II OSK 110/26Odrzucenie skargi o wznowienie postępowania termin 5 lat
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez adwokata M.M. od postanowienia WSA w Warszawie, które odrzuciło jego skargę o wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie dotyczyła postanowienia referendarza sądowego z 2018 r. w sprawie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Adwokat argumentował, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2024 r. stwierdzający niezgodność przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania. WSA odrzucił skargę, powołując się na upływ 5-letniego terminu na wznowienie postępowania (art. 278 p.p.s.a.). NSA, po wcześniejszym uchyleniu postanowienia WSA w innej sprawie dotyczącej wykładni art. 270 i 272 § 1 p.p.s.a., ponownie rozpoznał sprawę. Sąd uznał, że WSA prawidłowo odrzucił skargę, ponieważ 5-letni termin na wznowienie postępowania, określony w art. 278 p.p.s.a., ma zastosowanie również w przypadku, gdy podstawą wznowienia jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego. NSA podkreślił, że choć art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi o wzruszalności orzeczeń wydanych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, to ponowne rozpoznanie sprawy ma nastąpić "na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania". Sąd uznał, że ochrona prawomocności orzeczeń sądowych uzasadnia istnienie terminu prekluzyjnego, a jego zmiana wymagałaby nowelizacji przepisów, a nie bezpośredniego stosowania Konstytucji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że 5-letni termin na wznowienie postępowania (art. 278 p.p.s.a.) ma zastosowanie również w przypadku, gdy podstawą wznowienia jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano orzeczenie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wznowieniem postępowania po wyroku TK i upływie terminu. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie termin nie upłynął lub podstawa wznowienia jest inna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 272 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP może stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie, w tym orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 272 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z wskazanymi przepisami Konstytucji RP może stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie, w tym orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy.
Uzasadnienie
NSA w uchwale II FPS 1/25 orzekł, że art. 272 § 1 p.p.s.a. może stanowić podstawę wznowienia postępowania nawet w przypadku orzeczenia TK dotyczącego przepisów będących podstawą orzeczenia niekończącego postępowania, w tym w przedmiocie prawa pomocy.
Czy 5-letni termin na wznowienie postępowania określony w art. 278 p.p.s.a. ma zastosowanie do skargi o wznowienie postępowania opartej na wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją przepisu, na podstawie którego wydano orzeczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, 5-letni termin na wznowienie postępowania określony w art. 278 p.p.s.a. ma zastosowanie do skargi o wznowienie postępowania opartej na wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją przepisu, na podstawie którego wydano orzeczenie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć art. 190 ust. 4 Konstytucji RP przewiduje możliwość wznowienia postępowania na podstawie orzeczenia TK, to ponowne rozpoznanie sprawy ma nastąpić "na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania". Ochrona prawomocności orzeczeń sądowych uzasadnia istnienie terminu prekluzyjnego, a jego zmiana wymaga nowelizacji przepisów, a nie bezpośredniego stosowania Konstytucji.
Czy skarga o wznowienie postępowania może być skierowana przeciwko postanowieniu referendarza sądowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skarga o wznowienie postępowania może być skierowana przeciwko postanowieniu referendarza sądowego, jeśli spełnione są przesłanki z art. 270 i 272 § 1 p.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA w postanowieniu II OSK 461/25 uznał, że nie można uzależniać dopuszczalności wznowienia postępowania od charakteru lub formy prawomocnego orzeczenia sądowego, wykluczając z nich postanowienia niekończące co do istoty postępowania.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 272 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 278
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1 zdanie pierwsze
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
rozporządzenie 2016 art. 2 § pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu
rozporządzenie 2016 art. 4 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu
rozporządzenie 2015
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 276
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 90 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 181 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 181 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA zasadnie odrzucił skargę o wznowienie postępowania z powodu upływu 5-letniego terminu określonego w art. 278 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 278 p.p.s.a. w zw. z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez jego błędną wykładnię. • Naruszenie art. 190 p.p.s.a. przez zaniechanie zastosowania się do wykładni prawa dokonanej przez NSA. • Naruszenie art. 58 § 1 pkt 6, art. 58 § 3 w zw. z art. 276 i art. 278 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi o wznowienie.
Godne uwagi sformułowania
ochrona prawomocności orzeczeń sądowych • ponowne rozpoznanie sprawy ma nastąpić "na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania" • instytucja wznowienia postępowania cywilnego jest instrumentem wyjątkowym, ponieważ prowadzi do podważenia stabilności prawomocnych orzeczeń
Skład orzekający
Marzenna Linska-Wawrzon
przewodniczący
Tomasz Bąkowski
sprawozdawca
Anna Szymańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że 5-letni termin na wznowienie postępowania (art. 278 p.p.s.a.) ma zastosowanie również w przypadku, gdy podstawą wznowienia jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano orzeczenie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wznowieniem postępowania po wyroku TK i upływie terminu. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie termin nie upłynął lub podstawa wznowienia jest inna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawem do wznowienia postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego i konfliktem między konstytucyjnym prawem a terminami procesowymi. Jest to istotne dla prawników procesowych.
“Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zawsze otwiera drzwi do wznowienia postępowania? NSA wyjaśnia znaczenie 5-letniego terminu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.