II OSK 1234/26NSA oddala skargę kasacyjną wojewody bezwladnosc w sprawie pobytu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który stwierdził bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Wojewoda zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego i procesowego, w szczególności błędną wykładnię art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym, twierdząc, że przepis ten nie wymaga uwzględnienia nadzwyczajnych okoliczności w chwili orzekania i nie może stanowić podstawy do stwierdzenia bezczynności po 30 czerwca 2024 r. Kwestionował również możliwość oceny zgodności ustaw z Konstytucją przez sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał, że zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że choć przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2024 r., były uznawane za dopuszczalne ograniczenie prawa do sądu w sytuacji kryzysowej, to ich przedłużenie po tej dacie, na mocy ustawy zmieniającej z 2024 r., stanowiło oczywiste naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd wskazał, że sądy administracyjne mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio, zwłaszcza gdy sprzeczność ustawy z Konstytucją jest oczywista. W niniejszej sprawie wniosek skarżącej wpłynął 6 czerwca 2025 r., a zatem nie podlegał już przepisom art. 100d ustawy o pomocy, lecz standardowym terminom określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 112a ustawy o cudzoziemcach). Sąd stwierdził, że organ nie podjął żadnych czynności w celu rozpatrzenia wniosku, w tym nie wezwał do uzupełnienia braków formalnych, co uzasadniało stwierdzenie bezczynności. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość wyroku WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących pomocy obywatelom Ukrainy w kontekście prawa do sądu po zmianach prawnych, możliwość stosowania Konstytucji przez sądy administracyjne.
Dotyczy stanu prawnego po 30 czerwca 2024 r. i wniosków złożonych po tej dacie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedłużenie przepisów zawieszających biegi terminów w postępowaniach o udzielenie zezwoleń pobytowych po 30 czerwca 2024 r. jest zgodne z Konstytucją RP i prawem UE, w szczególności z prawem do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy po 30 czerwca 2024 r. stanowiło oczywiste naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 47 KPP), ponieważ odpadła przesłanka konieczności ograniczenia prawa do sądu.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny uznał, że choć pierwotne przepisy zawieszające biegi terminów były uzasadnione sytuacją kryzysową, ich przedłużenie po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności naruszało prawo do sądu. Sądy administracyjne mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio, gdy sprzeczność jest oczywista.
Czy w sytuacji, gdy wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy wpłynął po 30 czerwca 2024 r., organ pozostawał w bezczynności, mimo obowiązywania przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ pozostawał w bezczynności, ponieważ wniosek wpłynął po dacie, od której przepisy zawieszające biegi terminów straciły uzasadnienie konstytucyjne, a organ nie podjął żadnych czynności w celu jego rozpatrzenia.
Uzasadnienie
Po 30 czerwca 2024 r. wnioski o zezwolenia na pobyt czasowy podlegają standardowym terminom określonym w KPA i ustawie o cudzoziemcach. Organ nie podjął żadnych działań w celu rozpoznania wniosku, co skutkowało bezczynnością.
Czy sądy administracyjne są uprawnione do oceny zgodności przepisów ustaw z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy administracyjne są zobowiązane do stosowania Konstytucji bezpośrednio, a w przypadku oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z Konstytucją, mogą odmówić jego zastosowania bez konieczności zwracania się do Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8) oraz niezawisłość sędziów (art. 178 ust. 1) nakładają na sądy obowiązek stosowania norm konstytucyjnych. W przypadku oczywistej niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją, sąd może pominąć ten przepis.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (24)
Główne
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 1-4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy te, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 r., nie mogły być stosowane po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu.
ustawa o cudzoziemcach art. 112a § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Decyzję w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.
Dz.U. 2025 poz 337 art. 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Dz.U. 2024 poz 854 art. 1 § pkt 3
Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
Przedłużyła obowiązywanie art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r., co zostało uznane za niezgodne z Konstytucją.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uwzględnienia skargi na bezczynność organu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi na bezczynność organu.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 35 § § 1 – § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy terminów załatwiania spraw.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja bezczynności organu.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności muszą być proporcjonalne.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Konstytucja art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom.
Konstytucja art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji.
Pomocnicze
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Nie wymaga uwzględnienia nadzwyczajnych okoliczności istniejących w chwili orzekania.
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Czynności organu w okresie zawieszenia biegu terminu są skuteczne.
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Wprowadza ograniczenie proporcjonalne do celu złagodzenia negatywnych skutków dla administracji.
ustawa o cudzoziemcach art. 112a § ust. 2
Ustawa o cudzoziemcach
Termin biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów.
Konstytucja art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej.
Konstytucja art. 175 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sądy sprawują wymiar sprawiedliwości.
Konstytucja art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność ustawy z Konstytucją.
Konstytucja art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedłużenie przepisów zawieszających biegi terminów w sprawach pobytowych po 30 czerwca 2024 r. narusza prawo do sądu. • Sądy administracyjne mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio w przypadku oczywistej sprzeczności ustawy z Konstytucją. • Wniosek skarżącej wpłynął po dacie, od której przepisy zawieszające biegi terminów straciły uzasadnienie, podlegając standardowym terminom KPA.
Odrzucone argumenty
Przepis art. 100d ustawy o pomocy nie wymaga uwzględnienia nadzwyczajnych okoliczności w chwili orzekania. • Przepisy ustawy o pomocy nie naruszają norm konstytucyjnych i nie pozbawiają prawa do sądu. • Sądy administracyjne nie są powołane do oceny zgodności ustaw z Konstytucją. • W sprawie nie doszło do bezczynności organu z uwagi na okoliczności związane z konfliktem na Ukrainie i skomplikowany charakter sprawy.
Godne uwagi sformułowania
przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu • rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 ustawy o pomocy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 r., w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu • sądy administracyjne nie są co do zasady sądami powołanymi do oceny zgodności ustaw z Konstytucją
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Gdesz
sędzia
Leszek Kiermaszek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pomocy obywatelom Ukrainy w kontekście prawa do sądu po zmianach prawnych, możliwość stosowania Konstytucji przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po 30 czerwca 2024 r. i wniosków złożonych po tej dacie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa do sądu w kontekście przepisów specjalnych dotyczących obywateli Ukrainy i ich przedłużenia po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności, co ma istotne znaczenie praktyczne.
“Prawo do sądu kontra przepisy specjalne: NSA rozstrzyga o bezczynności urzędu ws. pobytu Ukraińców.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.