II OSK 1332/26NSA oddala skargę kasacyjną bezczynność organu cudzoziemcy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który stwierdził bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Wojewoda zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, twierdząc, że przepisy te nie naruszają Konstytucji i prawa UE, a zawieszenie biegu terminów było uzasadnione sytuacją kryzysową. Sąd kasacyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi, uznał, że zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. NSA podkreślił, że choć przepisy te mogły być uzasadnione w początkowym okresie, ich przedłużenie po 30 czerwca 2024 r. naruszało zasadę proporcjonalności i prawo do sądu gwarantowane przez Konstytucję RP i Kartę Praw Podstawowych UE. Sąd wskazał, że sądy administracyjne mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio, gdy przepis ustawy jest oczywiście niezgodny z nią. W analizowanym przypadku, po 30 czerwca 2024 r., nie było już podstaw do zawieszenia biegu terminów, a zatem bezczynność organu była zasadna. NSA oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania Konstytucji przez sądy administracyjne, interpretacja prawa do sądu w kontekście przepisów nadzwyczajnych, ocena proporcjonalności ograniczeń praw w sytuacjach kryzysowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i okresu po 30 czerwca 2024 r. Interpretacja prawa do sądu może być szersza niż w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100d) zawieszające bieg terminów w sprawach o zezwolenia na pobyt czasowy po 30 czerwca 2024 r. są zgodne z Konstytucją RP i prawem UE, w szczególności z prawem do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te po 30 czerwca 2024 r. naruszają zasadę proporcjonalności i prawo do sądu, ponieważ odpadła przesłanka konieczności ich stosowania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć przepisy zawieszające terminy mogły być uzasadnione w początkowym okresie kryzysu, ich przedłużenie po 30 czerwca 2024 r. było nieproporcjonalne i naruszało prawo do sądu. Sądy mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio, gdy przepis ustawy jest oczywiście niezgodny z nią.
Czy w sytuacji, gdy organ nie załatwił wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy po 30 czerwca 2024 r., można stwierdzić jego bezczynność, mimo przepisów zawieszających terminy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, można stwierdzić bezczynność, ponieważ przepisy zawieszające terminy po 30 czerwca 2024 r. utraciły moc obowiązującą z powodu niezgodności z Konstytucją.
Uzasadnienie
Po 30 czerwca 2024 r. nie obowiązywały już przepisy pozwalające na zawieszenie biegu terminów w sprawach o zezwolenia na pobyt, co oznacza, że organ miał obowiązek rozpatrzyć wniosek w ustawowym terminie 60 dni. Niewywiązanie się z tego obowiązku stanowi bezczynność.
Czy sądy administracyjne są uprawnione do oceny zgodności przepisów ustaw z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy sprawujące wymiar sprawiedliwości są zobowiązane do stosowania Konstytucji bezpośrednio, w tym do pominięcia przepisu ustawy, który jest oczywiście niezgodny z Konstytucją.
Uzasadnienie
Konstytucja stosuje się bezpośrednio. Sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Sądy mogą stosować Konstytucję, gdy przepis ustawy jest oczywiście niezgodny z nią, bez konieczności zadawania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (25)
Główne
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 1-4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy te, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 r., naruszają zasadę proporcjonalności i prawo do sądu po 30 czerwca 2024 r.
ustawa o cudzoziemcach art. 112a § ust. 1 i 2
Ustawa o cudzoziemcach
Określa termin 60 dni na wydanie decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy stwierdzenia bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja bezczynności organu.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności muszą być proporcjonalne.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Konstytucja art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony sądowej przed działaniami administracji.
Pomocnicze
ustawa o pomocy art. 100c § ust. 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o cudzoziemcach art. 105 § ust. 2
Ustawa o cudzoziemcach
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.a. art. 12 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 1 - § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy terminów załatwiania spraw.
k.p.a. art. 36 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem RP.
Konstytucja art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądowej kontroli działalności administracji.
Konstytucja art. 175 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sądy sprawują wymiar sprawiedliwości.
Konstytucja art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska.
Konstytucja art. 188 § pkt 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Katalog spraw rozstrzyganych przez TK.
Konstytucja art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutki orzeczeń TK.
Konstytucja art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pytanie prawne do TK.
ustawa zmieniająca z 2024 r. art. 1 § pkt 3
Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
Przedłużyła obowiązywanie art. 100d ustawy o pomocy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy zawieszające terminy w sprawach o zezwolenia na pobyt czasowy (art. 100d ustawy o pomocy) po 30 czerwca 2024 r. naruszają prawo do sądu i zasadę proporcjonalności. • Sądy administracyjne mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio i pomijać przepisy ustaw sprzeczne z nią. • Bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy po 30 czerwca 2024 r. jest zasadna, gdyż nie obowiązywały już przepisy pozwalające na zawieszenie terminów.
Odrzucone argumenty
Przepisy art. 100d ustawy o pomocy, w tym zawieszenie biegu terminów, są zgodne z Konstytucją i prawem UE. • Sądy administracyjne nie są powołane do oceny zgodności ustaw z Konstytucją. • Obciążenie organu sprawami pobytowymi i ich skomplikowany charakter usprawiedliwiają opóźnienia w rozpatrywaniu wniosków.
Godne uwagi sformułowania
Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. • Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności. • Przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu. • Rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 ustawy o pomocy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 r., w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Gdesz
sędzia
Leszek Kiermaszek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania Konstytucji przez sądy administracyjne, interpretacja prawa do sądu w kontekście przepisów nadzwyczajnych, ocena proporcjonalności ograniczeń praw w sytuacjach kryzysowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i okresu po 30 czerwca 2024 r. Interpretacja prawa do sądu może być szersza niż w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i jego ograniczeń w sytuacjach kryzysowych, z silnym akcentem na konstytucyjność przepisów prawa administracyjnego.
“NSA: Prawo do sądu nie może być zawieszone na czas nieokreślony – ustawa o pomocy Ukrainie po nowemu interpretowana.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.