II KK 272/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Dziecka od postanowienia sądu rejonowego, które utrzymało w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa w sprawie seksualnego wykorzystania i prezentowania pornografii małoletniemu T. N. Sąd Najwyższy rozpoznał najpierw kwestię dopuszczalności kasacji, stwierdzając, że prawomocne postanowienie o umorzeniu śledztwa w fazie in rem jest orzeczeniem kończącym postępowanie przygotowawcze, co otwiera drogę do zaskarżenia go kasacją nadzwyczajną. Następnie Sąd Najwyższy ocenił zarzuty kasacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez sąd rejonowy. Stwierdzono, że sąd rejonowy rażąco naruszył art. 433 § 2 KPK w zw. z art. 457 § 3 KPK, nie dokonując wszechstronnej kontroli odwoławczej i nie ustosunkowując się do wszystkich zarzutów zażalenia, w tym dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych. Dodatkowo, postanowienie sądu rejonowego zostało wydane na podstawie uchylonego przepisu art. 306 § 2 KPK. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność rozstrzygnięcia dopuszczalności zażalenia na ponowne umorzenie śledztwa oraz wszechstronnego rozpoznania wszystkich zarzutów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność kasacji nadzwyczajnej od postanowień o umorzeniu śledztwa w fazie in rem oraz wymogi proceduralne sądu odwoławczego przy rozpoznawaniu zażaleń.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy prawomocne postanowienie sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia prokuratora o umorzeniu śledztwa w fazie in rem jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 521 § 1 KPK, dopuszczającym kasację?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocne postanowienie sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia prokuratora o umorzeniu śledztwa w fazie in rem jest orzeczeniem kończącym postępowanie przygotowawcze, co otwiera drogę do zaskarżenia postanowienia sądu kasacją nadzwyczajną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że orzeczenie kończące postępowanie to takie, które prawnie wyłącza możliwość dalszego zwykłego toku instancyjnego. Prawomocne umorzenie śledztwa w fazie in rem kończy postępowanie przygotowawcze, nawet jeśli istnieje możliwość jego podjęcia na nowo na podstawie art. 327 § 1 KPK, ponieważ bez wydania postanowienia o podjęciu postępowania, prokurator nie dysponuje prawem do ścigania.
Czy sąd rozpoznający zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego ma obowiązek wszechstronnego rozpoznania wszystkich zarzutów i wniosków zawartych w zażaleniu oraz odpowiedniego uzasadnienia swojego orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek wszechstronnego rozpoznania wszystkich zarzutów i wniosków zawartych w zażaleniu oraz odpowiedniego uzasadnienia swojego orzeczenia zgodnie z art. 433 § 2 KPK i art. 457 § 3 KPK.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd rejonowy rażąco naruszył przepisy postępowania, nie rozpoznał wszystkich zarzutów zażalenia (w tym dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych) i nie uzasadnił swojego stanowiska w sposób wymagany prawem. Brak odniesienia się do wszystkich zarzutów i lakoniczne uzasadnienie świadczą o nierzetelnym rozpoznaniu środka odwoławczego.
Czy postanowienie sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia prokuratora o umorzeniu śledztwa może być wydane na podstawie uchylonego przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie sądu nie może być wydane na podstawie przepisu, który został uchylony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zauważył, że zaskarżone postanowienie zostało wydane m.in. na podstawie art. 306 § 2 KPK, który został uchylony ustawą z dnia 29.03.2007 r. W związku z tym przepis ten nie obowiązywał w momencie podejmowania decyzji, co stanowiło podstawę do uchylenia postanowienia.
Czy sąd rozpoznający zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa powinien rozważyć, czy zażalenie jest dopuszczalne, zwłaszcza w sytuacji, gdy postępowanie było wcześniej umarzane i podejmowane na nowo?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powinien rozważyć dopuszczalność zażalenia, mając na uwadze historię postępowania, w tym wcześniejsze umorzenia i podjęcie śledztwa na nowo.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd rejonowy będzie musiał rozstrzygnąć, czy zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa z dnia 28 listopada 2014 r. jest dopuszczalne, biorąc pod uwagę, że śledztwo było wcześniej umarzane (30.08.2013 r.), zaskarżane, uchylane i ponownie umarzane (31.01.2014 r.), a następnie podejmowane na nowo (19.02.2014 r.).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. N. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Rzecznik Praw Dziecka | instytucja | skarżący |
| Prokuratura Rejonowa | organ_państwowy | organ prowadzący postępowanie |
| Prokuratura Generalna | organ_państwowy | prokurator w postępowaniu kasacyjnym |
Przepisy (28)
Główne
KK art. 200 § 1
Kodeks karny
Przestępstwo doprowadzenia małoletniego poniżej 15 lat do poddania się innym czynnościom seksualnym.
KK art. 202 § 2
Kodeks karny
Przestępstwo prezentowania małoletniemu treści pornograficznych (uchylony w kontekście uzasadnienia postanowienia prokuratora).
KPK art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego rozważenia wszystkich wniosków i zarzutów zawartych w środku odwoławczym.
KPK art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
Wymogi uzasadnienia orzeczenia sądu odwoławczego.
KPK art. 521 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wywiedzenia kasacji nadzwyczajnej.
KPK art. 327 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa podjęcia na nowo umorzonego postępowania przygotowawczego.
Pomocnicze
KPK art. 17 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa umorzenia śledztwa.
KPK art. 4
Kodeks postępowania karnego
Zasada prawdy materialnej.
KPK art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
KPK art. 92
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek uwzględnienia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego.
KPK art. 424
Kodeks postępowania karnego
Wymogi uzasadnienia orzeczenia.
KK art. 200 § 3
Kodeks karny
Kwalifikowany typ przestępstwa z art. 200 KK (nie dotyczy bezpośrednio, ale był podnoszony w zażaleniu).
Dz. U. z 2014 r. poz. 538
Ustawa o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw
Ustawa uchylająca art. 202 § 2 KK.
KPK art. 306 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Postępowanie w przedmiocie zażalenia na postanowienie o umorzeniu śledztwa.
KPK art. 329 § 2
Kodeks postępowania karnego
Utrzymanie w mocy postanowienia prokuratora.
KPK art. 297 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek prokuratora zebrania i zabezpieczenia dowodów.
KPK art. 330 § 2
Kodeks postępowania karnego
Możliwość rozpoznania zażalenia na pierwsze umorzenie postępowania.
KPK art. 321 § 7
Kodeks postępowania karnego
Zamknięcie śledztwa.
KPK art. 331 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sporządzenie aktu oskarżenia.
KPK art. 335 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wniosek o wydanie wyroku skazującego.
KPK art. 324 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wniosek o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności.
KPK art. 336 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.
KPK art. 322 § 1
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie bezwarunkowe.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. art. 5 § 1
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Dotyczy skargi na przewlekłość postępowania.
KPK art. 306 § 2
Kodeks postępowania karnego
Przepis uchylony, dotyczył rozpoznania zażalenia na postanowienie o umorzeniu śledztwa.
KPK art. 326 § 3
Kodeks postępowania karnego
Nadzór prokuratora nad postępowaniem przygotowawczym.
KPK art. 306 § 1a
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy uzasadnienia postanowienia sądu rozpoznającego zażalenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie o umorzeniu śledztwa w fazie in rem jest orzeczeniem kończącym postępowanie, co uzasadnia dopuszczalność kasacji. • Sąd rejonowy rażąco naruszył przepisy postępowania, nie rozpoznając wszechstronnie zarzutów zażalenia i nie uzasadniając swojego rozstrzygnięcia. • Postanowienie sądu rejonowego zostało wydane na podstawie uchylonego przepisu prawa.
Odrzucone argumenty
Argument prokuratora o niedopuszczalności kasacji z powodu niekończenia postępowania przez postanowienie sądu rejonowego. • Argument prokuratora o niedopuszczalności zażalenia na trzecie postanowienie o umorzeniu śledztwa.
Godne uwagi sformułowania
prawomocna decyzja o umorzeniu śledztwa, także w fazie in rem, kończy postępowanie przygotowawcze • standard uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji nie został dochowany • uchybienie przepisom art. 433§2 KPK i art. 457§3 KPK miało charakter rażący i bez wątpienia miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia • zaskarżone postanowienie zostało wydane m.in. na podstawie art. 306§2 KPK, który to przepis został uchylony
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Andrzej Stępka
członek
Jerzy Skorupka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność kasacji nadzwyczajnej od postanowień o umorzeniu śledztwa w fazie in rem oraz wymogi proceduralne sądu odwoławczego przy rozpoznawaniu zażaleń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy wykorzystania seksualnego dziecka i błędów proceduralnych w postępowaniu karnym, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym. Analiza dopuszczalności kasacji i wymogów uzasadnienia orzeczenia jest istotna dla prawników.
“Sąd Najwyższy: Błędy proceduralne w sprawie wykorzystania dziecka uchylają umorzenie śledztwa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.