II NSNc 272/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Bytomiu w 2005 roku, który nakazywał pozwanej G. G. zapłatę kwoty 1586,92 zł wraz z umownymi odsetkami w wysokości 13% miesięcznie z tytułu umowy pożyczki zabezpieczonej wekslem in blanco. Prokurator Generalny zarzucił naruszenie zasad konstytucyjnych, w tym ochrony konsumenta i prawa własności, a także rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego. Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że Sąd Rejonowy, wydając nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, nie zbadał z urzędu konsumenckiego charakteru umowy i stosowanych odsetek, co naruszyło art. 76 Konstytucji RP. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że zastosowanie 13% odsetek miesięcznych było rażącym naruszeniem art. 48 pkt 2 Prawa wekslowego, który dopuszcza jedynie odsetki ustawowe w przypadku weksli wystawionych i płatnych w Polsce. Sąd Najwyższy podkreślił również, że postępowanie nakazowe nie powinno być stosowane w sposób wykluczający badanie potencjalnie nieuczciwych warunków umowy konsumenckiej. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bytomiu, zlecając mu uwzględnienie statusu konsumenta pozwanej oraz prawidłową ocenę stosunku podstawowego łączącego strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie obowiązku sądów do badania konsumenckiego charakteru umów i stosowania przepisów chroniących konsumentów, nawet w postępowaniu nakazowym opartym na wekslu. Podkreślenie zakazu stosowania nadmiernych odsetek umownych.
Dotyczy specyficznej sytuacji skargi nadzwyczajnej i oceny orzeczeń sprzed lat w kontekście aktualnych standardów ochrony konsumentów i prawa UE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w postępowaniu nakazowym opartym na wekslu, sąd jest zobowiązany z urzędu badać konsumencki charakter umowy stanowiącej podstawę zabezpieczenia wekslowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest zobowiązany z urzędu badać konsumencki charakter umowy, aby zapewnić właściwą ochronę konsumenta, nawet w postępowaniu nakazowym.
Uzasadnienie
Naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP) oraz przepisów unijnych (Dyrektywa 93/13) wymaga od sądów aktywnego badania warunków umów konsumenckich, nawet w postępowaniu nakazowym, gdzie tradycyjnie badanie ogranicza się do formalnych wymogów dokumentu.
Czy zastrzeżenie 13% odsetek miesięcznie w umowie pożyczki konsumenckiej i na wekslu zabezpieczającym tę pożyczkę jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastrzeżenie 13% odsetek miesięcznie jest rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 48 pkt 2 Prawa wekslowego, który dopuszcza jedynie odsetki ustawowe w przypadku weksli wystawionych i płatnych w Polsce.
Uzasadnienie
Prawo wekslowe w Polsce ogranicza możliwość żądania odsetek od weksli wystawionych i płatnych w Polsce do odsetek ustawowych. Zastrzeżenie znacznie wyższych odsetek umownych stanowi rażące naruszenie tego przepisu i może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Czy wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla zabezpieczającego umowę konsumencką, bez zbadania jej warunków, narusza prawa konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wydanie nakazu zapłaty bez zbadania konsumenckiego charakteru umowy i jej warunków narusza konstytucyjną zasadę ochrony konsumenta oraz prawo własności.
Uzasadnienie
Postępowanie nakazowe, ograniczając się do formalnej oceny weksla, może prowadzić do naruszenia praw konsumenta, jeśli nie uwzględni się specyfiki umowy konsumenckiej i potencjalnie nieuczciwych warunków. Sąd powinien z urzędu badać te kwestie, aby zapewnić zgodność z zasadą demokratycznego państwa prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. O. | osoba_fizyczna | powód |
| G. G. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (10)
Główne
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa przesłanki formalne i materialne dopuszczalności skargi nadzwyczajnej.
u.SN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa skutki uwzględnienia skargi nadzwyczajnej, w tym możliwość uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 485 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje wydawanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla.
k.p.c. art. 486 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nakazuje skierowanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu zwyczajnym, gdy treść weksla nasuwa wątpliwości.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która musi być zgodna z naturą stosunku, ustawą i zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definicja i skutki klauzul abuzywnych w umowach z konsumentami.
Prawo wekslowe art. 48 § 2
Ustawa - Prawo wekslowe
Określa wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w przypadku weksli wystawionych i płatnych w Polsce.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek zapewnienia ochrony konsumentom.
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i inne prawa majątkowe.
Pomocnicze
Prawo wekslowe art. 5
Ustawa - Prawo wekslowe
Dopuszcza zastrzeżenie oprocentowania sumy wekslowej tylko w wekslach płatnych za okazaniem lub w pewien czas po okazaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy nie zbadał z urzędu konsumenckiego charakteru umowy i stosowanych odsetek w postępowaniu nakazowym. • Zastosowane odsetki umowne w wysokości 13% miesięcznie naruszają prawo wekslowe. • Wydanie nakazu zapłaty bez badania warunków umowy konsumenckiej narusza konstytucyjne prawa konsumenta.
Odrzucone argumenty
Argumentacja powoda o braku podstaw do zawieszenia postępowania w związku z wyrokami TSUE i ETPCz. • Argumentacja powoda o braku naruszenia zasady sprawiedliwości proceduralnej i prawa do rzetelnej procedury.
Godne uwagi sformułowania
naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony konsumenta • rażące naruszenie prawa procesowego • rażące naruszenie prawa materialnego • nakaz zapłaty oczywiście niesprawiedliwy • zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej
Skład orzekający
Grzegorz Pastuszko
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Czubik
członek
Marek Sławomir Molczyk
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie obowiązku sądów do badania konsumenckiego charakteru umów i stosowania przepisów chroniących konsumentów, nawet w postępowaniu nakazowym opartym na wekslu. Podkreślenie zakazu stosowania nadmiernych odsetek umownych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi nadzwyczajnej i oceny orzeczeń sprzed lat w kontekście aktualnych standardów ochrony konsumentów i prawa UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ochrony konsumenta przed nieuczciwymi praktykami finansowymi i pokazuje, jak skarga nadzwyczajna może korygować wadliwe orzeczenia sprzed lat, podkreślając znaczenie ochrony praw słabszych stron.
“Sąd Najwyższy uchyla wyrok sprzed 20 lat: konsument obroniony przed lichwiarskimi odsetkami!”
Dane finansowe
WPS: 1586,92 PLN
kwota główna: 1586,92 PLN
zwrot kosztów procesu: 31,8 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.