II NSNc 32/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z weksla z 2006 roku, wydanego przez Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej. Nakaz ten nakazywał pozwanej A.W. zapłatę kwoty 16 538,18 zł na rzecz spółki P. S.A. Skarga nadzwyczajna została wniesiona z uwagi na naruszenie zasady ochrony konsumentów (art. 76 Konstytucji RP) i zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Prokurator Generalny argumentował, że sąd pierwszej instancji, wydając nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, nie zbadał potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków umowy, z której wynikało zobowiązanie wekslowe, co naruszyło prawa pozwanej jako konsumenta. Sąd Najwyższy uznał, że pozwana miała status konsumenta, a postępowanie nakazowe, ograniczające się do badania formalnych przesłanek weksla, nie zapewniło jej właściwej ochrony. Sąd podkreślił, że w przypadku konsumentów, nawet w postępowaniu nakazowym opartym na wekslu, sąd powinien z urzędu badać stosunek podstawowy umowy. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bielsku-Białej, wskazując na konieczność oceny stosunku podstawowego z uwzględnieniem praw konsumenta.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na obowiązek sądów badania stosunku podstawowego w sprawach konsumenckich, nawet w postępowaniu nakazowym opartym na wekslu, w celu zapewnienia zgodności z konstytucyjną ochroną konsumenta.
Dotyczy specyficznej sytuacji skargi nadzwyczajnej i naruszenia zasad konstytucyjnych. Wymaga oceny statusu konsumenta.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd wydający nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla, w sytuacji gdy pozwanym jest konsument, powinien z urzędu badać charakter stosunku podstawowego umowy, z której wynika zobowiązanie wekslowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powinien z urzędu zbadać stosunek podstawowy umowy, nawet w postępowaniu nakazowym opartym na wekslu, jeśli pozwanym jest konsument, aby zapewnić właściwą ochronę konsumenta wynikającą z art. 76 Konstytucji RP i prawa unijnego.
Uzasadnienie
Postępowanie nakazowe w przypadku konsumenta nie może ograniczać się do badania formalnych przesłanek weksla. Konstytucyjna zasada ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP) oraz przepisy Dyrektywy 93/13 nakładają na sądy obowiązek badania nieuczciwych warunków umów konsumenckich z urzędu, aby zapewnić realne wyrównanie pozycji stron.
Czy naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP) przez sąd pierwszej instancji uzasadnia uchylenie prawomocnego nakazu zapłaty w trybie skargi nadzwyczajnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli naruszenie to jest na tyle poważne, że usprawiedliwia odstąpienie od zasady trwałości prawomocnych orzeczeń w celu zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sposób procedowania Sądu Rejonowego naruszył konstytucyjną zasadę ochrony konsumentów, pozbawiając pozwaną należnego jej statusu i ochrony. W ocenie SN, wydanie oczywiście niesprawiedliwego nakazu zapłaty, który nie badał stosunku podstawowego, uzasadnia uchylenie orzeczenia w trybie skargi nadzwyczajnej dla zapewnienia zgodności z zasadami sprawiedliwości społecznej i zasady zaufania obywatela do państwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (obecnie G. Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności z siedzibą w W.) | spółka | powód |
| A. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (19)
Główne
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa przesłanki formalne i materialne dopuszczalności skargi nadzwyczajnej.
u.SN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa skutki uwzględnienia skargi nadzwyczajnej (uchylenie orzeczenia, przekazanie do ponownego rozpoznania lub orzeczenie co do istoty sprawy).
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony konsumentów.
Pomocnicze
u.SN art. 89 § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi nadzwyczajnej.
u.SN art. 89 § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa termin wniesienia skargi nadzwyczajnej.
u.SN art. 115 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa szczególne zasady wnoszenia skargi nadzwyczajnej od orzeczeń uprawomocnionych przed wejściem w życie ustawy.
u.SN art. 115 § 1a
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa szczególne zasady wnoszenia skargi nadzwyczajnej od orzeczeń uprawomocnionych przed wejściem w życie ustawy przez Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich.
k.p.c. art. 485 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa wydania nakazu zapłaty przeciwko zobowiązanemu z weksla należycie wypełnionego.
k.p.c. art. 491 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym.
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach procesu.
k.p.c. art. 108 § 1 zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach procesu.
k.p.c. art. 494 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Skutki prawomocnego wyroku nakazu zapłaty.
k.p.c. art. 493 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Badanie zarzutów podniesionych przez stronę pozwaną w postępowaniu nakazowym.
k.p.c. art. 388 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia.
k.p.c. art. 824 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego.
k.p.c. art. 398 § 18
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 76 Konstytucji RP poprzez brak zbadania nieuczciwego charakteru warunków umowy konsumenckiej w postępowaniu nakazowym. • Postępowanie nakazowe nie zapewniło pozwanej jako konsumentowi właściwej ochrony prawnej. • Wydanie nakazu zapłaty było oczywiście niesprawiedliwe i naruszało zasadę zaufania obywatela do państwa.
Odrzucone argumenty
Argumentacja strony przeciwnej (G. Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności) o oddalenie skargi nadzwyczajnej. • Twierdzenia o spłacie większości zadłużenia przez pozwaną (choć Sąd Najwyższy nie badał tej kwestii merytorycznie w kontekście skargi).
Godne uwagi sformułowania
„organ wymiaru sprawiedliwości z urzędu dokonują oceny nieuczciwych postanowień umowy konsumenckiej” • „sąd jest zobowiązany z urzędu rozpoznać sprawę przy uwzględnieniu treści stosunku podstawowego, a nie oprzeć się na wekslu” • „wydanie oczywiście niesprawiedliwego nakazu zapłaty” • „naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa oraz związanej z nią zasadą bezpieczeństwa prawnego jednostki”
Skład orzekający
Grzegorz Pastuszko
przewodniczący-sprawozdawca
Tomasz Demendecki
członek
Mariusz Grzegorz Wilczyński
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek sądów badania stosunku podstawowego w sprawach konsumenckich, nawet w postępowaniu nakazowym opartym na wekslu, w celu zapewnienia zgodności z konstytucyjną ochroną konsumenta."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi nadzwyczajnej i naruszenia zasad konstytucyjnych. Wymaga oceny statusu konsumenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak skarga nadzwyczajna może korygować rażące naruszenia praw konsumenta, nawet po latach od wydania prawomocnego orzeczenia. Podkreśla znaczenie ochrony słabszej strony w obrocie prawnym.
“Sąd Najwyższy: Nakaz zapłaty z 2006 roku uchylony! Konsumentka wygrała po latach walkę o sprawiedliwość.”
Dane finansowe
WPS: 16 538,18 PLN
kwota główna: 16 538,18 PLN
koszty procesu: 222 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.