II NSNc 33/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich od prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, wydanego przez Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu. Nakaz ten dotyczył zapłaty z weksla, zabezpieczającego umowę pożyczki konsumenckiej. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił sądowi pierwszej instancji rażące naruszenie prawa, w tym art. 76 Konstytucji RP, poprzez niezbadanie z urzędu umowy pożyczki pod kątem klauzul abuzywnych, co narusza zasadę ochrony konsumenta i zasadę sprawiedliwości społecznej. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska RPO, podkreślając, że sądy mają obowiązek z urzędu badać nieuczciwy charakter warunków umownych w umowach konsumenckich, zgodnie z Dyrektywą 93/13/EWG i orzecznictwem TSUE. Brak takiego badania przez Sąd Rejonowy stanowił naruszenie prawa do sądu i zasady ochrony konsumenta. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie obowiązku sądów z urzędu badania klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet gdy podstawą roszczenia jest weksel. Podkreślenie znaczenia art. 76 Konstytucji RP i prawa UE w ochronie konsumentów.
Dotyczy spraw z elementem konsumenckim, gdzie podstawą roszczenia jest weksel zabezpieczający umowę konsumencką. Interpretacja przepisów o postępowaniu nakazowym w kontekście ochrony konsumenta.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd pierwszej instancji, wydając nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla zabezpieczającego umowę pożyczki konsumenckiej, powinien z urzędu zbadać umowę pod kątem klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji miał obowiązek z urzędu zbadać umowę pożyczki konsumenckiej pod kątem klauzul abuzywnych, zgodnie z art. 76 Konstytucji RP, Dyrektywą 93/13/EWG i orzecznictwem TSUE.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że obowiązek ochrony konsumenta przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi spoczywa na sądach z urzędu, zwłaszcza gdy w grę wchodzi weksel zabezpieczający umowę konsumencką. Brak zbadania umowy z urzędu narusza prawo do sądu i konstytucyjną zasadę ochrony konsumentów.
Czy wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla, bez zbadania umowy pożyczki konsumenckiej, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał naruszenie art. 76 Konstytucji RP i przepisów prawa materialnego (art. 385¹ § 1 i § 3 w zw. z art. 22¹ k.c.), ale nie dopatrzył się rażącego naruszenia przepisów procesowych (art. 485 § 2 zd. 1 k.p.c., art. 480¹ § 2 k.p.c., art. 248 § 1 k.p.c., art. 232 zd. 2 k.p.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że choć sąd pierwszej instancji nie zbadał umowy konsumenckiej, co jest naruszeniem, to nie można jednoznacznie mówić o rażącym naruszeniu przepisów procesowych. Wątpliwości budziło zastosowanie art. 485 § 2 k.p.c. oraz art. 232 zd. 2 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S.A. | spółka | powód |
| A.B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (15)
Główne
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, w tym zasada ochrony konsumentów i zasada zaufania obywatela do państwa.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi, wymagająca od organów państwa podejmowania działań w tym celu, w tym przez sądy.
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Definicja i skutki stosowania klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.c. art. 385¹ § 3
Kodeks cywilny
Obowiązek sądu zbadania z urzędu, czy postanowienia umowne mają charakter niedozwolony.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawy wniesienia skargi nadzwyczajnej.
u.SN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przypadku uwzględnienia skargi nadzwyczajnej (uchylenie orzeczenia i przekazanie do ponownego rozpoznania).
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, obejmujące prawo do rzetelnego procesu.
k.p.c. art. 485 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Warunki wydania nakazu zapłaty z weksla (prawdziwość i treść nie mogą nasuwać wątpliwości).
k.p.c. art. 480¹ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przekazanie sprawy do trybu zwykłego w przypadku wątpliwości co do zasadności żądania w postępowaniu nakazowym.
k.p.c. art. 248 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia na wniosek sądu dokumentu znajdującego się w posiadaniu strony.
k.p.c. art. 232 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość dopuszczenia dowodu z urzędu.
u.SN art. 89 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Ograniczenie rozstrzygnięcia do stwierdzenia naruszenia prawa w przypadku upływu 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia, chyba że zasady konstytucyjne przemawiają za uchyleniem.
prawo wekslowe art. 10
Ustawa Prawo wekslowe
Zobowiązanie z weksla jest abstrakcyjne, oderwane od stosunku podstawowego.
prawo wekslowe art. 17
Ustawa Prawo wekslowe
Możliwość uzupełnienia weksla in blanco.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji nie zbadał z urzędu umowy pożyczki konsumenckiej pod kątem klauzul abuzywnych, naruszając art. 76 Konstytucji RP i przepisy UE. • Obowiązek badania klauzul abuzywnych spoczywa na sądzie z urzędu, niezależnie od zarzutów strony konsumenckiej. • Wydanie nakazu zapłaty na podstawie weksla bez analizy stosunku podstawowego narusza prawo do sądu i ochronę konsumenta.
Odrzucone argumenty
Zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego (art. 485 § 2 k.p.c., art. 480¹ § 2 k.p.c., art. 248 § 1 k.p.c., art. 232 zd. 2 k.p.c.) nie został w pełni uwzględniony. • Zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego (art. 385¹ § 1 i § 3 w zw. z art. 22¹ k.c.) został uznany za oczywiste naruszenie, ale niekoniecznie rażące.
Godne uwagi sformułowania
konieczność zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej • konsument jest słabszą stroną stosunku prawnego i z tej racji wymaga ochrony • sąd jest zobowiązany z urzędu do zbadania nieuczciwego charakteru warunku umownego • prawo do sądu bez zachowania standardu rzetelności postępowania byłoby prawem fasadowym
Skład orzekający
Aleksander Stępkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Adam Redzik
członek
Mariusz Grzegorz Wilczyński
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku sądów z urzędu badania klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet gdy podstawą roszczenia jest weksel. Podkreślenie znaczenia art. 76 Konstytucji RP i prawa UE w ochronie konsumentów."
Ograniczenia: Dotyczy spraw z elementem konsumenckim, gdzie podstawą roszczenia jest weksel zabezpieczający umowę konsumencką. Interpretacja przepisów o postępowaniu nakazowym w kontekście ochrony konsumenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi, szczególnie w kontekście weksli i umów pożyczek. Pokazuje, jak skarga nadzwyczajna może korygować błędy sądów niższych instancji.
“Sąd Najwyższy: Weksel to nie zawsze koniec obrony konsumenta – sąd musi badać umowę!”
Dane finansowe
WPS: 27 391,8 PLN
zapłata z weksla: 27 391,8 PLN
zwrot kosztów procesu: 2760 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.