II OSK 1082/26Bezczynność wojewody zezwolenie na pobyt czasowy uchylenie przepisów 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku WSA w Gliwicach, który stwierdził bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku Y. Z. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. WSA zobowiązał Wojewodę do wydania aktu w terminie 30 dni, stwierdził bezczynność, ale zaznaczył, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, i oddalił skargę w pozostałym zakresie, zasądzając koszty. Wojewoda zarzucił naruszenie prawa materialnego (art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy) oraz przepisów postępowania, twierdząc, że przepisy te wyłączały możliwość stwierdzenia bezczynności po 30 czerwca 2024 r. i że sądy administracyjne nie powinny oceniać zgodności ustaw z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że wobec złożenia wniosku w styczniu 2025 r. nie miał zastosowania art. 100d ustawy o pomocy, ponieważ jego dalsze przedłużenie po 30 czerwca 2024 r. naruszało zasadę proporcjonalności i prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE). NSA potwierdził, że bezczynność organu była zasadnie stwierdzona, a termin na wydanie decyzji (60 dni zgodnie z art. 112a ust. 1 u.c.) upłynął bezskutecznie. Sąd uznał, że choć obciążenie organu i skomplikowany charakter spraw są istotne, nie mogły one stanowić podstawy do oddalenia skargi na bezczynność po 1 lipca 2024 r. WSA prawidłowo stwierdził, że bezczynność nie miała charakteru rażącego, co uzasadniało brak przyznania stronie sumy pieniężnej czy wymierzenia grzywny. Ostatecznie NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ograniczających prawo do sądu w sprawach pobytowych cudzoziemców, możliwość stosowania rozproszonej kontroli konstytucyjności przez sądy administracyjne, ocena bezczynności organów po zmianach prawnych dotyczących pomocy obywatelom Ukrainy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i okresem po 30 czerwca 2024 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych spraw pobytowych lub innych kategorii spraw administracyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ograniczający możliwość stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania w sprawach zezwoleń na pobyt, może być stosowany po 30 czerwca 2024 r. bez naruszenia Konstytucji RP i prawa UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dalsze przedłużanie stosowania art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. naruszało zasadę proporcjonalności oraz prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE), co uzasadniało odmowę zastosowania tego przepisu i stwierdzenie bezczynności organu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że czwarte przedłużenie stosowania art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. było nieproporcjonalne i naruszało prawo do sądu. Wobec tego, że wniosek o zezwolenie na pobyt został złożony po tej dacie, nie można było stosować przepisu wyłączającego możliwość stwierdzenia bezczynności.
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznając go za niezgodny z Konstytucją RP w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli naruszenie przepisów Konstytucji jest oczywiste i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym oczywiste naruszenie Konstytucji RP przez przepis ustawy uzasadnia zastosowanie rozproszonej kontroli konstytucyjności i odmowę zastosowania takiego przepisu.
Czy opóźnienie w wydaniu decyzji o zezwolenie na pobyt czasowy, spowodowane skomplikowanym charakterem sprawy, niedoborami kadrowymi lub innymi okolicznościami niezależnymi od organu, może usprawiedliwiać bezczynność po 30 czerwca 2024 r. w świetle art. 100d ustawy o pomocy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, po 30 czerwca 2024 r. okoliczności te nie mogły stanowić samodzielnej podstawy do oddalenia skargi na bezczynność, ponieważ możliwość dalszego zawieszenia biegu terminów została wyłączona.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że choć obciążenie organu i skomplikowany charakter spraw są istotne, to po 30 czerwca 2024 r. wyłączono możliwość usprawiedliwiania bezczynności przez takie okoliczności, co potwierdził WSA, stwierdzając, że bezczynność nie miała charakteru rażącego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (28)
Główne
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, ograniczający możliwość stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania, nie mógł być stosowany po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu.
ustawa nowelizująca art. 1 § pkt 3
Ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
Przepis ten przedłużał obowiązywanie art. 100d ustawy o pomocy, co zostało uznane za niezgodne z Konstytucją RP i prawem UE.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, które zostało naruszone przez przedłużenie stosowania art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r.
Pomocnicze
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 3 pkt 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § ust. 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zobowiązanie organu do wydania aktu.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
k.p.a. art. 12 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 35 § § 1-§ 5
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 36 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Przedłużanie terminów.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Bezczynność organu.
k.p.a. art. 105 § ust. 2
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
u.c. art. 112a § ust. 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawowy termin na rozpoznanie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy (60 dni).
u.c. art. 112a § ust. 2
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności, które muszą być proporcjonalne.
Konstytucja RP art. 188 § pkt 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawy do uchylenia wyroku przez NSA.
Konstytucja RP art. 195 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 37 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dalsze przedłużanie stosowania art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. naruszało zasadę proporcjonalności i prawo do sądu. • Wniosek o zezwolenie na pobyt został złożony po dacie, od której art. 100d ustawy o pomocy nie mógł być stosowany. • Termin na wydanie decyzji upłynął bezskutecznie, co uzasadniało stwierdzenie bezczynności organu.
Odrzucone argumenty
Przepisy art. 100d ustawy o pomocy wyłączały możliwość stwierdzenia bezczynności organu po 30 czerwca 2024 r. • Sądy administracyjne nie są powołane do oceny zgodności ustaw z Konstytucją RP. • Opóźnienie w wydaniu decyzji było usprawiedliwione konfliktem zbrojnym, niedoborami kadrowymi i skomplikowanym charakterem sprawy.
Godne uwagi sformułowania
czwarte przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu • przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na mocy art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności • Oczywistość tego naruszenia [...] uzasadniała zastosowanie tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności i w konsekwencji odmowę zastosowania ww. przepisu ustawy nowelizującej • okoliczności te nie mogły stanowić samodzielnej podstawy do oddalenia skargi na bezczynność po tej dacie, skoro możliwość dalszego zawieszenia biegu terminów [...] została wyłączona
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący sprawozdawca
Leszek Kiermaszek
członek
Mirosław Gdesz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ograniczających prawo do sądu w sprawach pobytowych cudzoziemców, możliwość stosowania rozproszonej kontroli konstytucyjności przez sądy administracyjne, ocena bezczynności organów po zmianach prawnych dotyczących pomocy obywatelom Ukrainy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i okresem po 30 czerwca 2024 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych spraw pobytowych lub innych kategorii spraw administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami cudzoziemców i ograniczeniami wprowadzonymi w związku z sytuacją na Ukrainie, a także roli sądów w kontroli konstytucyjności przepisów.
“NSA: Prawo do sądu ważniejsze niż przepisy ograniczające terminy dla cudzoziemców po 30 czerwca 2024 r.”
Dane finansowe
WPS: 597 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.