Orzeczenie · 2025-12-18

II OSK 1788/23Odmowa legalizacji samowoli budowlanej decyzja rozbiorkowa

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-12-18
NSABudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlanalegalizacjapostępowanie administracyjnedecyzja ostatecznanakaz rozbiórkiskarga kasacyjnaNSA

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. M. R. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego samowoli budowlanej. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego (art. 49f Prawa budowlanego) oraz przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 Kpa, organ administracji odmawia wszczęcia postępowania, gdy istnieją inne uzasadnione przyczyny, w tym sytuacja, gdy sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną lub toczy się postępowanie. W niniejszej sprawie istniała ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę budynku, co stanowiło taką przeszkodę. NSA podkreślił, że art. 32 ustawy nowelizującej Prawo budowlane wyłącza możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektów, dla których przed dniem wejścia w życie ustawy wydano decyzję o nakazie rozbiórki. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie były zasadne, a uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących legalizacji samowoli budowlanej w kontekście istniejącej decyzji o nakazie rozbiórki oraz stosowania art. 61a Kpa i art. 49f Prawa budowlanego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy przed wejściem w życie przepisów o uproszczonej legalizacji wydano decyzję o nakazie rozbiórki.

Zagadnienia prawne (3)

Czy ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego stanowi przeszkodę do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w trybie art. 49f Prawa budowlanego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania legalizacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że istnienie prawomocnej decyzji o nakazie rozbiórki uniemożliwia wszczęcie postępowania legalizacyjnego, zgodnie z art. 61a § 1 Kpa oraz art. 32 ustawy nowelizującej Prawo budowlane.

Czy naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. musi być istotne i mieć wpływ na wynik sprawy, a samo w sobie nie może być podstawą do zwalczania stanu faktycznego czy wykładni prawa.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. dotyczy wymogów uzasadnienia i musi być powiązany z innymi zarzutami, a wadliwość uzasadnienia musi uniemożliwiać kontrolę instancyjną.

Czy art. 151 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 151 p.p.s.a. jest przepisem kompetencyjnym i wynikowym, który nie może być samodzielną podstawą kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że strona skarżąca musi powiązać zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. z naruszeniem innych przepisów, a oddalenie skargi jest następstwem ustaleń faktycznych i prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

Przepisy (14)

Główne

u.p.b. art. 49f § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Uproszczone postępowanie legalizacyjne ma zastosowanie do obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę, bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesionego sprzeciwu, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Nie można go wszcząć, jeśli wydano decyzję o nakazie rozbiórki przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis kompetencyjny i wynikowy, dotyczący oddalenia skargi.

k.p.a. art. 61a § ust. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Odmowa wszczęcia postępowania.

Dz.U. 2020 poz. 471 art. 32

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

Wyłączenie możliwości wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.

Pomocnicze

u.p.b. art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis dotyczący nakazu rozbiórki samowoli budowlanej.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący podstawy orzekania sądu.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący wymogów uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądu administracyjnego.

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada uwzględniania słusznego interesu obywatela.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania legalizacyjnego. • Art. 32 ustawy nowelizującej Prawo budowlane wyłącza możliwość legalizacji obiektów z nakazem rozbiórki wydanym przed wejściem w życie ustawy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego poprzez błędne niezastosowanie art. 49f Prawa budowlanego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., art. 7 Kpa, art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez ustalenie, że organ prawidłowo zastosował art. 61a ust. 1 Kpa i oddalił skargę, mimo nierozpoznania wniosku o uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę i niewykonania tej decyzji.

Godne uwagi sformułowania

skoro w obiegu prawnym znajduje się decyzja ostateczna nakazująca rozbiórkę obiektu, jej istnienie stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania legalizacyjnego w tej samej sprawie. • ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie legalizacji tego obiektu dotyczyłoby sprawy poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności, o której mowa w cytowanym art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. • przepis art. 151 p.p.s.a. jest przepisem kompetencyjnym i wynikowym, który nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. • do innych uzasadnionych przyczyn, o których mowa w tym przepisie, zalicza się w doktrynie sytuacje wniesienia żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji. • nie zakwestionowany kasacją fakt funkcjonowania w obrocie prawnym prawomocnej decyzji [...] nakazującej rozbiórkę przedmiotowego budynku stanowi inną uzasadnioną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w sprawie przedmiotowego wniosku skarżącego uruchomienia dodatkowo wobec spornego obiektu uproszczonej procedury legalizacyjnej z art. 49f Prawa budowlanego. • zarzut naruszenia w głównej mierze art. 141 § 4 p.p.s.a. […]

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

przewodniczący

Anna Klotz

sprawozdawca

Jerzy Stankowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących legalizacji samowoli budowlanej w kontekście istniejącej decyzji o nakazie rozbiórki oraz stosowania art. 61a Kpa i art. 49f Prawa budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy przed wejściem w życie przepisów o uproszczonej legalizacji wydano decyzję o nakazie rozbiórki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy popularnego problemu samowoli budowlanej i możliwości jej legalizacji, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia kluczowe ograniczenia prawne.

“Samowola budowlana: czy ostateczna decyzja o rozbiórce przekreśla szansę na legalizację?”

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst