkreśla, że art. 99 ust. 1 pkt 5 u.o.c. należy interpretować ściśle, a decydujące znaczenie ma moment złożenia wniosku, a nie późniejsze zakończenie postępowania o ochronę międzynarodową. Wskazuje na ryzyko nadużyć i możliwość zaistnienia innych przesłanek umorzenia (art. 99 ust. 1 pkt 9 u.o.c.).
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.