II OSK 1344/25Ochrona zabytków rozbiórka budynku stan techniczny wartość historyczna
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Minister utrzymał w mocy postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiające uzgodnienia rozbiórki budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P., który posiadał status zabytku. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że organ ochrony zabytków w postępowaniu uzgodnieniowym ocenia wartości historyczne, artystyczne lub naukowe obiektu, a nie jego stan techniczny w kontekście Prawa budowlanego. Sąd uznał, że zły stan techniczny i uszkodzenia pożarowe nie oznaczają utraty cech zabytkowych, jeśli zachowana jest bryła i detale architektoniczne. Rozbiórka jest środkiem ostatecznym, dopuszczalnym tylko przy całkowitym zniszczeniu wartości zabytkowych. Sąd odrzucił argumenty o milczącym załatwieniu sprawy i naruszeniu obowiązków właściciela, wskazując, że właściciel ma obowiązek opieki nad zabytkiem. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Prawa budowlanego i Kpa, w tym dotyczące milczącego załatwienia sprawy i błędnej oceny walorów zabytkowych budynku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Sąd wyjaśnił, że instytucja milczącego załatwienia sprawy nie ma zastosowania do postanowień wydawanych w trybie uzgodnieniowym (art. 106 Kpa), a termin z art. 67 ust. 4 Prawa budowlanego biegnie jednorazowo i nie odradza się po uchyleniu postanowienia. NSA potwierdził, że organy ochrony zabytków prawidłowo oceniły, iż budynek, mimo uszkodzeń pożarowych, zachował cechy zabytkowe (historyczna bryła, detale architektoniczne, dawna gospoda "Goldener Stern"), a jego zły stan techniczny nie stanowił samoistnej przesłanki do rozbiórki. Sąd podkreślił prymat interesu publicznego w ochronie dziedzictwa narodowego nad interesem ekonomicznym właściciela.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących uzgodnienia rozbiórki zabytków, rozróżnienie między oceną stanu technicznego a oceną wartości zabytkowych, a także zastosowanie instytucji milczącego załatwienia sprawy w postępowaniu uzgodnieniowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji rozbiórki zabytku, gdzie kluczowe są jego wartości historyczne i architektoniczne, a nie tylko stan techniczny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w postępowaniu uzgodnieniowym dotyczącym rozbiórki budynku, którego stan techniczny jest zły, organ ochrony zabytków może odmówić uzgodnienia, jeśli budynek posiada wartości historyczne lub architektoniczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ ochrony zabytków ocenia wartości historyczne, artystyczne lub naukowe obiektu, a nie jego stan techniczny w kontekście Prawa budowlanego. Zły stan techniczny nie jest wystarczającą przesłanką do rozbiórki, jeśli zachowana jest substancja zabytkowa.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że organ ochrony zabytków w trybie uzgodnieniowym bada wartości zabytkowe obiektu, a nie jego stan techniczny. Zły stan techniczny nie niweczy wartości historycznych, jeśli bryła i detale architektoniczne świadczą o minionej epoce. Rozbiórka jest środkiem ostatecznym.
Czy w postępowaniu uzgodnieniowym, po uchyleniu przez organ wyższego stopnia postanowienia organu pierwszej instancji, biegnie nowy termin na zajęcie stanowiska przez organ uzgadniający (tzw. milczące załatwienie sprawy)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, termin na zajęcie stanowiska przez organ uzgadniający biegnie jednorazowo i nie odradza się po uchyleniu postanowienia przez organ wyższego stopnia. Konstrukcja milczącego załatwienia sprawy nie ma zastosowania do postanowień wydawanych w trybie art. 106 Kpa.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że instytucja milczącego załatwienia sprawy (art. 122c Kpa) nie ma zastosowania do postanowień wpadkowych wydawanych w trybie uzgodnieniowym (art. 106 Kpa). Termin z art. 67 ust. 4 Prawa budowlanego, raz rozpoczęty, nie ulega restartowi po uchyleniu postanowienia.
Czy organ ochrony zabytków jest związany opinią techniczną przedstawioną przez stronę postępowania w kwestii stanu technicznego zabytkowego budynku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ ochrony zabytków jest uprawniony do samodzielnej oceny stanu zabytkowego obiektu i jego wartości, nawet jeśli jest ona odmienna od opinii przedstawionej przez stronę.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organ konserwatorski, jako specjalistyczny, jest uprawniony do merytorycznej weryfikacji opinii technicznej strony i autonomicznej oceny, czy obiekt wciąż stanowi nośnik wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, niezależnie od stopnia degradacji technicznej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (10)
Główne
Pb art. 67 § ust. 1
Prawo budowlane
Organ ochrony zabytków w trybie uzgodnieniowym nie bada stanu technicznego budynku pod kątem art. 67 ust. 1 Pb, lecz ocenia wyłącznie, czy obiekt posiada wartości historyczne, artystyczne lub naukowe uzasadniające jego dalsze utrzymanie.
Pb art. 67 § ust. 4
Prawo budowlane
Termin z art. 67 ust. 4 Pb biegnie jednorazowo od doręczenia organowi współdziałającemu projektu decyzji i nie odradza się po uchyleniu postanowienia przez organ wyższego stopnia.
u.o.z.i.o.z. art. 6 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zabytek podlega ochronie bez względu na stan jego zachowania.
Pomocnicze
Kpa art. 106 § ust. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ właściwy nie może wydać decyzji bez uprzedniego uzyskania stanowiska organu współdziałającego.
Kpa art. 106 § ust. 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Stanowisko organu współdziałającego przybiera postać postanowienia wpadkowego.
Kpa art. 122a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Instytucja milczącego załatwienia wiąże się z decyzją administracyjną.
Kpa art. 122c § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis reguluje milczące załatwienie spraw zakończonych wyłącznie decyzją administracyjną i nie ma zastosowania do postanowień w postępowaniu uzgodnieniowym.
Ppsa art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy.
Ppsa art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zły stan techniczny budynku nie jest wystarczającą przesłanką do uzgodnienia jego rozbiórki, jeśli zachowane są jego wartości historyczne i architektoniczne. • Instytucja milczącego załatwienia sprawy nie ma zastosowania do postanowień wydawanych w trybie uzgodnieniowym. • Termin na zajęcie stanowiska przez organ uzgadniający nie odradza się po uchyleniu postanowienia przez organ wyższego stopnia.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 67 ust. 4 Pb w zw. z art. 122a § 1 Kpa i art. 122c § 3 Kpa polegający na pominięciu faktu milczącego załatwienia sprawy przez DWKZ. • Zarzut naruszenia art. 67 ust. 1 i 3 Pb polegający na dowolnym uznaniu, że budynek w obecnym stanie technicznym posiada właściwości historyczne uzasadniające jego utrzymanie. • Zarzut naruszenia przepisów Kpa (art. 7, 8, 77, 80, 84 § 1 Kpa) polegający na zaniechaniu wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i stwierdzeniu możliwości wykonania prac remontowych wbrew opinii M.M.
Godne uwagi sformułowania
organ ochrony zabytków w trybie uzgodnieniowym nie bada stanu technicznego budynku pod kątem art. 67 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, lecz ocenia wyłącznie, czy obiekt posiada wartości historyczne, artystyczne lub naukowe uzasadniające jego dalsze utrzymanie. • zły stan techniczny oraz uszkodzenia pożarowe nie są tożsame z bezpowrotną utratą cech zabytkowych, gdyż zachowana bryła budynku i jego detale architektoniczne wciąż stanowią świadectwo minionej epoki podlegające ochronie prawnej. • rozbiórka zabytku jest środkiem ostatecznym, dopuszczalnym jedynie w sytuacji całkowitego i niewątpliwego zniszczenia jego wartości, co w niniejszym stanie faktycznym nie wystąpiło. • kwestionowanie walorów zabytkowych obiektu ujętego w gminnej ewidencji zabytków lub chronionego planem miejscowym nie może odbywać się skutecznie w ramach postępowania o uzgodnienie rozbiórki, lecz wymaga odrębnego trybu zmierzającego do zmiany zapisów prawa miejscowego lub ewidencji. • konstrukcja "milczącej zgody" i termin 30-dniowy na zajęcie stanowiska nie znajdują zastosowania w przypadku ponownego rozpoznawania sprawy po uchyleniu wcześniejszego postanowienia przez organ odwoławczy. • postanowienie organu współdziałającego, wydawane w trybie art. 106 Kpa, jest postanowieniem wpadkowym — zapada w toku postępowania głównego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego, nie kończy tego postępowania, nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie może być wykonane samodzielnie. • stosowanie art. […]
Skład orzekający
Mirosław Gdesz
przewodniczący-sprawozdawca
Tomasz Bąkowski
członek
Jan Szuma
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uzgodnienia rozbiórki zabytków, rozróżnienie między oceną stanu technicznego a oceną wartości zabytkowych, a także zastosowanie instytucji milczącego załatwienia sprawy w postępowaniu uzgodnieniowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozbiórki zabytku, gdzie kluczowe są jego wartości historyczne i architektoniczne, a nie tylko stan techniczny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między potrzebą rozbiórki z powodu złego stanu technicznego a ochroną dziedzictwa narodowego, co jest tematem budzącym zainteresowanie. Wyjaśnia też ważne kwestie proceduralne.
“Czy zabytek w ruinie można rozebrać? NSA wyjaśnia, kiedy ochrona dziedzictwa bierze górę nad stanem technicznym.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.