II KK 52/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego F. R. od wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku. Sąd Rejonowy uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 209 § 1a k.k., polegającego na uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniej córki w okresie od 11 stycznia 2020 roku do 21 marca 2021 roku. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, w szczególności art. 366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących uprzedniej karalności, co doprowadziło do niedokładnego określenia przypisanego czynu. Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów procesowych, ponieważ ten sam sąd wcześniej prawomocnie skazał F. R. wyrokiem nakazowym z dnia 16 lipca 2021 r. (sygn. akt II K 1130/21) za czyn niealimentacji popełniony w okresie od 11 stycznia 2020 r. do 12 marca 2021 r. na szkodę tej samej pokrzywdzonej. Zaskarżony wyrok ustalił czas popełnienia czynu tak, że w całości pokrywał się z uprzednim skazaniem, a nawet wykraczał poza ten okres. Sąd Najwyższy podkreślił, że w przypadku przestępstw niealimentacji, należących do kategorii przestępstw zbiorowych, przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej może zachodzić tylko w określonych warunkach, które w tej sprawie nie zostały spełnione. Uchybienia te miały istotny wpływ na treść orzeczenia, dlatego Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, zobowiązując go do uwzględnienia treści wcześniejszego wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przestępstwa niealimentacji, w szczególności w kontekście powagi rzeczy osądzonej (rei iudicatae) i przestępstw zbiorowych, a także prawidłowego ustalania czasu popełnienia czynu i obowiązku wyjaśniania uprzedniej karalności.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której doszło do częściowego pokrywania się okresów czynów w kolejnych postępowaniach karnych dotyczących niealimentacji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił czas popełnienia przestępstwa niealimentacji, gdy część okresu objętego skazaniem pokrywa się z wcześniejszym prawomocnym wyrokiem skazującym za ten sam czyn na szkodę tej samej pokrzywdzonej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., poprzez niedokładne określenie czynu i zaniechanie wyjaśnienia uprzedniej karalności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zaskarżony wyrok ustalił czas popełnienia czynu niealimentacji w sposób, który częściowo pokrywał się z wcześniejszym prawomocnym skazaniem za ten sam czyn na szkodę tej samej pokrzywdzonej. W przypadku przestępstw zbiorowych, takich jak niealimentacja, powaga rzeczy osądzonej może zachodzić tylko w ściśle określonych warunkach, które nie zostały spełnione. Uchybienie to miało istotny wpływ na treść wyroku.
Czy w przypadku przestępstw niealimentacji, należących do kategorii przestępstw zbiorowych, przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej (rei iudicatae) może zachodzić, gdy okresy uchylania się od obowiązku alimentacyjnego w kolejno rozpoznawanych sprawach są identyczne lub gdy okres w sprawie następnej został w całości objęty skazaniem w sprawie poprzedniej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powaga rzeczy osądzonej może zachodzić w takich przypadkach, ale tylko pod warunkiem, że okresy te są identyczne i pokrywają się ze sobą, lub gdy okres określony w sprawie następnej został w całości objęty skazaniem w sprawie poprzednio zakończonej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, wskazując, że dla zaistnienia powagi rzeczy osądzonej w sprawach o przestępstwa niealimentacji konieczne jest ścisłe pokrywanie się okresów czynów lub całkowite objęcie okresu z późniejszej sprawy przez wcześniejsze skazanie. W niniejszej sprawie zaskarżony wyrok ustalił okres czynu tak, że tylko częściowo pokrywał się z wcześniejszym skazaniem, co nie spełniało wymogów do stwierdzenia powagi rzeczy osądzonej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. R. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. R. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 413 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Sąd I instancji uchybił obowiązkowi precyzyjnego ustalenia czasu popełnienia przestępstwa.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
Zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących uprzedniej karalności.
k.k. art. 209 § § 1a
Kodeks karny
Podstawa skazania za przestępstwo niealimentacji.
Pomocnicze
k.p.k. art. 366 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sąd był zobowiązany do wszechstronnej weryfikacji okoliczności sprawy i poczynienia prawidłowych ustaleń w przedmiocie całej faktycznej i prawnej sytuacji oskarżonego.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do rozpoznania kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.
k.p.k. art. 213 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Konieczność wyciągnięcia wniosków z informacji Krajowego Rejestru Karnego.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 8
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza, która w tej sprawie nie wystąpiła.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących uprzedniej karalności oskarżonego, co doprowadziło do niedokładnego określenia przypisanego mu czynu. • Sąd pierwszej instancji skazał oskarżonego za czyn, który w części pokrywał się z wcześniejszym prawomocnym skazaniem za ten sam czyn na szkodę tej samej pokrzywdzonej, co narusza zasady dotyczące powagi rzeczy osądzonej w przypadku przestępstw zbiorowych.
Godne uwagi sformułowania
uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego • naraził pokrzywdzoną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych • rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego • przestępstwa niealimentacji, należących do kategorii tzw. przestępstw zbiorowych • przeszkoda procesowa w postaci rei iudicatae
Skład orzekający
Jerzy Grubba
przewodniczący
Jarosław Matras
członek
Paweł Wiliński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przestępstwa niealimentacji, w szczególności w kontekście powagi rzeczy osądzonej (rei iudicatae) i przestępstw zbiorowych, a także prawidłowego ustalania czasu popełnienia czynu i obowiązku wyjaśniania uprzedniej karalności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której doszło do częściowego pokrywania się okresów czynów w kolejnych postępowaniach karnych dotyczących niealimentacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu niealimentacji i pokazuje, jak istotne jest precyzyjne stosowanie przepisów procesowych, nawet w sprawach wydawałoby się rutynowych. Pokazuje też, jak Sąd Najwyższy dba o prawidłowy przebieg postępowania i zapobieganie podwójnemu karaniu.
“Czy można być skazanym dwa razy za to samo? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady w sprawie niealimentacji.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.